سعودی خدمت به حجاج ایرانی را از مسائل سیاسی جدا میسازد
میلیونها نفر در سراسر جهان ویدیوهای استقبال گرم از حجاج ایرانی در مدینه منوره را مشاهده کردند؛ جایی که با گل از آنها پذیرایی شد. این حجاج برای ادای مناسك حج سال ۲۰۲۶، در کمال آرامش و امنیت و به دور از هرگونه آثار منفی جنگهای اخیر در خاورمیانه و واقعیتهای پیچیده امنیتی و سیاسی ناشی از آن، وارد سرزمین وحی شدند.
این ویدیوها باعث شگفتی کسانی شد که با سیاستهای پادشاهی عربی سعودی آشنایی چندانی ندارند؛ چرا که سعودی در جریان جنگی که در ۲۸ فوریه گذشته میان اسرائیل و ایالات متحده از یک سو و ایران از سوی دیگر رخ داد، بارها هدف حملات موشکهای بالستیک و پهپادهای ایرانی قرار گرفته بود.
پادشاهی عربی سعودی بخشی از آن جنگ نبود، بلکه با فعالیتهای دیپلماتیک برای جلوگیری از لغزش منطقه به سوی خشونت و هرجومرج تلاش کرد و به دنبال نزدیک کردن دیدگاهها و دستیابی به راهحلهای دیپلماتیک پایدار بود. ریاض بارها تأکید کرد که مخالف استفاده از خاک، آسمان و آبهای منطقهای خود برای هرگونه عملیات هجومی است؛ اما با این حال، هدف حملات ناعادلانه ایران قرار گرفت که تأسیسات حیاتی و غیرنظامی را هدف قرار داد و به امنیت ملی این کشور آسیب رساند.
پادشاهی عربی سعودی با این رفتار ایران که نقض آشکار قوانین بینالمللی است، در چارچوبهای دفاعی نظامی و فعالیتهای دیپلماتیک برخورد کرد و مرز روشنی میان سیاست و خدمت به حجاج خانه خدا ترسیم نمود. حتی اگر این حجاج از کشوری بیایند که به کشور سعودی تعدی کرده است، ریاض با آنها به عنوان شهروندانی رفتار میکند که نباید بار گناه این حملات را بر دوش بکشند، و همچنین به عنوان مهمانانی که برای انجام مناسک خود و زیارت مکه مکرمه و مدینه منوره آمدهاند به بهترین نحو از آنان استقبال شود.
در جریان جنگ ۱۲ روزه میان اسرائیل و ایران در سال ۲۰۲۵، با توجه به حضور هزاران حجاج ایرانی در سعودی و عدم امکان بازگشت مستقیم آنها به کشورشان، خادم حرمین شریفین، ملک سلمان بن عبدالعزیز، دستوری به «وزارت حج و عمره» صادر کرد مبنی بر «تسهیل تمامی نیازهای حجاج ایرانی و ارائه کلیه خدمات به آنان، تا زمانی که شرایط برای بازگشت امن آنها به وطنشان و نزد خانوادههایشان فراهم شود». نهادهای رسمی مربوطه نیز با پیگیری مستمر ولیعهد، شاهزاده محمد بن سلمان، این دستور را به بهترین شکل اجرا کردند.
آنچه برای دولت سعودی اهمیت دارد، پایبندی به قوانین مربوط به سازماندهی شعائر و دوری کامل از «سیاسی کردن حج» یا برافراشتن هرگونه شعار، عکس و یا سخنرانیهای انقلابی از سوی هر طرفی است. این مخالفت با استفاده از حج به عنوان یک تریبون سیاسی، امری گذرا یا مرتبط با تحولات اخیر منطقه نیست، بلکه یک سیاست موروثی سعودی است که هدف آن برگزاری «موسم حج» در بالاترین سطح نظم، امنیت و معنویت، و دوری از هر آن چیزی است که باعث تفرقه، اختلاف و تحریک تعصبات میشود.
در همین راستا، یادآوری اظهارات سالهای گذشته فرمانده «نیروهای فوقالعاده ویژه»، سرلشکر رکن محمد العمری، حائز اهمیت است؛ او تأکید کرده بود که «هدف اصلی این نیروها حفظ امنیت حج و امنیت ضیوفالرحمن است» و خاطرنشان کرد که با حجاج با نهایت احترام و رفاه رفتار میشود و «امنیت حج خط قرمزی است که اجازه نزدیک شدن به آن را نخواهیم داد، چه برسد به عبور از آن».
هدف از این ادبیات صریح، تعیین مرزی روشن در برابر هرگونه اقدام غیرقانونی پیش از وقوع آن است؛ در غیر این صورت، موسم عبادی به هرجومرج و فضایی برای سوءاستفاده گروههای حزبی جهت ترویج افکار، جذب افراد و سربازگیری تبدیل میشود که خطری واقعی برای حجاج، هیئتهای بازدیدکننده و امنیت سعودی خواهد بود.
از نظر تاریخی، لقب «خادم حرمین شریفین» همواره محبوبترین و نزدیکترین لقب برای پادشاهان سعودی بوده است، زیرا این لقب، افتخار مراقبت از کعبه مشرفه در مکه مکرمه و مسجد نبوی در مدینه منوره و دیگر مشاعر مقدسه را به آنان اختصاص میدهد. از این رو، آنان خود را مسئول آسایش و سلامت حجاج میدانند تا همانگونه که در امنیت آمدند، به سلامت به کشورهایشان بازگردند.
برخی از مراجع دینی در حوزههای علمیه «نجف» عراق و «قم» ایران، طبق گفته منابع آگاه، بر اهمیت پیروی از مقررات جاری در سعودی تأکید کرده و مخالفت با این قوانین را «حرام» دانستهاند. آنها تأکید کردند که حجاج ایرانی و غیرایرانی باید به دستورالعملهای مقامات مربوطه در پادشاهی عربی سعودی پایبند باشند؛ چرا که حفظ نظم عمومی از واجبترین واجبات است.
سیاست سعودی همیشه بر پایه جلوگیری از استفاده از دین برای مقاصد سیاسی و حزبی، و فراهم کردن تمامی امکانات خدماتی، پزشکی و لجستیکی برای همه زائران خانه خدا از هر کشوری بنا شده است؛ در حالی که قاعده اساسی برای همه اینها، پایبندی به قانون و رد سیاسی کردن حج است و اینکه امنیت آن، خط قرمزی است که ریاض هرگز تجاوز از آن را نخواهد پذیرفت!
منبع: روزنامه الشرق الاوسط
