سرنوشت تلخ زعفران ایران در بازارهای جهانی

زعفران به عنوان یکی از منحصر‌به‌فردترین محصول غیرنفتی ایران با پیشینه دو هزار ساله، به دلیل وجود محدودیتها در ثبت جهانی و شرایط بازارهای صادراتی، همچنان به نام کشورهای دیگر ازجمله اسپانیا، ایتالیا و افغانستان به فروش می‌رسد.

فرشید منوچهری، دبیر شورای ملی زعفران ایران، چهارشنبه 22 فروردین، در گفت‌وگو با خبرگزاری «ایلنا» با اشاره به کاهش صادرات زعفران ایران و اینکه برخی از کشورهای رقیب، محصول ایران را خریداری کرده و با بسته‌بندی کشور خودشان به بازارهای جهانی عرضه می‌کنند، گفت: «مشابه همان اتفاقی که در مورد پسته و فرش ایران رخ داده در مورد زعفران هم تکرار شده است».

دبیر شورای ملی زعفران ایران درباره حجم صادرات ایران در سال گذشته گفت: «در 6 ماه ابتدای 1402 صادرات خوبی داشتیم، اما در ۶ ماه دوم چون صادرات به چین کاهش پیدا کرد و در نتیجه حجم صادرات کم شد».

منوچهری افرود: «رقم صادرات زعفران ایران در سال گذشته حدود 217 تن و 406 کیلو بود و آشکار ساخت بیشترین بازار صادراتی زعفران ایران کشورهای امارات، چین، اسپانیا، افغانستان و قطر بوده است».

به باور کارشناسان، کاهش صادرات غیر نفتی ایران از جمله زعفران که باعث قاچاق معکوس شده است، نتیجه سیاست‌های ارزی بانک مرکزی و عدم ارتباط مستقیم و مطلوب با بانک‌های خارجی است، به همین دلیل صادرکنندگان زعفران ناچارا محصول خود را به ریال به افغانستان می‌فروشند و در نهایت دولت طالبان آن را به نام خود به بازارهای جهانی صادر می‌کند.

دبیر شورای ملی زعفران، درباره متکی بودن صادرات زعفران ایران به افغانستان در بازار جهانی گفت: «افغانستان سال گذشته 40 تن زعفران از ایران خریداری کرد و سپس در بازارهای خود ما به فروش رساند».

غلامرضا میری، نایب‌رییس انجمن ملی زعفران ایران، در 17 بهمن سال گذشته، در گفت‌وگو با روزنامه «جهان صنعت» در رابطه با مشکلات ایران در بازار جهانی زعفران و متکی بودن صادرات ایران در این حوزه به افغانستان گفته بود: «ایران عملا بازار چهار کشور چین، هند، عربستان و آمریکا را از دست داده و معمولا با واسطه تاجران افغانستانی زعفران صادر می‌شود، بر همین اساس تولید زعفران افغانستان بین هفت تا 12 تن است، اما آنها 69 تن صادرات انجام می‌دهند».