مهمترین موانع بر سر راه توافق نهایی ایران و آمریکا کدامند؟
اختلافات عمیق بر سر برنامه هستهای، تحریمها، تنگه هرمز، و مسائل منطقهای میتواند مسیر رسیدن به توافق نهایی را دشوار کند.
پس از حدود چهار ماه جنگ، ایران و آمریکا قرار است روز جمعه در سوئیس مذاکرات تازهای را برای دستیابی به یک توافق جامع آغاز کنند. هرچند توافق اولیهای میان دو طرف حاصل شده است، اما کارشناسان معتقدند اختلافهای عمیق بر سر برنامه هستهای، تحریمها، تنگه هرمز، و مسائل منطقهای میتواند مسیر رسیدن به توافق نهایی را دشوار کند.
به گزارش «رویترز»، مهمترین چالش، سرنوشت برنامه هستهای ایران است. واشینگتن خواهان انتقال یا نابودی ذخایر اورانیوم غنیشده ایران است، در حالی که تهران با این خواسته مخالفت کرده و تنها احتمال رقیقسازی این مواد را مطرح کرده است. اختلاف بر سر ادامه غنیسازی اورانیوم در داخل ایران نیز همچنان پابرجاست. آمریکا در مقاطعی خواهان توقف کامل غنیسازی بوده است اما ایران این موضوع را حق خود میداند.
موضوع تنگه هرمز نیز میتواند به مانعی جدی بدل شود. بر اساس توافق اولیه، این آبراه استراتژیک باید به روی کشتیها باز شود، اما ایران اصرار دارد همچنان در مدیریت آن نقش داشته باشد. این در حالی است که آمریکا خواهان آزادی کامل کشتیرانی بدون پرداخت عوارض یا محدودیت است.
اختلاف بر سر تحریمها و داراییهای بلوکهشده ایران نیز از دیگر موانع مهم است. تهران خواستار لغو سریع تحریمها و دسترسی به میلیاردها دلار دارایی مسدودشده خود است، اما واشینگتن میگوید هرگونه کاهش تحریمها تدریجی خواهد بود و به میزان پایبندی ایران به توافق بستگی دارد. این موضوع حتی در داخل آمریکا نیز با انتقاد برخی جمهوریخواهان و حامیان سیاستهای سختگیرانه علیه جمهوری اسلامی روبهرو شده است.
عامل دیگری که میتواند مذاکرات را پیچیده کند نقش اسرائیل است. بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، تأکید کرده کشورش خود را ملزم به هیچگونه توافقی میان آمریکا و ایران نمیداند، و در مقابله با حزبالله در لبنان آزادی عمل خود را حفظ خواهد کرد. از نگاه تهران، هرگونه تشدید درگیری در لبنان میتواند روند مذاکرات را به خطر بیندازد.
تفاوت سبک مذاکره دو طرف نیز چالش دیگری به شمار میرود. دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا، به دنبال دستیابی سریع به نتیجه است، اما حکومت ایران سابقه مذاکرات طولانی و فرسایشی را دارد. کارشناسان یادآوری میکنند که توافق هستهای سال 2015 حدود 2 سال زمان برد، و رسیدن به یک توافق جامع ظرف 60 روز ممکن است بسیار دشوار باشد.
در نهایت، به گفته رویترز، بیاعتمادی عمیق میان دو کشور همچنان پابرجاست. ایران نسبت به نیت آمریکا بدبین است و واشینگتن نیز نگران است که تهران از مذاکرات برای خرید زمان استفاده کند. به همین دلیل، حتی اگر توافق جامعی حاصل نشود، گزینههایی مانند تمدید مذاکرات یا دستیابی به یک توافق محدود همچنان روی میز باقی خواهد ماند؛ هرچند خطر بازگشت تنشها نیز همچنان وجود خواهد داشت.
