مذاکرات سه‌ساعته ایران و آمریکا در رم؛ طرح «اتحادیه هسته‌ای» و اختلاف بر سر غنی‌سازی

عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، روز جمعه مذاکرات هسته‌ای با آمریکا در رم را «حرفه‌ای‌ترین دور مذاکرات» توصیف کرد. در سوی مقابل، هیئت آمریکایی نیز این گفت‌وگوها را «سازنده» خواند.

به گزارش روزنامه «وال‌استریت ژورنال»، این مذاکرات که سه ساعت طول کشید، با هدف تعیین چارچوبی برای توافق جدید درباره برنامه هسته‌ای ایران انجام شد. با این حال، دو طرف تصمیم گرفتند بررسی جزئیات حساس توافق را به زمان دیگری موکول کنند.

ریچارد نفیو، از اعضای سابق تیم مذاکره‌کننده آمریکا در دوران ریاست‌جمهوری باراک اوباما و جو بایدن، در این‌باره گفت: «توافق اولیه می‌تواند در آماده‌سازی برای یک توافق بلندمدت بسیار مفید باشد، به‌شرط آن‌که همه طرف‌ها در مورد نتیجه نهایی شفاف باشند.»

برخی تحلیل‌گران، تلاش کنونی برای دستیابی به یک تفاهم اولیه را مشابه با توافق موقتی دانسته‌اند که در سال 2013 امضا شد و مقدمه‌ای بود بر توافق جامع هسته‌ای ایران در سال 2015 با دولت اوباما. در آن زمان، ایران در ازای کاهش جزئی تحریم‌ها، محدودیت‌هایی را بر برنامه هسته‌ای‌اش پذیرفت. با این حال، در مذاکرات اخیر رم، نشانه‌ای از افزودن گام‌های اعتمادساز مشابه به توافق جدید دیده نمی‌شود.

یکی از مقامات ارشد آمریکایی مطلع از این مذاکرات تأکید کرد که هدف از گفت‌وگوها، دستیابی به تفاهم بر سر نکات کلیدی است که می‌توانند پایه‌گذار یک توافق نهایی باشند.

در این دور از مذاکرات، ایران طرحی جدید ارائه کرد که شامل ایجاد «اتحادیه هسته‌ای سه‌جانبه» می‌شود. براساس این پیشنهاد، ایران اورانیوم را در سطح پایین‌تر از درجه مورد نیاز برای تولید سلاح هسته‌ای غنی‌سازی کرده و سپس آن را به برخی کشورهای عربی برای مصارف غیرنظامی ارسال کند. مقامات ایرانی همچنین اعلام کردند که آماده‌اند سطح غنی‌سازی را به حدود 3.5 درصد، یعنی همان سطحی که در توافق 2015 تعیین شده بود، کاهش دهند. این سطح غنی‌سازی برای تولید سوخت نیروگاه‌های هسته‌ای کافی است.

در مقابل، مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، در مصاحبه‌ای پادکستی اعلام کرده است که ایران نباید اجازه غنی‌سازی داخلی اورانیوم را داشته باشد و به‌جای آن، مانند برخی دیگر از کشورها، باید اورانیوم مورد نیاز خود را وارد کند.

پس از پایان مذاکرات سه‌ساعته در رم، عراقچی گفت که «مواضع ایران روشن و ثابت است». عبارتی که به‌نظر می‌رسد نشان‌دهنده اصرار تهران بر ادامه غنی‌سازی در داخل کشور باشد. او همچنین افزود که وزیر خارجه عمان مجموعه‌ای از پیشنهادها ارائه داده و قرار است دو طرف دیدگاه‌های خود درباره آن‌ها را ارائه کنند.

عباس عراقچی و استیو ویتکاف، رئیس هیئت آمریکایی، توافق کردند که دورهای بعدی مذاکرات پس از اعلام مواضع طرفین برگزار شود.

نقطه اصلی اختلاف میان تهران و واشینگتن همچنان مسأله غنی‌سازی اورانیوم است. استیو ویتکاف تصریح کرد که آمریکا حتی «یک درصد ظرفیت غنی‌سازی» را هم نمی‌پذیرد، در حالی‌که ایران این شرط را مخالف توافقات بین‌المللی می‌داند و بر حق خود برای برنامه هسته‌ای صلح‌آمیز تأکید دارد.