بازگشت گروه‌های فلسطینی به واقعیت‌های عینی و پیروزی منطق

عبدالله بن بجاد العتیبی
عبدالله بن بجاد العتیبی
منتشر شده در: آخرین به روزرسانی:
فعال‌سازی حالت خواندن
100% Font Size
7 دقيقه (Reading time)

بسیاری از نظرات پرسر و صدای ابرازشده در خوانش بحران و جنگ جاری در غزه و اعلام پیروزی حماس در آن، اکنون در راستای نگرشی منطقی به‌آرامی در جست‌وجوی برون‌رفت از بحران به حرکت افتاده‌ و بر ستمکاری و دیکتاتورمآبی اسرائیل و جانب‌داری کشورهای غربی متمرکز شده‌اند. برخی هم بر همدلی غرب با فلسطین در شبکه‌های اجتماعی تاکید دارند که پیش از این مشاهده نشده بود و بیانگر بروز تحولی بزرگ در موضع غرب است اما به طور کلی، موضوع «پیروزی» دیگر، محور کلام هیچ کس نیست.

منطق، پیروز نهایی میدان است و امر واقع، شروط قاطع و الزام‌آوری را ایجاب می‌کند چرا که با نابودی کامل 75درصدی و ده‌ها هزار کشته و بیش از یک‌میلیون آواره در داخل نوار، نمی‌توان از پیروزی دم زد.

چنین وضعیتی را با هیچ منطقی نمی‌توان به عنوان یک پیروزی قلمداد کرد؛ چرا که در این صورت، کلمات، معانی خود را در بیان واقعیت و انتقال افکار، از دست می‌دهند.

ایده‌الیسم افراطی و تفسیرهای ماورایی یا غیبی، به‌رغم استفاده از آنها برای تحریک توده‌ها یا توجیه واقعیت‌های تلخ، ارتباطی با سیاست و واقعیت بیرونی ندارند.

این مقوله که برخی گروه‌های فلسطینی در جنگ کنونی غزه به پیروزی دست یافتند نیز به پایان راه خود رسیده است؛ چرا که در غیر‌ این‌صورت، زبان، معنا و محتوای خود را از دست خواهد داد. با این حساب می‌توان گفت که مسلمانان به‌رغم بیرون‌رانده شدن نابهنجار خود از طرابلس، پیروز میدان بودند و اتحاد جماهیر شوروی نیز در جنگ سرد و پس از «فروپاشی» و «تجزیه» آن، به پیروزی دست یافت.

با چنین منطق ایده‌آلیستی، کشورهای عربی را با وجود از دست‌دادن اراضی پهناور بسیار بزرگتر از مساحت اسرائیل در جنگ 1967، می‌توان پیروز میدان دانست.

بنابراین مقوله «پیروزی» در جنگ غزه به نفع واقع‌بینی و فکت‌های موجود در صحنه واقعیت غزه، کنار گذاشته شده است.

با این‌حال جمعی اندک‌شمار همواره از امور غیرمنطقی سخن‌گفته و مطالب غیرقابل باور را نشر می‌دهند ولی این دیدگاه‌های به حاشیه‌رانده شده، قدرت تاثیرگذاری بر مخاطب را از دست می‌دهند چرا ورود در مکانیزم دفاعی انکار، واقعیت جاری را تغییر نخواهد داد. البته هر ایده و تفکر مبتنی بر خرافات هم پیروان خاص خود را دارد که تعدادشان رو به کاهش است و در فضای خاص خودشان که ربطی به این جهان و اصول حاکم بر آن ندارد، منزوی می‌شوند.

محافل رهبری حماس هم‌اکنون در حال خروج از طرح مواضع تکراری خود در جریان جنگ جاری هستند. اسماعیل هنیه و در پی او موسی ابومرزوق و محتوای برخی بیانیه‌های رسمی حماس همگی بیانگر یک موضوع محوری هستند که بر موافقت شفاف با موارد پذیرفته شده از سوی «ساف» در توافق 1993 اسلو و بازگشت به موضع سیاسی دولت خودگردان فلسطین، با حمایت همه کشورهای عربی و پذیرفته شده در «ابتکار صلح عربی»، مبتنی است.

در این لحظه راه‌گشای آگاهی، باید تکلیف امور را روشن کرد تا حدی که جوان عرب بتواند به خوانش منطقی و واقع‌بینانه روایدهای جاری دست یابد، تا عمرش همانند نسل‌های گذشته، در سردادن شعارها و چشیدن طعم تلخ شکست در عرصه واقعیت، فنا نشود. تنها در این صورت می‌توان آگاهی مصون از انحراف را ایجاد کرد تا نخبگان فرهنگی و سیاسی پوپولیست، دریابند که جنگ‌ها و منازعات منطقه‌ای را پایانی نیست که هراز چندگاه تکرار خواهند شد. هیچ کاری همچون خوانش آرام، آگاهانه و منطقی رویدادهای جاری و نتایج آن در برابر همگان، نمی‌تواند نسلی آگاه را پرورش دهد. افزایش تولید مطالب مطبوعاتی و برنامه‌های تلویزیونی و همچنین کاربرد شبکه‌های اجتماعی هم برای انتشار واقعیت جاری و جزئیات و تاثیرات آن، ایفاگر نقشی مهم هستند.

