بازرسان سازمان منع تسلیحات شیمیایی از سایت‌های مخفی رژیم سابق اسد بازدید کردند

برای نخستین‌بار، مقامات سوریه بازرسان سازمان منع تسلیحات شیمیایی را به بازدید از مراکزی برای ساخت و ذخیره‌سازی تسلیحات شیمیایی در این کشور بردند که پیش‌تر از این برای این نهاد بین‌المللی ناشناخته بود.

خبرگزاری «رویترز» جمعه هشتم فروردین در گزارشی به نقل از منابع آگاه در این‌باره توضیح داد که این مراکز به دوران رژیم سابق اسد که سه ماه پیش سرنگون شد، تعلق داشت.

یک تیم از سازمان منع تسلیحات شیمیایی در فاصله 12 تا 21 مارس به سوریه سفر کرد تا مقدمات شناسایی و نابودی بقایای ذخایر ممنوعه تسلیحات شیمیایی سوریه را فراهم کند.

این بازرسان در جریان ماموریت خود از پنج مرکز بازدید کردند که برخی از آن‌ها در گذشته هدف حملات هوایی یا غارت قرار گرفته بود.
منابع مطلع اعلام کردند که برخی از این مراکز پیش‌تر از سوی دولت سوریه به این نهاد بین‌المللی اعلام نشده بود.

دسترسی به اسناد و اطلاعات برنامه شیمیایی اسد

بر اساس گزارش منابع آگاه که به دلیل حساسیت موضوع نخواستند نامشان فاش شود، تیم بازرسان بین‌المللی به اسناد و اطلاعات دقیقی درباره برنامه تسلیحات شیمیایی سوریه که به دوران رژیم سابق اسد تعلق داشت، دسترسی پیدا کرده‌اند.

همکاری کامل مقامات سوریه با بازرسان بین‌المللی

در گزارشی که سازمان منع تسلیحات شیمیایی از این مأموریت منتشر کرده، تاکید شده است که مقامات دولت موقت سوریه همکاری کاملی را با این سازمان داشته‌اند و تمامی امکانات لازم را در اختیار تیم بازرسی قرار داده‌اند.

طبق این گزارش، تیم بازرسان تحت حفاظت امنیتی قرار داشتند و امکان دسترسی نامحدود به مراکز و افراد مورد نظر برای آن‌ها فراهم شد. با این حال، جزئیات بیشتری درباره این همکاری منتشر نشده است.

تغییری در رویکرد دمشق نسبت به همکاری‌های بین‌المللی

به گفته کارشناسان، این میزان همکاری نشان‌دهنده تحولی چشمگیر در روابط سوریه و جامعه بین‌المللی در مقایسه با دهه گذشته است.
در دوران حکومت سرنگون شده بشار اسد، مقامات سوریه بارها روند تحقیقات سازمان منع تسلیحات شیمیایی را مختل کرده بودند و دسترسی بازرسان را به مراکز مشکوک محدود می‌کردند.

تعهد مقامات موقت سوریه به همکاری بین‌المللی

یک منبع دیپلماتیک آگاه تاکید کرده است که بازدید اخیر، تعهد مقامات موقت سوریه به همکاری با جامعه بین‌المللی برای نابودی تسلیحات شیمیایی باقی‌مانده را نشان می‌دهد.
روز سه‌شنبه نیز «رویترز» گزارش داده بود که نابودی تمامی تسلیحات شیمیایی باقی‌مانده یکی از شرایط مطرح‌شده از سوی ایالات متحده برای کاهش تحریم‌های اعمال شده علیه کشور سوریه بوده است.

استفاده از گاز سارین و بمب‌های کلر در جنگ داخلی سوریه

سه نهاد تحقیقاتی، شامل سازمان ملل، سازمان منع تسلیحات شیمیایی و تیم تحقیقات جنایات جنگی سازمان ملل، در تحقیقات خود به این نتیجه رسیده‌اند که نیروهای دولت سابق سوریه به رهبری بشار اسد، در جریان جنگ داخلی این کشور از گاز اعصاب سارین و بشکه‌های انفجاری حاوی گاز کلر در حملاتی استفاده کرده‌اند که هزاران قربانی برجای گذاشته است.

با این حال، بشار اسد، رئیس جمهوری سرنگون شده و فراری سوریه و سایر متحدان نظامی روسیه بارها استفاده از سلاح‌های شیمیایی را تکذیب کرده‌اند.

عضویت سوریه در سازمان منع تسلیحات شیمیایی

پس از حمله مرگبار با گاز سارین در سال 2013 که صدها کشته برجای گذاشت، دولت سوریه تحت توافق آمریکا و روسیه به سازمان منع تسلیحات شیمیایی پیوست. این کشور متعهد شد که حدود 1300 تن از تسلیحات شیمیایی و مواد اولیه آن را نابود کند.

ادعای وجود ذخایر اعلام‌نشده و برنامه بازرسی‌های مجدد

با این حال، کارشناسان سازمان منع تسلیحات شیمیایی بر این باورند که ذخایر اعلام‌نشده‌ای همچنان در سوریه وجود دارد و قصد دارند بیش از 100 مرکز مشکوک را که گفته می‌شود در آن‌ها تسلیحات شیمیایی ساخته یا ذخیره شده است را مورد بررسی قرار دهند.

تاسیس دفتر میدانی سازمان منع تسلیحات شیمیایی در سوریه

این سازمان همچنین اعلام کرده است که در حال آماده‌سازی برای افتتاح یک دفتر میدانی در سوریه است. این اقدام در پی افزایش درگیری‌های اخیر در این کشور و نگرانی‌های امنیتی فزاینده صورت می‌گیرد.
سازمان منع تسلیحات شیمیایی که مقر آن در لاهه قرار دارد، یک نهاد بین‌المللی متعهد به اجرای معاهده منع تسلیحات شیمیایی مصوب سال 1997 است و 193 کشور عضو این سازمان هستند.