مخالفت اروپا با دسترسی محدود به تاسیسات هسته‌ای ایران؛ تلاش روسیه برای تعویق سازوکار ماشه

دیپلمات‌های اروپایی می‌گویند ابتکار روسیه برای به‌تعویق‌ انداختن بازگشت تحریم‌های سازمان ملل علیه ایران در شورای امنیت، روز جمعه شکست خواهد خورد، چرا که کشورهای اروپایی پیشنهاد لحظه آخر تهران را ناکافی دانسته‌اند.

روسیه روز جمعه چهارم مهر در شورای امنیت ابتکار تعویق شش‌ماهه بازگشت تحریم‌های «سازوکار ماشه» علیه ایران را مطرح خواهد کرد، اما انتظار نمی‌رود این پیشنهاد 9 رأی لازم را به دست آورد. آخرین بار که مسکو پیشنهاد مشابهی را به رأی گذاشت، تنها چهار رأی به دست آورد.

رایزنی مقامات ایرانی و اروپایی در حاشیه نشست‌های مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک تاکنون به نتیجه‌ مثبتی نرسیده و کشورهای اروپایی بریتانیا، آلمان و فرانسه آخرین پیشنهاد ایران را نپذیرفته‌اند.

دیپلمات‌های اروپایی به روزنامه «گاردین» گفته‌اند عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، در آخرین پیشنهاد خود اجازه تهران به دسترسی بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به یکی از تاسیسات بمباران‌شده ایران را اعلام کرده است.

عراقچی همچنین پیشنهاد کرده ایران طی 45 روز طرحی درباره چگونگی برخورد با ذخایر چند صد کیلوگرمی اورانیوم با غنای بالای خود ارائه کند. پیشنهادی که پیش‌تر 90 روزه بود. در مقابل، تهران خواستار کنارگذاشتن تهدید بازگشت تحریم‌های سازمان ملل شد.

یکی از دیپلمات‌های اروپایی تأکید کرد: «وزارت خارجه ایران تصور می‌کرد ما این مسیر را دنبال نمی‌کنیم، اما آن‌ها هیچ پیشنهاد جدی‌ مطرح نکردند. عراقچی در این زمینه به‌طور بدی دچار خطای محاسبه شد.»

عراقچی نیز در یادداشتی که «انتخاب» به نقل از روزنامه «جاکارتا پست» اندونزی منتشر کرده، مدعی شد «آغاز این بازی پیامدهای منفی فراوانی» برای اعتبار و جایگاه اروپا داشته است. عراقچی نوشته سه کشور اروپایی «از روندهای دیپلماتیک آتی کنار گذاشته خواهند شد و پیروز میدان نخواهند بود».

وزیر خارجه ایران در ادامه هشدار داد: «اگر این فرصت کوتاه برای تغییر مسیر از دست برود، پیامدهای گسترده مخربی متوجه منطقه غرب آسیا و نظام بین‌الملل خواهد شد.»

هم‌زمان، برخی انتقادها متوجه رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی است. به‌گفته دیپلمات‌های اروپایی، او در قاهره توافقی با ایران امضا کرد که محتوای معناداری نداشت و به تهران اجازه داد گفت‌وگوهای واقعی را به تأخیر بیندازد. یک دیپلمات مدعی شد گروسی در تلاش است رضایت تمام طرف‌ها را جلب کند چرا که به‌دنبال نامزدی برای سمت دبیرکل سازمان ملل است.

برخی دیپلمات‌های غربی تأکید می‌کنند امکان دیپلماسی با تهران همچنان فراهم است، اما هشدار می‌دهند مجلس ایران ممکن است نه‌تنها همکاری‌های آینده با آژانس را متوقف کنند، بلکه خروج از پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (ان‌پی‌تی) را نیز پیگیری کنند. اقدامی که به نوشته گاردین، ایران را در معرض خطر حمله نظامی دیگری از سوی اسرائیل قرار می‌دهد.

اگر ابتکار امروز روسیه ناکام بماند و مقامات ایرانی و اروپایی نیز در نیویورک تا چند ساعت آینده به توافقی دست پیدا نکنند، تحریم‌های سازمان ملل علیه ایران از روز شنبه بار دیگر پس از حدود 10 سال اجرایی خواهد شد.