سی‌ان‌ان: روسیه با تولید بومی پهپاد «شاهد» تنش‌ها با ایران را تشدید می‌کند

روسیه تولید پهپاد ایرانی «شاهد-136» را در کارخانه «آلابوگا» در جمهوری تاتارستان به‌دست گرفته است. بنا بر ارزیابی تحلیلگران و منابع اطلاعاتی، اکنون حدود 90 درصد قطعات این پهپاد در داخل روسیه ساخته می‌شود.

یک فیلم مستند روسی درباره کارخانه «آلابوگا»، در حدود 960 کیلومتری شرق مسکو، ابعاد این توسعه را نشان می‌دهد. در این مستند، خبرنگار روس تأکید می‌کند این مجموعه خط تولید موتور پهپاد شاهد را در اختیار دارد و این پرنده در روسیه با نام «جیران» شناخته می‌شود.

تیمور شاگیوالیف، مدیرعامل این مجتمع، می‌گوید آلابوگا دارای چرخه کامل تولید است و بیشتر قطعات از جمله بدنه‌های فیبرکربنی و سامانه‌های الکترونیکی، به‌صورت بومی تولید می‌شود.

به گفته تحلیلگران و مقام‌های اطلاعاتی، حدود 90 درصد فرایند ساخت شاهد-136 هم‌اکنون در آلابوگا یا دیگر تأسیسات روسیه انجام می‌گیرد. تصاویر ماهواره‌ای جدید نیز حاکی از افزایش چشمگیر ظرفیت ساخت با اضافه‌شدن تأسیسات تولیدی و ساختمان‌های مسکونی جدید است.
بر اساس گزارش «سی‌ان‌ان»، کارشناسان معتقدند این روند دست روسیه را برای تولید نسخه‌های به‌روزشده و آزموده‌شده پهپاد شاهد در میدان نبرد بازتر کرده و حتی احتمال فروش این نسخه‌ها به ایران را نیز مطرح می‌کند.

منابع اطلاعاتی غربی به‌ سی‌ان‌ان گفته‌اند این اقدام روسیه به بروز اختلاف میان تهران و مسکو منجر شده و ایران با وجود حمایت گسترده نظامی از روسیه از آغاز جنگ اوکراین، اکنون احساس می‌کند نقش‌اش نادیده گرفته می‌شود.

تنش ایران و روسیه طی حملهٔ 12 روزه اسرائیل به برنامه هسته‌ای ایران به اوج رسید. حمله‌ای که از نگاه تهران، واکنش مسکو به آن در حد محکومیت نمادین باقی ماند. علی‌اکبر دارینی، تحلیلگر «مرکز بررسی‌های استراتژیک» وابسته به دفتر ریاست‌جمهوری ایران، به «سی‌ان‌ان» گفته است: «ایران انتظار داشت روسیه اقدام‌ بیشتری مانند تقویت پشتیبانی عملیاتی، افزایش ارسال تسلیحات یا گسترش همکاری‌های اطلاعاتی انجام دهد.»

یک منبع اطلاعاتی غربی نیز همکاری تهران و مسکو را «ابزاری و تجاری» توصیف کرد و گفت روسیه هرگز از منافع مستقیم خود فراتر نمی‌رود، حتی اگر یکی از شرکایش مورد حمله قرار گیرد.

روسیه پس از حمله به اوکراین در فوریه 2022، واردات پهپاد «شاهد» را شروع کرد و اوایل 2023 قراردادی 1.75 میلیارد دلاری با تهران برای تولید داخلی آن امضا کرد. تا سپتامبر 2025، روسیه نخستین محموله شامل شش هزار فروند را یک‌سال زودتر از موعد مقرر تولید خواهد کرد.

به‌گفته سازمان اطلاعات دفاعی اوکراین، کارخانه آلابوگا اکنون بیش از پنج‌هزار و 500 پهپاد در ماه تولید می‌کند و هزینه هر فروند نیز نسبت به 2022 از حدود 200 هزار دلار به نزدیک 70 هزار دلار کاهش یافته است.

مسکو به‌روزرسانی‌هایی نیز در شاهد-136 اعمال کرده که شامل سامانه‌های ارتباطی پیشرفته‌تر، باتری‌های بادوام‌تر و کلاهک‌های جنگی بزرگ‌تر است. تغییراتی که این پهپاد را مرگبارتر و رهگیری آن را دشوارتر می‌کند. به‌گفته کارشناسان، این ارتقا به معنای کاهش تدریجی نفوذ ایران در محصول نهایی است.