در یک توصیف متاملانه سیاسی، حماس در حال همگرایی با مواضع «دولت خودگردان فلسطین» و «ساف» است و هر فلسطینی از این حق برخوردار است که به همصدایی با اهالی بدوی کوهستان این ندا را سر دهد که«نباشد شما را و ما را همی چاره از آن».

تدوین چارچوب برای رخدادهای جاری، از اهمیت برخوردار است. برملاکردن سیاق سیاسی که تصمیم به جنگ طی آن اتحاذ شد و همچنین روشن کردن محورهای سیاسی وابسته در سطح منطقه، آگاهی سیاسی را ارتقا می‌بخشد. باید از کانتکس تحول سیاست‌ها، مواضع و نتایج آن، پیش‌روی‌ها، عقب‌نشینی‌ها، برندگان و بازندگان، پرده برداشت زیرا این کار، آگاهی تاریخی و تاثیر آن بر واقعیت را افزایش می‌دهد.

همچنین تدوین حساب سود و زیان تاثیرات اقتصادی و مادی با عدد و رقم و آمار می‌تواند میزان زیان‌های هنگفت را معین کند. بیان زیان‌های انسانی مشتمل بر کشته‌ها، زخمی‌ها و آوارگان، همه دیگر داده‌ها را تحت‌الشعاع قرارداده و در مجموع، دورنمایی را برای خوانش و پژوهش فراهم‌ساخته و مواضع اعلام‌شده را در بوته نقد و تحلیل قرار می‌دهد.

اقدام حماس در تماس با «دولت خودگردان فلسطین» بعد از سردمداری اختلاف فلسطینی، آغاز شد. مواضع صریح فرماندهان حماس در برخورد باز با هرگونه ابتکار یا ایده در خصوص پایان جنگ غزه و حل و فصل مساله فلسطین به دور از ایدئولوژی‌های منفصل از واقعیت، آغاز گردید.

بیان این نوع از ایده‌ها در صورت شفافیت مواضع و اذغان به اشتباهات و تضمین عدم تکرار آن، ایرادی ندارد زیرا زندگی و حیات تمامی یک ملت، میدانی برای تجارب و آزمون‌ها نیست و عرصه‌ای برای رجزخوانی‌ها تحت هر شعار و چارچوب قلمداد نمی‌شود.

در عرصه بین‌المللی، موضع آمریکا در ایجاد حدفاصل میان خود و مواضع اسرائیل و نه خالی کردن پشت آن، شکل گرفت که بروز آن با توجه به ماهیت اختلافنظر موجود با عمری چند ساله میان دولت اوبامایی چپ‌گرای لیبرال بایدن و دولت راست‌گرای افراطی نتانیاهو ، امری قابل پیش‌بینی بود.

کابینه نتانیاهو بسیاری از وعده‌های خود را با وحشی‌گری زاید الوصف و تکان‌دهنده به اجرا درآورد ولی واشینگتن به خوبی از موضع قاطع سعودی ، عربی و اسلامی نسبت به جنگ جاری و لزوم توقف آن، آگاه بود.

علت دیگری که تا حدودی در تغییر موضع آمریکا نسبت به آغاز جنگ، موثر بود، ادامه و گسترش دامنه این جنگ است که آمریکا را مجبور خواهد کرد تا مواضع قاطعی در قبال برخی پرونده‌ها بگیرد که از یکسره‌کردن آنها اجتناب می‌کرد. از جمله این پرونده‌ها، موضوع ایران و مسائل مربوط به آن و همچنین موضوع شبه‌نظامیان حوثی در یمن هستند.

با بررسی اظهارات مقامات آمریکایی و غربی متوجه تغییر ناگهانی لحن آن‌ها می‌شویم زیرا این لحن عامدانه به گونه‌ای انتخاب شده که موضع حقیقی در مورد رویداد جاری و تاثیرات منطقه‌ای و بین‌المللی آن، ابراز نشود.

مراسم و جشنواره‌های موسقی، هنری و نمایشی درحال برگزاری هستند اما برگزاری آنها در کشورهای خلیجی، اقدامی مجرمانه و در دیگر کشورهای عربی، امری عادی و طبیعی تلقی می‌شود. وانگهی این نحوه تعامل در تناقض آشکار با مبادی اخلاقی است که مثال بارز آن، نحوه برخورد با «بیومی فواد»، بازیگر مشهور مصری است.

در پایان باید اذعان داشت که ارتقای آگاهی از طریق انتشار حقایق واقع‌بینانه، وظیفه‌ای آشکار است که تنها اندک‌شماری از نهادها و افراد به آن همت می‌گمارند.

منبع: «الشرق الاوسط»

ترجمه العربیه فارسی

رفع مسئولیت: مقالات منتشر شده، تنها نظر نویسندگان خود را منعکس می‌کنند.
بیشترین بازدید موضوعات مهم

بیشترین بازدید