مفاد «ماده ۵ پیمان ناتو» که ترامپ مشابه آن را به اوكراين وعده داد، چیست؟

پس از آنکه یک منبع دیپلمات غربی فاش کرد که آمریکا در ازای کنار گذاشتن ایده پیوستن به ناتو، تضمینی مشابه ماده 5 این پیمان به اوکراین پیشنهاد داده است، رهبران اروپایی از تضمین‌های امنیتی متعهد شده توسط واشینگتن برای حفاظت از حاکمیت اوکراین استقبال کردند.

ماده پنجم پیمان آتلانیک شمالی «ناتو» سنگ بنای این اتحاد است و بر اصل دفاع جمعی تاکید دارد؛ به این معنا که هر حمله‌ای به یکی از کشورهای عضو، به‌عنوان حمله به همه اعضا محسوب می‌شود.

طبق متن این ماده، «کشورهای عضو موافقت می‌کنند که هرگونه حمله مسلحانه علیه یکی از آنها در اروپا یا آمریکای شمالی، حمله‌ای علیه همه آنها تلقی شود. بر این اساس، آنها متعهد می‌شوند با انجام اقداماتی که فوراً، به صورت جداگانه و با هماهنگی سایر طرف‌ها، از جمله استفاده از نیروی مسلح، ضروری می‌دانند، به طرف یا طرف‌های مورد حمله واقع شده کمک کنند تا امنیت را در منطقه آتلانتیک شمالی احیا و تضمین کنند.»

شایان ذکر است که فعال‌سازی این ماده به‌صورت خودکار صورت نمی‌گیرد و لزوماً به اعلام جنگ منجر نمی‌شود، بلکه هر کشور عضو آزاد است تا نوع حمایتی که ارائه می‌دهد چه نظامی، دیپلماتیک یا اقتصادی را خود تعیین کند.

این در حالی است که این ماده فقط یک‌بار فعال می‌شود.

همان‌طور که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، برای فشار بر کشورهای عضو به افزایش هزینه‌های دفاعی انجام داد، این ماده به‌عنوان ابزاری برای بازدارندگی به کار می‌رود و اغلب به‌صورت سیاسی تهدید می‌شود.

گفتنی است که این ماده پس از حملات 11 سپتامبر 2001 در ایالات متحده به کار گرفته شد، به‌طوری که ناتو در عملیات نظامی در افغانستان مشارکت كرد.

خبرگزاری فرانسه به نقل از یک منبع دیپلماتیک گزارش داد که دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا، در دیدار روز جمعه خود با ولادیمیر پوتین، همتای روس خود، ایده ارائه ضمانت‌های امنیتی به کی‌یف در ازای انصراف از عضویت در ناتو را مطرح کرده است.

مسکو همواره تلاش اوکراین برای پیوستن به ناتو را مورد انتقاد قرار داده و چندین بار به این پیمان دفاعی هشدار داده است، و گسترش آن در اطراف مرزهایش را تهدیدی برای امنیت راهبردی خود می‌داند.