گزارش «گاردین» از ایران پس از جنگ؛ تورم بیسابقه، رکود اقتصادی و بحران معیشتی
گاردین: ایران پس از جنگ درگیر تورم شدید و نارضایتی عمومی خواهد ماند
ایران خود را برای ورود به مرحلهای حساس و انتقالی آماده میکند که در آن، از وضعیت انزوای تحمیلی ناشی از جنگ به فاز «صلح» گذار خواهد کرد.
ایران در این مرحله گذار، احتمالا با شکافهای داخلی و چالشهای عمیق اقتصادی و اجتماعی همراه روبرو خواهد شد، از جمله تورم شدید، رکود اقتصادی برآوردشده در حدود 10 درصد، قطعیهای گسترده برق، و همچنین مطالباتی برای توقف پیگردها و اقدامات امنیتی علیه مخالفان.
طبق گزارش «گاردین»، بحثها در محافل نظام ایران درباره آینده کشور پس از جنگ بهتدریج در حال آشکار شدن است؛ در حالی که رهبران ایران تلاش میکنند همانگونه که از مرحله جنگ عبور کردند، بقای سیاسی خود را در دوره پس از جنگ نیز تضمین کنند.
شکستهشدن تصویر «ایران ضعیف»
گاردین افزود در داخل ایران نیز در فضای رسانهای و محافل تحلیلی، جدل فزایندهای درباره مسیر آینده کشور پس از جنگ شکل گرفته است. برخی جریانها خواهان گشایش بیشتر هستند، در حالی که گروهی دیگر ـ از جمله سعید آجورلو، نزدیک به تیم مذاکرهکننده ایران ـ معتقدند تهران باید از شکستهشدن تصویر «ایران ضعیف» در ذهن غرب، بهرهبرداری کرده و تمرکز خود را بر توسعه از طریق تقویت استقلال ملی قرار دهد.
این روزنامه اشاره دارد، بخش قابل توجهی از آینده اقتصاد ایران به میزان آمادگی دونالد ترامپ برای کاهش تحریمهای اقتصادی و آزادسازی داراییهای بلوکهشده ایران وابسته است. با این حال، اقتصاددانان ایرانی معتقدند هرگونه کاهش احتمالی تحریمها، تنها بخش محدودی از خسارتهای برآوردشده در حدود 270 میلیارد دلار را جبران خواهد کرد که بر بخشهای زیرساختی، آموزشی، انرژی، صنعت فولاد و مسکن وارد شده است.
تشدید بحرانهای ناشی از جنگ
در همین زمینه، فؤاد حبیبی، استاد جامعهشناسی، هشدار داد که عوامل منجر به اعتراضات خشونتبار دی گذشته، همچنان پابرجاست و حتی در نتیجه جنگ، تشدید شده است.
حبیبی افزود بحرانهای اقتصادی و کاهش سطح معیشت بهطور محسوس افزایش یافته و قیمتها در پی محاصره دریایی و پیامدهای جنگ، جهش ملموسی دارند. همچنین دستکم دو میلیون نفر بهطور مستقیم یا غیرمستقیم بر اثر محدودیتهای اینترنتی، شغل خود را از دست دادهاند.
او افزود که انسجام اجتماعی کنونی ناشی از وجود یک تهدید خارجی مشترک است، اما با از میان رفتن این عامل، احتمال تضعیف آن وجود دارد و این امر میتواند زمینهساز شکافها و تنشهای فزاینده داخلی شود.
به نوشته گاردین، اقتصاد ایران پس از جنگ در شرایطی وارد فاز جدید خواهد شد که بالاترین نرخ تورم مواد غذایی از زمان جنگ جهانی دوم را تجربه میکند. بر اساس دادههای مرکز آمار ایران، تورم سالانه مواد غذایی در ماه مه به حدود 130 درصد و تورم قیمت گوشت و مرغ نیز به 176 درصد رسیده است.
همچنین کارشناسان حوزه سلامت نسبت به افزایش سوءتغذیه، پوکی استخوان و تأخیر رشد کودکان هشدار دادهاند که ناشی از ناچار شدن بسیاری از خانوادهها به حذف لبنیات از سبد غذایی خود به دلیل افزایش قیمتهاست.
هشدار وزیر پیشین ارتباطات
محمد جهرمی، وزیر پیشین ارتباطات ایران در هشداری قابل توجه نوشت: «بمب بعدی که ممکن است ترامپ و نتانیاهو پرتاب کنند، احتمالاً نه از جنس باروت بلکه از نوع تورم خواهد بود.»
جهرمی میدان نبرد آینده را سفرههای مردم، اجاره مسکن و شرایط معیشتی توصیف کرد.
از سوی دیگر، مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران همچنان نسبت به دشواریهای اقتصادی پیشرو هشدار داده و خواستار حفظ انسجام اجتماعی در مرحله آینده شد.
در بخش انرژی، وزارت نیرو ایران بهرغم آسیبهایی که به زیرساختهای نیرو ایران وارد شده، گزارشها درباره آغاز خاموشیهای برنامهریزیشده روزانه دو ساعت از ماه آینده را تکذیب کرد. با این حال، آرش نجفی، رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران از شهروندان خواست برای قطعیهای روزانه برق جهت حفظ استمرار تولید آماده باشند، در حالی که دولت نیز تخفیفهایی تا سقف 30 درصد برای افرادی که مصرف انرژی خود را 10 درصد کاهش دهند، ارائه کرده است.
افزایش نارضایتی عمومی
طبق گزارش گاردین، نشانههای نارضایتی عمومی با کاهش تدریجی محدودیتهای اینترنتی در حال افزایش است که بحثهای گستردهای را برانگیخته و حتی برخی نمایندگان جریان محافظهکار را به سمت تلاش برای استیضاح وزیر ارتباطات سوق داده است.
ناظران ایرانی معتقدند دستاورد اصلی که تهران از پایان جنگ به دنبال آن است، صرفاً توافقات سیاسی یا هستهای نیست، بلکه رهایی از فشارهای شدید اقتصادی است که سالها بر کشور تحمیل شده است؛ با این حال، پیشبینیها نشان میدهد هرگونه گشایش مالی احتمالی، محدود خواهد بود و با حجم خسارتهای واردشده به اقتصاد ایران در طول جنگ، تناسبی نخواهد داشت.
