چرا «تیرکس» بازوهایی کوچک و آروارههایی بزرگ داشت؟
پژوهشگران دریافتند که هرچه جمجمه نیرومندتر شده، بازوها کوچکتر شدهاند
پژوهشی جدید نشان میدهد که بازوهای کوچک و عجیب «تیرانوسوروس رکس» نتیجه یک روند تکاملی طولانی بوده است که در آن جمجمه و آروارههای قدرتمند به تدریج جای اندامهای جلویی را به عنوان ابزار اصلی شکار گرفتند. دانشمندان دریافتهاند در چندین شاخه از دایناسورهای گوشتخوار ابتدا جمجمهها بزرگتر و مقاومتر شدند و سپس بازوها به مرور اهمیت خود را از دست دادند و کوچک شدند.
در آغاز دوران دایناسورها، شکارچیان دوپا دارای بازوهای قوی و کارآمدی بودند که برای گرفتن و مهار طعمه استفاده میشد. اما با افزایش اندازه دایناسورهای گیاهخوار غولپیکر، از جمله ساروپودهای گردندراز، شکارچیان نیز تکامل یافتند. در این فرآیند، سر و آروارهها به سلاح اصلی تبدیل شدند و نیاز به بازوهای بزرگ کاهش یافت.
پژوهشگران با بررسی ساختار جمجمه، قدرت گاز گرفتن، شکل دندانها، و الگوی اتصال استخوانهای سر دریافتند که هرچه جمجمه نیرومندتر شده، بازوها کوچکتر شدهاند. این الگو دستکم در پنج گروه مستقل از دایناسورهای گوشتخوار، از جمله تیرانوسورها، کارکارودونتوسورها، مگالوسورها، سراتوسورها، و آبلیسورها به طور جداگانه تکامل یافته است؛ موضوعی که نشان میدهد این ویژگی مزیت مهمی برای بقا داشته است.
«تیرکس» که در اواخر کرتاسه در آمریکای شمالی زندگی میکرد، بالاترین امتیاز را از نظر استحکام جمجمه در میان گونههای بررسیشده دارد. این شکارچی عظیمالجثه با آروارههای فوقالعاده قدرتمند میتوانست استخوان طعمه را خرد کند و دیگر نیازی به استفاده زیاد از بازوهایش نداشت.
با این حال، معمای اصلی همچنان باقی است: اگر بازوها بیفایده بودند، چرا کاملاً از بین نرفتند؟ پژوهشگران معتقدند ممکن است بازوهای کوچک تیرکس هنوز نقشی ناشناخته داشته باشند، اما احتمال بیشتری وجود دارد که عوامل ژنتیکی مانع حذف کامل آنها شده باشد.
بسیاری از ژنهایی که در شکلگیری بازوها نقش دارند، وظایف دیگری نیز در بدن انجام میدهند؛ بنابراین بازوها به جای ناپدید شدن کامل، در قالب ساختارهایی کوچک و کمکاربرد باقی ماندهاند.
این پژوهش نهتنها یکی از مشهورترین ویژگیهای تیرکس را توضیح میدهد، بلکه نشان میدهد چگونه فشارهای تکاملی میتوانند بارها و بارها در شاخههای مختلف حیات به راهحلهای مشابه منجر شوند.
