مائو رهبر و بنیانگذار چین معاصر چگونه و بر اثر چه بیماری درگذشت؟

مائو تسه تونگ پس از موفقیت در کنترل مناطق مهمی از کشور، معروف به سرزمین اصلی چین و شکست‌دادن ملی‌گرایان تحت رهبری «چیانگ کای چک»، در 1 اکتبر 1949 جمهوری کمونیستی خلق چین را تاسیس و پکن را به عنوان پایتخت آن اعلام کرد.

مائو حدود 27 سال با مشت آهنین بر جمهوری خلق چین حکومت کرد و باعث مرگ بیش از 70 میلیون نفر بر اثر قحطی، اعدام‌ها و اردوگاه‌های کار اجباری شد.

دوره حکمرانی مائو بالاخره در سپتامبر 1976 به پایان رسید. او پس از مدت‌ها بیماری سرانجام در سن 82 سالگی درگذشت.

مرگ مائو

شرایط سلامتی مائو در سال‌های آخر زندگی‌اش، به‌دلیل مصرف بیش از حد دخانیات و اعتیادش به سیگار به سرعت رو به وخامت گذاشت. همزمان، مقامات این کشور تمایل داشتند وضعیت حاد سلامتی او به‌ویژه مشکل ریوی و قلبی او را پنهان نگه دارند. آنها هشدار داده بودند هر کسی که گزارشی در رابطه با سلامتی مائو منتشر کند را مجازات خواهند کرد.

آخرین عکس از حضور مائو در میان مردم در 27 مه 1976 در جریان دیدار ذوالفقار علی بوتو، نخست‌وزیر پاکستان از جمهوری خلق چین منتشر شده است.

مائو بعدازظهر دوم سپتامبر 1976 دچار حمله قلبی شدیدی شد و سه روز پس از آن نیز مجددا در پنجم همان ماه برای دومین بار دچار این عارضه گردید که باعث بستری او در بیمارستان شد.

وضعیت سلامتی مائو در 7 سپتامبر 1976 رو به وخامت گذاشت و او پیش از انتقال به بیمارستان به‌رغم قرار گرفتن زیر دستگاه تنفس به حالت کما فرو رفت.

دکتر «لی جی سویی»، پزشک مخصوص مائو در کتاب خاطرات خود درباره لحظه درگذشت رهبر چین نوشته است: «از صبح روز 26 ژوئیه 1976 و همزمان با زلزله شدیدی که پکن را تکان داد دچار عارضه قلبی شد. پزشکان خیلی زود فهمیدند که او سکته کرده است و خواستند که استراحت کند و سیگار نکشد. در سوم سپتامبر بعد از سکته سوم پزشکان فهمیدند که دیگر نمی‌توانند کاری برای او بکنند. اما هیچ کسی جرات نداشت این واقعیت را به خانواده و نزدیکانش بگوید.»

دکتر لی نوشته است، «روز هشتم سپتامبر حال مائو رو به وخامت گذاشت برای لحظه‌ای سعی کرد چشمانش را باز کند و با صدایی کم جان گفت، رهبر، من را صدا زدید؟» این‌ آخرین سخنی بود که مائو به زبان آورد.

در حالی که مائو بیهوش بود و عملا وارد مرحله مرگ بالینی شده بود، اعضای دولت چین در 8 سپتامبر 1976 موافقت کردند تجهیزات تنفسی و ابزار پشتیبانی برای زنده ماندن او را تا نیمه شب از بدن وی جدا کنند. ده دقیقه پس از نیمه شب 9 سپتامبر 1976 اعلام شد که مائو در سن 82 سالگی درگذشته است.

مقامات چینی در تلاش برای سازماندهی رویدادهای پس از مرگ مائو بودند. به همین دلیل رسانه‌های چینی تا ساعت چهار بعد از ظهر منتظر ماندند تا مرگ مائو را به مردم چین اعلام کنند. رسانه‌های رسمی تاکید کردند که مائو پیش از مرگ خواستار حفظ وحدت حزب و کشور شده است.

واکنش‌های بین‌المللی

پس از اعلام درگذشت مائو، بسیاری از کشورها مانند آلبانی، جمهوری کنگو، کره شمالی، پاکستان، سریلانکا، تانزانیا، ونزوئلا و رومانی عزای عمومی اعلام کردند و رسانه‌های و مطبوعات این کشورها در آن زمان بیشترین پوشش خبری و نشر مقالات را به ویژگی‎‌‌های شخصیتی رهبر چین و رویداد مرگ او اختصاص دادند.

در ایالات متحده، جرالد فورد، رئیس جمهوری وقت آمریکا با تاکید بر نقش مائو در پایان دادن به دوره طولانی درگیری ایالات متحده و چین، همدردی خود را با چینی‌ها ابراز کرد. جیمز کالاهان، نخست‌وزیر وقت بریتانیا نیز مائو را یک شخصیت تاریخی تاثیرگذار توصیف کرد که نفوذ چین را در جهان افزایش داد.

روزنامه‌های اتحاد جماهیر شوروی به‌دلیل اختلافات آن زمان میان مسکو و پکن، به طور مختصر به مرگ مائو اشاره کردند و خبرگزاری تاس شوروی با انتقاد شدید از مائو، سیاست‌های او را خصمانه توصیف کرد.

پس از مرگ مائو جسد او که در پرچم چین پیچیده شده بود، به مدت یک هفته در تالار بزرگی برای مردم به نمایش گذاشته شد و بیش از یک میلیون نفر از آن بازدید کردند.

پس از آن جسد او برای مومیایی به بیمارستان انتقال یافت و سپس در میدان« تیان آن‌من» در مرکز پکن درون ضریحی قرار داده شد.