آمریکا و ایران از نتایج نشست وین ابراز اميدوارى كردند
انفجار نطنز بر پیچیدگی دور دوم مذاکرات افزود
دومین دور مذاکرات ایران و کشورهای حاضر در توافق «برنامه جامع اقدام مشترک» یا برجام که آمریکا در آن به صورت غیرمستقیم مشارکت دارد، روز سه شنبه 20 آوریل به پایان رسید. قرار است هیاتهای نمایندگی اصلی یعنی ایران و آمریکا برای مشورت به پایتختهای خود بازگردند.
دور جدید مذاکرات کمیسیون مشترک برجام در وین میان بعد از ظهر سهشنبه 20 آوریل 2021با اعلام تعلیق گفتگوها به مدت یک هفته در حالی صورت گرفت که دیپلماتها برای مشورت به پایتختهای خود بازمیگردند.
انریکه مورا، هماهنگ کننده گفتگوهای وین دقایقی پس از پایان جلسه، با بیان اینکه کمیته مشترک در باره پیشرفت حاصله طی دو هفته گذشته بحث و تبادل نظر خواهد کرد، گفت: «هنوز به انجام کارهای سختتری نیاز است.»
وزارت خارجه ایالات متحده آمریکا، مذاکرات میان ایران و قدرتهای جهانی در وین با هدف نجات توافق هستهای سال 2015 را مثبت خواند اما گفت همچنان راه طولانی در پیش است.
نید پرایس، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا، سهشنبه 20 آوریل 2021، در کنفرانس خبری خود گفت که راب مالی، فرستاده ویژه آمریکا در امور ایران، به روش ملموسی درباره گامهایی که میباید ایران و ایالات متحده آمریکا برای بازگشت به توافق هستهای 2015 اتخاذ کنند، دست یافته است.
نحوه بازگشت ایران و آمریکا به تعهدات خود در چارچوب برجام محور اصلی این مذاکرات است. دولت جو بایدن ابراز تمایل کرده است که به برجام بازگردد، اما واشنگتن پیشتر چنین اقدامی را به اجرای کامل برجام توسط ایران مشروط کرده بود. در مقابل، مقامهای ایران بازگشت به برجام را به لغو یکجا تحریمهای آمریکا مشروط کردند.
میخائیل اولیانف، سفیر روسیه در سازمانهای بینالمللی مستقر در وین هم از پیشرفت مذاکرات در وین ابراز رضایت کرد.
میخائیل اولیانف در توییتی نوشته است، کمیسیون برجام تصمیم گرفت که کارگروه سومی را برای رسیدگی به امور مربوط به ترتیب زمانی احتمالی مراحل عملی برای اجرای کامل برجام تشکیل دهد.
دور مذاکرات و بروز پیچیدگی در پی انفجار تاسیسات نطنز
صبح سهشنبه 6 آوریل 2021 پس از ورود رابرت مالی، فرستاده ویژه دولت آمریکا در امور ایران، و همچنین هیئت مذاکره کننده ایرانی به وین، مذاکرات غیرمستقیم بین دو طرف با حضور مجموعه 4+1 به هدف نجات «برجام» آغاز شد.
در طول این مذاکرات طرف ایرانی همواره بر لزوم برداشته شدن گام نخست از سوی آمریکا در حذف تحریمها به صورت یکباره و نه تدریجی به عنوان شرط لازم برای بازگشت به تعهدات برجامی تاکید داشت در حالی که آمریکا نیز از زبان مسئولان خود خاطر نشان کرده که بازگشت به تعهدات برجامی در زمینه پای بندی به میزان غنی سازی مجاز در برجام(3.67%)، مقدم بر هر اقدامی از نوع برداشتن تحریمهاست.
وقوع عملیات خرابکارای در سایت نطنز در 11 آوریل که به علت وقوع انفجاری مهیب در بخش برقرسانی این تاسیسات بود، بر پیچیدگیهای موجود در فضای مذاکرات و بویژه دور دوم آن که از 9 آوریل اغاز شده بود و شروط متقابل طرفین آمریکایی و ایرانی، تاثیر منفی گذاشت تا جایی که ضمن طرح احتمال توقف مذاکرات، علیاکبر صالحی، رئیس سازمان انرژی هستهای ایران از آن به عنوان «تروریسم هستهای» یاد کرد.
مقامات ایران در واکنش فوری خود اعلام کردند که از بامداد جمعه 16 آوریل غنی سازی 60 درصدی اورانیوم را آغاز کردهاند که این اقدام پاسخی به «خرابکاری» اخیر در تاسیسات غنی سازی نطنز است.
البته مسئولان ایرانی که از نگاه تحلیلگران راهی جز ادامه مذاکرات وین برای برطرف شدن تحریمها و بازگشت به روال عادی فروش نفت و عبور از بحران اقتصادی ناشی از کمبود درآمندهای کشور ندارند، اعلام کردند که غنی سازی 60 درصدی قابل بازگشت است و ایران میتواند در صورت احراز شروط لازم، از آن چشم پوشی کند
این در حالی بود که آمریکا از زبان آنتونی بلینکن وزیر خارجه در یک نشست خبری در حاشیه نشست ناتو اعلام داشت که اقدام ایران برای آغاز غنیسازی 60درصدی «جدیت ایران در مذاکرات وین را زیر سوال میبرد.»
رضایت نسبی طرفها از نتایج کنونی نشست
اکنون چند روزی است که هم مسئولان ایرانی در رده رئیس جمهوری و سخنگوی وزارت خارجه و هم مقامات آمریکایی از مثبت بودن روند امور سخن گفته و تاکید دارند راهی دشوار در پیش رو قرار دارد.
علاوه بر آن سخنگوی وزارت خارجه آمریکا با تشدید بر ضرورت پایبندی ایران به شرطها، تاکید کرد که ایالات متحده آمریکا گامهای یکجانبهای را به منظور بازگشت ایران به توافق هستهای اتخاذ نخواهد کرد.
از سویی دیگر عباس عراقچی، رییس هیات مذاکره کننده ایران در وین تهدید کرد در صورتی که درخواستها و سقف مطالبات طرفهای آمریکایی و اروپایی از حد مجاز خود عبور کند یا جلسات مذاکره به اتلاف وقت و معامله غیر منطقی تبدیل شود، طرف ایرانی مذاکرات را متوقف خواهد کرد.
قرار است نشستها در وین برای ادامه مذاکرات درباره برنامه هستهای ایران هفته آینده و پس از رجوع هیئتهای مذاکره کننده برای مشورت با دولتهای متبوعشان، مجددا از سر گرفته شود.
عمده ترین برداشتی که از مجموع مواضع مسئولان ایرانی از آغاز نشستهای وین و در گیر و دار بروز بحران مربوط به سایت نطنز تا فروکش کردن اجمالی تنشها در فاصله برگزارش دور سوم نشست میتوان داشت این است که انعطاف پذیری مواضع دولت بایدن که از زبان ند پرایس، سخنگوی وزارت خارجه و راب مالی فرستاده ویژه آمریکا در أمور ایران بیان شده، امیدواری نسبت به برداشته شدن تحریمها در ازای بازگشت به تعهدات برجامی چندان دور از انتظار نیست بویژه که پرایس سهشنبه 20 آوریل 2021، در کنفرانس خبری خود گفت که راب مالی، فرستاده ویژه آمریکا در امور ایران، به روش ملموسی درباره گامهایی که میباید ایران و ایالات متحده آمریکا برای بازگشت به برجام، دست یافته است.
