روابط کانادا و آمریکا در دوره ترامپ؛ «هم‌خوابی با فیل»

روابط آمریکا و کانادا در صد روز نخست ریاست‌جمهوری ترامپ دچار تنش شد. او با اظهاراتی مبنی بر این‌که کانادا باید به «ایالت پنجاه‌و‌یکم» آمریکا تبدیل شود، و با وضع تعرفه 25 درصدی بر خودروها و قطعات صادراتی کانادا، موجی از خشم و نگرانی در همسایه شمالی ایالات متحده برانگیخت.

او همچنین جاستین ترودو، نخست‌وزیر کانادا، را «فرماندار ترودو» خطاب کرد. این اقدامات سه محور تاریخی روابط دو کشور را برجسته ساخت: نابرابری قدرت و وابستگی فزاینده کانادا به آمریکا، نقش محوری تجارت و تعرفه‌ها، و جایگاه بریتانیا به عنوان حلقه اتصال سنتی بین دو کشور.

مارک کارنی، نخست‌وزیر جدید کانادا، در انتخابات فدرال آوریل 2025 با بهره‌برداری از این تنش‌ها کارزار خود را با هدف دفاع از حاکمیت کانادا در برابر ترامپ پیش برد. او بر تفاوت‌های فرهنگی، از جمله جمعیت فرانکوفون و بومیان، تأکید کرد. رقیب محافظه‌کار وی، پیر پولی‌یِو، که لحنی پوپولیستی داشت، به ترامپ تشبیه شد و در نهایت کرسی‌اش را از دست داد.

ریشه‌های این رقابت به قرن هجدهم بازمی‌گردد، و حمله نیروهای آمریکایی به کانادا در جریان جنگ استقلال و سپس جنگ 1812 را در بر می‌گیرد. در آن زمان رؤیای ضمیمه‌سازی کانادا توسط شخصیت‌هایی چون جفرسون و ویلیام سوارد دنبال شد. تأسیس کنفدراسیون کانادا در 1867 نیز تا حدی واکنشی به همین تهدیدات بود. با امضای معاهده واشینگتن در 1871، آمریکا حاکمیت کانادا را پذیرفت، و نیروهای انگلیسی عقب‌نشینی کردند.

در قرن بیستم اختلافات بر سر تعرفه‌ها و قاچاق الکل در دوره ممنوعیت روابط را تیره کرد. بهبود روابط تا دهه سی میلادی به تأخیر افتاد. در دوران جنگ سرد، تشکیل فرماندهی دفاع هوایی آمریکای شمالی در 1958 موجب نزدیکی آنها شد، اما آمریکا همچنان شریک غالب بود، و در مواردی چون بحران موشکی کوبا و جنگ ویتنام اطلاعات اندکی به کانادا منتقل می‌کرد.

جمله مشهور پی‌یر ترودو، «زندگی کنار شما مثل خوابیدن کنار فیل است»، به نماد رابطه نابرابر دو کشور تبدیل شده است. پسرش جاستین نیز در دوران ریاست‌جمهوری ترامپ فشار زیادی تحمل کرد، که شامل حملات لفظی متقابل پس از تمسخر ترامپ در اجلاس «ناتو» بود. ترامپ حتی پس از بازگشت به قدرت خصومت خود را علیه ترودو حفظ کرد.

در نهایت، در انتخابات 2025، حزب لیبرال به رهبری مارک کارنی با شعار دفاع از ارزش‌های کانادایی در برابر «ترامپیسم» پیروز شد و گفتمان استقلال‌طلبانه‌ را در برابر فیل آمریکایی احیا کرد.