مقام آمریکایی: تمام گزینهها درباره ایران روی میز است؛ ساعات آینده سرنوشتساز است
«دیپلماسی در سایه تهدید نظامی»؛ راهبرد اعلامنشده دولت ترامپ
دولت دونالد ترامپ در روزهای گذشته، بهویژه در روز چهارشنبه به وقت واشینگتن، با انتشار هدفمند اطلاعاتی درباره آمادگی نیروهای آمریکایی، فشار بر ایران را افزایش داده، اما هنوز بهروشنی اعلام نکرده است واشینگتن بهطور دقیق چه خواستهای از تهران دارد.
مقامهای ارشد دولت آمریکا تأکید کردهاند دونالد ترامپ، رئیسجمهوری این کشور، با هرگونه غنیسازی اورانیوم از سوی ایران مخالف است. برخی دیگر نیز در برهههای زمانی مختلف به برنامه موشکی ایران اشاره کردهاند. بهنظر میرسد گزینهها و سناریوهای متعددی برای حلوفصل اختلاف ترامپ و ایران مطرح است.
یک مقام آمریکایی در گفتوگو با «العربیه»، ایران را تهدیدی علیه ثبات منطقه توصیف کرد و گفت واشینگتن تهران را حامی تروریسم در جهان میداند. او اضافه کرد اختلافها میان دو کشور از برنامه هستهای و موشکی ایران آغاز میشود و به «ایجاد و حمایت از بازوها و شبهنظامیان» در کشورهای خاورمیانه میرسد.
مقامهای آمریکایی به العربیه گفتهاند واشنیگتن در یک چارچوب راهبردی «اعلامنشده» و با هدف مقابله با «تهدید ایران» حرکت میکند و در این مسیر، از «دیپلماسی در سایه تهدید نظامی» استفاده میکند.
این مقامات تاکید کردهاند: «تلاشهای بزرگی انجام داده و همچنان انجام میدهیم تا با رفتارهای بیثباتکننده ایران مقابله کنیم. اقداماتشان تهدیدی مستقیم علیه امنیت و جان سربازان آمریکایی مستقر در منطقه و همچنین تهدیدی علیه ثبات منطقه بهشمار میرود.»
آمریکا پیشتر نیز در مواردی مانند ونزوئلا و عراق در دوران صدام حسین، رویکرد مشابهی در پیش گرفته بود. رویکردی که در بیشتر موارد به استفاده از نیروی نظامی علیه نظامهای دیکتاتوری منجر شد.
گزینههای نظامی
با استقرار گسترده نیروهای هوایی و دریایی آمریکا در خاورمیانه و امکان اعزام بمبافکنهای راهبردی از خاک آمریکا، رئیسجمهوری آمریکا میتواند دهها موضع در ایران را طی ساعتها هدف قرار دهد و با تقویت سامانههای دفاع موشکی، از نیروها و منافع آمریکا در منطقه حفاظت کند.
طی دو هفته گذشته، مقامهای آمریکایی بار دیگر بر «خطر برنامه هستهای ایران» تأکید کردهاند و ارزیابیها در واشینگتن نشان میدهد تأسیسات هستهای در اولویت حمله قرار گیرد. سطح کنونی نیروهای آمریکایی دامنه این گزینه نظامی را تعیین میکند.
همزمان، تصاویر هوایی نشان میدهد ایران پس از حملات اسرائیل و آمریکا طی ژوئن 2025، اقدام به تقویت و محکمسازی تأسیسات آسیبدیده کرده است. سطح کنونی نیروهای آمریکایی و شتابدهی به عملیات حفاظتی در مراکز اتمی ایران میتواند زمینهساز حملهای محدود باشد، اما با ورود ناو هواپیمابر «فورد» به حوزه عملیاتی «فرماندهی مرکزی آمریکا»، دامنه و زمان عملیات گستردهتر خواهد شد.
در این صورت، زیرساختهای ایران، بهویژه تأسیسات نظامی، انبارها و مراکز تولید موشک، ممکن است برای چند روز هدف قرار گیرد. اقدامی که میتواند به تخریب مراکز فرماندهی و کنترل «سپاه پاسداران» و ارتش ایران و در ادامه، به اعمال محاصره دریایی و اقتصادی علیه ایران منجر شود.
عملیات نظامی علیه ایران را نباید آسان درنظر گرفت. آمریکاییها از دشواری چنین عملیاتی آگاهاند. مقامهای آمریکایی به العربیه گفتهاند ایران ونزوئلا نیست، از توانمندی موشکی قابلتوجهی برخوردار است و میتواند به افراد و تأسیسات در منطقه آسیب وارد کند.
همزمان، نمیتوان توانمندیهای ایران را با ظرفیتهای پیشرفته آمریکا مقایسه کرد. ایالات متحده از آنچه «ارتشهای شناور» توصیف میشود برخوردار است و از فناوریهای پیشرفته در حمله، دفاع و خنثیسازی حملات استفاده میکند، در حالی که توانمندیهای ایران به دهههای 1970 و 1980 بازمیگردد.
تهدید شبهنظامیان
مقامهای آمریکایی به العربیه گفتهاند تهدید فقط به داخل ایران محدود نمیشود و گروههای همپیمان تهران در منطقه نیز در محاسبات واشینگتن قرار دارند. بهگفته این مقامها، این گروهها میتوانند منافع آمریکا و متحدانش را هدف قرار دهند. یک مقام آمریکایی در این زمینه میگوید: «ایران و بازوهایش در منطقه نهتنها ایالات متحده، بلکه شرکا و متحدان ما در منطقه را نیز تهدید میکنند.» او افزود: «هنگام افزایش تنشها، به این موضوع توجه میکنیم.»
با در نظر گرفتن این نکته، ایران خود را در موقعیت ضعف میبیند، چرا که ایالات متحده در رویارویی احتمالی با بازوهای وابسته به ایران تنها نیست. مقامهای اسرائیلی تأکید کردهاند در صورتی که «حزبالله» در حمایت از ایران به سوی اسرائیل شلیک کند، اسرائیل حملهای هوایی و گسترده انجام خواهد داد. مشابه عملیاتی که در پاییز 2024 اجرا شد و طی آن هزاران نیروی حزبالله، از جمله حسن نصرالله، دبیرکل این گروه، کشته شدند.
ممکن است در روزها یا هفتههای آینده شاهد تحولی گسترده در اوضاع خاورمیانه باشیم. کاخ سفید تأکید میکند «تمام گزینهها روی میز است» و یک مقام آمریکایی نیز به العربیه گفت مذاکرات ادامه دارد و واشینگتن بر اساس روند تحولات تصمیمگیری خواهد کرد.
