نیویورک‌تایمز: آمریکا از مذاکرات تسلیحاتی شرکت‌های چینی با ایران آگاه است

روزنامه «نیویورک‌تایمز» گزارش داد نهادهای اطلاعاتی آمریکا معتقدند شرکت‌های چینی با مقام‌های ایرانی درباره انجام معامله‌های‌ تسلیحاتی گفت‌وگو کرده‌ و قصد داشته‌اند تجهیزات نظامی را از طریق کشورهای واسطه منتقل کنند تا منشا این محموله‌ها پنهان بماند. موضوعی که می‌تواند تنش میان واشینگتن و پکن را افزایش دهد.

مقام‌های آمریکایی به این روزنامه گفته‌اند واشینگتن به اطلاعاتی دست یافته که انجام این گفت‌وگوها برای انتقال سلاح را تایید می‌کند. با این حال، تاکنون مشخص نیست آیا محموله‌ای ارسال شده و یا این معامله‌ها تا چه اندازه از تایید رسمی دولت چین برخوردار‌ است.

انتظار می‌رود درز این اطلاعات فشار بیشتری بر دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، وارد کند تا این پرونده را در جریان سفر کنونی‌اش به پکن مطرح کند. ناظران می‌گویند ترامپ تلاش می‌کند به‌جای رویایی مستقیم با پکن، روابط خود با شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهوری چین، را بهبود دهد.

ترامپ گفته قصد دارد گفت‌وگویی «طولانی» با رئیس‌جمهوری چین درباره درگیری‌های خاورمیانه داشته باشد. او همچنین موضع پکن در قبال ایران را «تا حدی خوب» توصیف کرده است.

اختلاف نظر اطلاعاتی درباره انتقال سلاح

مقام‌هایی که به داده‌های نهادهای اطلاعاتی آمریکا دسترسی دارند، درباره این‌که آیا چنین تسلیحاتی به کشورهای واسطه رسیده‌ یا نه، اختلاف نظر دارند. با این حال، آن‌ها تاکید کرده‌اند از آغاز جنگ ایران در نهم اسفند سال گذشته، موارد استفاده از سلاح‌های چینی علیه نیروهای آمریکایی یا اسرائیلی شناسایی نشده است.

گزارش‌های پیشین به احتمال انتقال موشک‌های دوش‌پرتاب موسوم به «سامانه پدافند هوایی همراه» از چین به ایران اشاره کرده بود. این موشک‌ها توانایی هدف قرار دادن هواپیماهایی را دارند که در ارتفاع پایین پرواز می‌کنند. همچنین بر اساس این گزارش، احتمال ارسال دیگر محموله‌های نظامی نیز بررسی شده بود.

به‌گفته مقام‌های آمریکایی، واشینگتن تلاش می‌کند از راه‌های مستقیم و غیرمستقیم بر چین فشار وارد کند تا حمایت خود از تهران را محدود کند.

مقام‌های دولت آمریکا همچنین امیدوارند این پرونده باعث پیچیده‌تر شدن سفر ترامپ به پکن نشود. واشینگتن هرگونه حمایت نظامی چین از ایران را غیرقابل قبول می‌داند.

این مقام‌ها گفته‌اند یکی از کشورهای واسطه احتمالی در قاره آفریقا قرار دارد، اما تاکنون انتقال هیچ محموله‌ای به این کشور تایید نشده است.

همکاری نظامی اعلام‌نشده

عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، پیشتر فقط به وجود همکاری نظامی تهران، چین و روسیه اشاره کرده بود اما جزئیات بیشتری ارائه نداد. مقام‌های ایرانی همچنین از اظهارنظر درباره این گزارش نیویورک‌تایمز خودداری کرده‌اند.

مقام‌های آمریکایی معتقدند حتی اگر مجوز رسمی دولت چین صادر نشده باشد، گفت‌وگوی شرکت‌های چینی و ایران به دشواری می‌تواند بدون اطلاع مقام‌های پکن انجام شده باشد.

چین از آغاز جنگ، داده‌های اطلاعاتی و امکان دسترسی به یک ماهواره جاسوسی را در اختیار ایران قرار داد. اقدامی که به تهران در ردیابی مکان استقرار نیروهای آمریکایی در منطقه کمک کرد.

پکن همچنین قطعات دو منظوره، از جمله نیمه‌رساناها و حسگرهایی را در اختیار ایران قرار داد که قابلیت استفاده غیرنظامی و نظامی دارند و می‌توان از آن‌ها در تولید پهپادها و موشک‌ها استفاده کرد. صادرات این قطعات نسبت به فروش مستقیم تسلیحات توجه کمتری جلب می‌کند و پکن از همین روش در حمایت از روسیه در جنگ اوکراین نیز استفاده کرده است.

نفت و منافع راهبردی

چین بزرگ‌ترین خریدار نفت تحریم‌شده ایران به شمار می‌رود و حدود 80 درصد صادرات نفت ایران را با قیمتی پایین‌تر از نرخ بازار جهانی خریداری می‌کند.

اگرچه روابط اقتصادی دو کشور بیشتر به سود پکن ارزیابی می‌شود، وابستگی بالای چین به نفت عبوری از تنگه هرمز باعث شده پکن انگیزه زیادی برای حفظ روابط نزدیک با تهران داشته باشد.

با این حال، جنگ اخیر باعث اختلال در جریان رفت‌وآمد کشتی‌ها در تنگه هرمز شده است. با وجود برقراری آتش‌بس طی هفته‌های گذشته، تردد دریایی همچنان با دشواری روبه‌رو است. موضوعی که فشار بر بازارهای صادراتی چین را افزایش داده و ثبات جریان تامین انرژی را تهدید می‌کند.