تهدید امنیت غذایی جهان در سایه جنگ ایران
ادامهٔ جنگ به افزایش قیمت مواد غذایی، تشدید تورم جهانی، و افزایش ناامنی غذایی بهویژه برای اقشار آسیبپذیر خواهد انجامید
جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران و اختلال در تنگه هرمز تهدیدی گستردهتر از جنگ اوکراین برای امنیت غذایی جهان ایجاد کرده است. برخلاف ظاهر قیمتها که هنوز نسبت به چهار سال پیش پایینترند، شوک عرضه بسیار عمیقتر و گستردهتر است.
به گزارش «رویترز»، حدود یکسوم تجارت جهانی «اوره» که یکی از مهمترین نهادههای کود است از تنگه هرمز عبور میکند، و قیمت آن اکنون حدود 50 درصد افزایش یافته است. علاوه بر آن، اختلال در صادرات گاز طبیعی مایع و سایر مواد شیمیایی مرتبط، زنجیره تأمین کشاورزی را تحت فشار قرار داده است.
کشورهایی مانند هند و استرالیا که بهشدت به واردات کود و انرژی از این مسیر وابستهاند، با افزایش شدید هزینهها مواجه شدهاند. در استرالیا، قیمت اوره در برخی موارد به بیش از 1100 دلار در تُن رسیده است. این وضعیت کشاورزان را با انتخابهای دشوار مواجه میکند.
آنها یا باید مصرف کود را کاهش دهند، که به افت تولید منجر میشود، یا به سمت کشت محصولات کمنیازتر به کود حرکت کنند. در سطح کلان، دولتها ممکن است برای کنترل بازار، صادرات مواد غذایی را محدود کنند؛ اقدامی که پیشتر در بحرانهای مشابه نیز دیده شده است.
در بلندمدت، این بحران با عوامل دیگری مانند تغییرات اقلیمی و اختلالات صنعتی ترکیب میشود و ریسکهای زنجیرهای را افزایش میدهد. کمبود کود جایگزین آسانی ندارد، و تجربه کشورهایی مانند سریلانکا نشان داده که حذف آن میتواند به سقوط تولید و حتی بحران سیاسی منجر شود. در نتیجه، ادامهٔ جنگ به افزایش قیمت مواد غذایی، تشدید تورم جهانی، و افزایش ناامنی غذایی بهویژه برای اقشار آسیبپذیر خواهد انجامید.
از منظر راهبردی، این بحران نشان میدهد که امنیت غذایی بهطور فزایندهای به ژئوپلیتیک انرژی و مسیرهای حملونقل گره خورده است. تنگه هرمز نهتنها یک گلوگاه نفتی، بلکه یک شریان حیاتی برای نهادههای کشاورزی است، و هرگونه اختلال در آن میتواند اثرات چندلایه بر تولید، قیمتگذاری، و توزیع غذا در سطح جهانی داشته باشد.
تحت چنین شرایطی، کشورهایی که وابستگی بالاتری به واردات دارند بیش از دیگران در معرض شوکهای ناگهانی قرار میگیرند؛ و این امر میتواند شکافهای اقتصادی و اجتماعی را در مقیاس جهانی عمیقتر کند.
