لایحه بودجه 1401 ایران؛ منتقدان چه می‌گویند؟

در بحبوحه مذاکرات دشوار در وین و سرنوشت نامعلوم آن برای احیای توافق هسته‌ای برجام و همچنین در سایه ادامه تحریم‌های اعمال شده برای مقابله با جاه‌طلبی‌های هسته‌ای ایران که این کشور را به آستانه ورشکستگی کشانده است، لایحه بودجه سال آینده ایران در شرایطی مبهم ارائه شد.

دولت ابراهیم رئیسی اولین لایحه بودجه خود را در حالی به مجلس ایران ارائه داد که مطابق این طرح، سقف کل بودجه در سال آینده خورشیدی 3631 میلیارد تومان و بودجه عمومی 1500 میلیارد تومان عنوان شده است.

این لایحه بودجه پر از ابهام واکنش‌های زیادی را به همراه داشته است که از جمله انتقادات مطرح شده علیه آن حذف ارز 4200 تومانی و افزایش بودجه نهادهایی نظامی و حوزه‌های علمیه در سایه تداوم تحریم‌ها، تورم لجام‌گسیخته و فشارهای معیشتی و کاهش شدید قدرت خرید مردم است.

پس از انتشار این لایحه، بسیاری از کارشناسان درباره پیامدها و آثار تورمی بودجه سال آینده هشدار دادند.

در همین زمینه کامران ندری، کارشناس اقتصادی، با هشدار درباره عواقب تورمی آن به «خبرگزاری ایلنا» گفت: «به‌ طور قطع وضعیت درآمدی مردم در بودجه سال 1401 نارضایتی اقشار مختلف جامعه را باعث خواهد شد چرا که در برابر تورم 50 درصدی، کمترین افزایش دستمزد را شاهد هستیم.»

کامران ندری گفت: «قدرت خرید بخش عمده‌ای از خانوارهای ایرانی کاهش پیدا می‌کند و تعمیق شکاف طبقاتی بین دهک‌ها را شاهد خواهیم بود که نتیجه آن افزایش فقر نسبی و فقر مطلق است.»

افزایش عوارض خروج از کشور

مطابق این لایحه پیشنهادی بودجه دولت، قرار است عوارض خروج از کشور از رقم 400 هزار تومان به 5 میلیون و دویست هزار تومان افزایش یابد. هر چند این رقم پس از آن تکذیب شد اما به گفته منتقدان، این زمینه‌ای برای سنجش افکار عمومی است.

در همین زمینه «اقتصاد نیوز» نوشته است که در این لایحه بودجه، دولت قصد دارد هزار و پانصد میلیارد تومان درآمد از محل عوارض خروج از کشور درآمد کسب کند.

طی سال‌های اخیر میزان مهاجرت و خروج از ایران افزایش یافته است. به نظر می‌رسد دولت به این نتیجه رسیده که از این طریق می‌تواند کسب درآمد کند.

افزایش بودجه سپاه

بودجه سپاه پاسداران ایران که به گفته کارشناسان اقتصادی ایرانی خود عملیات قاچاق همه انواع کالا و همچنین نفت، مواد مخدر و سلاح را از مرزهای شرق و غرب و شمال و جنوب کشور سازماندهی می‌کند و مستقیما از این طریق درآمدهای ارزی کسب می‌کند، سال گذشته 38 هزار و 564 میلیارد تومان بود و بر اساس آن‌چه در لایحه بودجه سال آینده درج شده، به 93 هزار میلیارد تومان رسیده است که حدود 2.5 برابر افزایش را نشان می‌دهد.
افزایش چشمگیر بودجه صدا و سیمای جمهوری اسلامی، از دیگر موارد قابل‌‌توجه لایحه بودجه سال آینده است.

افزایش سن بازنشستگی

دولت رئیسی در این لایحه سن بازنشستگی را 2 سال افزایش داده است.

در بودجه جدید، وزارت آموزش و پرورش مجاز است بازنشستگی معلمان دارای مدرک تحصیلی کارشناسی و بالاتر را تا سن 65 سالگی به تعویق بیندازد.

پیشتر مسعود میرکاظمی، رئیس سازمان برنامه و بودجه ایران گفته بود که لایحه بودجه سال 1401 با فرض ادامه تحریم‌ها بسته می‌شود.

با این حال پس از شکست دور هفتم مذاکرات وین، بازار کالاهای اساسی، قیمت دلار، شاخص بورس، قیمت خودرو، طلا و مسکن شاهد تغییرات عمده بوده که بر خلاف نظر رئیس جمهوری ایران نشانگر تاثیر فوق‌العاده شرایط خارجی بر شاخص‌های اقتصادی در این کشور است.

در واکنش به این شرایط محمدرضا محبوب‌فر آسیب‌شناس اجتماعی در مصاحبه با رسانه‌های محلی ایرانی، ضمن هشدار درباره پیامدهای اقتصادی و اجتماعی بودجه 1401، گفت بدون شک در سال آینده فروپاشی اقتصادی_اجتماعی حتمی خواهد بود.

او با بیان اینکه در صورت شکست مذاکرات وین امکان رسیدن دلار تا 100 هزار تومان نیز هست، خاطر نشان کرد: «افزایش فقر و نابرابری با وجود ادامه وضع فعلی اجتناب‌ناپذیر است و در حال حاضر ماهیانه 600 الی 700 هزار نفر از طبقه متوسط به طبقه فرودست سقوط می کنند.»

این کارشناس ایرانی گفت که با توجه به نرخ تورم کنونی در کشور و مشکلات اقتصادی، بدون شک شاهد مشکلات زیادی برای مردم خواهیم بود که همین عامل افزایش انواع آسیب‌های اجتماعی را نیز به دنبال خواهد داشت.