چگونه معماران باستان هرم بزرگ جیزه را ضد زلزله ساختند؟

پژوهشی تازه‌ درباره هرم بزرگ جیزه نشان می‌دهد که معماران مصر باستان این سازه عظیم را به شکلی طراحی کرده بودند که در برابر زمین‌لرزه‌ مقاومت چشمگیری داشته باشد.

دانشمندان مصری و ژاپنی با بررسی ارتعاشات و فرکانس‌های لرزه‌ای در حدود 40 نقطه مختلف داخل و اطراف هرم خوفو دریافتند که این بنا توانایی بالایی در پخش و کاهش امواج لرزه‌ای دارد. این قابلیت باعث شده طی 4600 سال در برابر زلزله‌هایی که ساختمان‌های اطراف را ویران کرده‌اند تقریباً سالم باقی بماند.

این پژوهش از روشی غیرمخرب به نام «تحلیل ارتعاش محیطی» استفاده کرده است. محققان فرکانس ارتعاش در بخش‌های مختلف هرم، از جمله اتاق پادشاه، اتاق ملکه، تونل‌ها، و فضاهای داخلی را اندازه‌گیری کردند.

نتایج نشان داد که فرکانس کلی ارتعاش هرم بین 2 تا 2.6 هرتز است، و امواج به ‌صورت یکنواخت در سراسر ساختار پخش می‌شوند، که نشانگر ثبات سازه‌ای بالاست. همچنین مشخص شد فرکانس‌های هرم با خاک اطراف تفاوت زیادی دارد، و همین مساله اثرات مخرب «رزونانس» در هنگام زلزله را کاهش می‌دهد.

پژوهشگران می‌گویند اتاق‌های تخلیه فشار بالای اتاق پادشاه نیز نقش مهمی در جذب و کاهش ارتعاشات دارند، و از وارد شدن آسیب به مهم‌ترین بخش‌های داخلی هرم جلوگیری می‌کنند.

به گفته دانشمندان، این یافته‌ها نشان می‌دهد مهندسان مصر باستان طی قرن‌ها تجربه و آزمون‌وخطا به روش‌های پیشرفته‌ای برای ساخت بناهای مقاوم رسیده بودند، اگرچه لزوما مفهوم علمی زلزله‌شناسی را نمی‌شناختند.

برخی هرم‌های بعدی مصر به دلیل استفاده از مصالح ارزان‌تر یا طراحی ضعیف‌تر به‌مرور زمان فرو ریخته‌اند؛ اما هرم خوفو با استفاده از بلوک‌های عظیم سنگی، طراحی متقارن، پایه سنگی محکم، و ساختار درهم‌قفل‌شده خود دوام آورده است.

پژوهشگران این هرم را نمونه‌ای خارق‌العاده از مهندسی تجربی در جهان باستان توصیف کرده‌اند که هنوز هم در دوران ابزارهای علمی مدرن تحسین‌برانگیز به نظر می‌رسد.