چرا ترکیه دو تنگه «بسفر» و «داردانل» را بست؟
ترکیه تنگههای بسفر و داردانل را بست اما برخلاف اعضای ناتو حریم هوایی خود را بهروی هواپیماهای روسیه باز گذاشت
آنکارا سرانجام روز دوشنبه تصمیم گرفت دو تنگه «بسفر» و «داردانل» تحت کنترل خود را بر اساس توافقنامه «مونترو» سال 1936 ببندد. توافقنامهای که ترکیه به همراه اتحاد جماهیر شوروی سابق، بریتانیا و شش کشور دیگر یکی از طرفهای اصلی آن بود. اکنون سئوالی که اینجا مطرح میشود این است که هدف ترکیه از بستن این دو تنگه چیست؟ آیا این اقدام ترکیه بر روند عملیات نظامی روسیه در اوکراین تأثیر خواهد گذاشت یا خیر؟
چنگیز آکتار، آکادمیک ترک و استاد علوم سیاسی دانشگاه آتن، در پاسخ این پرسشها به خبرنگار «العربیه» گفت: «بستن دو تنگه توسط ترکیه بهعنوان حامی و مالک این دو تنگه گامی نمادین به شمار میرود اما تأثیر چندانی بر تداوم تهاجم روسیه به اوکراین ندارد به ویژه که روسیه با ناوگانی بسیار مجهز در جزیره کریمه حضور دارد.»
آکتار افزود: «آنکارا ماده 19 کنوانسیون «مونترو» را اجرا و دو تنگه را بست لذا تنها کشتیهای جنگی مرتبط با پایگاههای نظامی که در دریای سیاه مستقرند، میتوانند به پایگاههای خود از طریق این تنگهها بازگردند اما نمیتوانند برای شرکت در جنگ از آن دو تنگه گذر کنند.»
بستن تنگههای بسفر و داردانل توسط ترکیه بر روند واقعی عملیات نظامی مستمر روسیه در خاک اوکراین که از 24 فوریه گذشته آغاز شد، تأثیری نخواهد گذاشت.
اکبال دره، کارشناس دیگر ترک ساکن مسکو نیز گفت: «با وجود بستن تنگههای بسفر و داردانل، باید به خاطر داشته باشیم که ترکیه تنها کشوری در بین کشورهای عضو ناتو است که حریم هوایی خود را به روی هواپیماهای روسیه نبسته است. این سیاست ترکیه تلاشی برای ایستادن آنکارا در یک فاصله مساوی از مسکو و کییف است».
این کارشناس ترک در مصاحبهای با العربیه گفت ترکیه سه هدف را از بستن این دو تنگه دنبال میکند «اول: واکنشی به عملیات نظامی روسیه در اوکراین. دوم: نشان دادن پایبندی و تعهد به معاهدات بین المللی و سومین و اصلیترین هدف: یادآوری به همه طرفهای درگیر از مسکو و کییف تا کشورهای غربی به نقش مهمی که آنکارا در صورت توسعه روند عملیات نظامی در دوره آینده میتواند در این جنگ ایفا کند.»
او ادامه داد: «آنکارا ممکن است بخواهد به مسکو یادآوری کند که بهعنوان میانجی بین طرفین وارد شود، چرا که ترکیه خواهان تشدید يا ادامه جنگ نيست، زیرا اگر جنگ برای مدت طولانیتری ادامه یابد، آنکارا مجبور خواهد شد در کنار یکی از طرفهای درگیر در جنگ بایستد. در این صورت، ترکیه نمیتواند عواقب جانبداری از کسی را تحمل کند».
رجب طیب اردوغان، رئیسجمهوری ترکیه روز دوشنبه اعلام کرد، آنکارا با توجه به ادامه حمله روسیه به اوکراین، از حاکمیت اوکراین بر کل قلمرو کشورش حمایت میکند.
اردوغان گفت که کشورش متعهد است از اختیارات خود بر اساس کنوانسیون «مونترو» در خصوص تردد کشتیها در تنگهها به گونهای استفاده کند که از تشدید بحران جلوگیری کند.
اردوغان با بیان اینکه ترکیه با در نظر گرفتن موازنه منطقهای و جهانی از منافع ملی خود دفاع میکند، خاطرنشان کرد: «آنکارا بدون وقفه به ابتکارات دیپلماتیک چند بعدی خود برای تضمین صلح و ثبات بین روسیه و اوکراین ادامه میدهد.»
