اقامه دعوای حقوقی علیه «یزید بن معاویه»!

ممدوح المهینی
ممدوح المهینی
منتشر شده در: آخرین به روزرسانی:
فعال‌سازی حالت خواندن
100% Font Size
6 دقيقه (Reading time)

شماری از وکلای عراقی در اقدامی علیه «یزید بن معاویه»، دومین فرمانروای سلسله امویه به‌رغم وفات در 1340 سال پیش اقامه دعوای حقوقی کردند. اما چرا این وکلا به چنین اقدامی دست زدند؟

احتمالا بخشی از انگیزه آنها کسب شهرت و موقعیت اجتماعی است ‌و بخشی دیگر با هدف فرقه‌گرایانه انجام می‌شود. انگار منطقه نیازمند متعصبان ‌و نفرت‌پراکنی است در حالی که منطقه ما مملو از چنین افرادی بوده و حتی چنین افراد و ایده‌هایی را به خارج نیز صادر می‌کند.

اقامه این دعوای حقوقی تخیلی فرصتی است تا به سه معضل بپردازیم و درباره آنها بیاندیشیم.

اول، بازیابی گذشته بسیار دور به طوری که انگار زمان ثابت مانده است. در این رابطه، فناوری به عنوان محصول دوران مدرن، زندگی و زمانه اسطوره‌ها، خرافات و انتقام‌جویی‌های گذشته را بازآفرینی کرد. به عنوان مثال، شبکه اجتماعی «یوتیوب» مملو از سخنرانی‌ها و جلسات گفت‌وشنود با هدف زنده کردن گذشته و ‌دمیدن در دعواها و اختلافات پیشین است به طوری که انگار این دعواها مربوط به دیروز بوده‌اند.

کافی است نگاهی کوتاه به محتوای تولیدی در این شبکه‌ها بکنید تا سریعا به شخصی متعصب و ضد دین و مذهب و ضد ملت‌های دیگر تبدیل شوید.

بهترین کار سانسور چنین برنامه‌هایی است که میلیون‌ها بیننده دارند. ممکن است گفته شود که چنین اقدامی برخلاف اصل آزادی بیان است و شاید چنین انتقادی هم وارد باشد اما نباید پیامدهای خطرناک و ویرانگر انتشار چنین ایده‌هایی را فراموش کرد. طرح و انتشار این ایده‌ها، پیش از هر کس بر ذهن و روان کودکان تاثیر می‌گذارد و در حالی که هویت و شخصیت آنها در حال شکل‌گیری است به افرادی متعصب تبدیل می‌شوند چرا که این کودکان هنوز یاد نگرفته‌اند که چگونه با نگاهی انتقادی به ایده‌ها بنگرند و پیش از پذیرش باید دیگر نظرات و افکار را هم مطالعه کنند.

دوم، سانسور محتوا راه‌حل دائمی برای جلوگیری از انتشار چنین ایده‌هایی نیست. سانسور، این پرسش را نیز به‌دنبال دارد که چه محتوایی حذف شود و چه محتوایی حذف نشود. در هر حال، کسی که به‌دنبال ایده‌های متعصبانه باشد آنها را در نهایت خواهد یافت.

چنین مشکلی باعث می‌شود تا به این مسئله بیاندیشم که بدون آگاهی از گذشته و مطالعه تاریخمند آن، دوباره و چندباره به بازتولید آن گذشته اقدام خواهیم کرد. در این روند از همه محصولات مدرن و نوین برای چنین بازآفرینی سوءاستفاده می‌شود و شاهد گریه و زاری جوانان و نوجوانان خام با هدف بازتولید حوادث 1400 پیش خواهیم بود.

بازخوانی تاریخی و نقدانه حوادث پیشین باعث تقدس‌زدایی از شخصیت‌‌ها و رویدادهای تاریخی می‌شود. چنین قرائتی به فهم صحیح‌تر گذشته کمک می‌کند و درک رقابت‌ها و منافع سیاسی و بلندپروازی‌های شخصیت‌های تاریخی را برای ما میسر می‌سازد.

می‌دانیم که کتاب‌های تاریخی با فاصله زمانی زیادی از وقوع حوادث بزرگ نگاشته شدند و حذف و اضافه فراوانی در هنگام نگارش آنها رخ داد و تخیل و گرایش نویسنده هم در روند نگارش چنین کتاب‌هایی نقش مهمی داشته است چرا که روش علمی و تاریخمند ایده‌های نوینی هستند و گذشتگان با این روش‌های تدوین و نگارش آشنا نبودند.

به‌طور کلی تقدس‌زدایی از شخصیت‌های تاریخی و آشنایی با موقعیت ‌‌و نقش آنها و فهم نقاط روشن و تاریک زندگانیشان بدون افراط و تفریط در بازخوانی حیات و ممات آنها، به واقع‌گرایی و عقلانیت منجر می‌شود و ایمان حقیقی و عاقلانه به خداوند و نه افراد را در دل‌ها تقویت می‌کند.

سوم، با نظر به چنین برداشتی از تاریخ و بدون بازخوانی درست و روشمند گذشته، منازعات و اختلافات فرقه‌گرایانه همچنان باقی خواهند ماند و فرصت‌طالبان و افراط‌گرایانی که به دنبال شهرت و موقعیت هستند از چنین شرایطی به نفع خود بهره‌برداری کرده و نگاه و نظر میلیون‌ها نفر را به خود جلب می‌کنند.

به همین دلیل و برخلاف این ادعا که «دیگران» عامل تفرقه و نزاع میان مسلمانان هستند، مشکل اصلی در نحوه قرائت مسلمانان از تاریخ و میراث گذشتگان نهفته است. راه‌حل فرقه‌گرایی خصمانه و نفرت‌پراکنی حاصل از آن، تقویت و توسعه تفکر منطقی و روشمند، رواداری و تسامح، انسانگرایی و میهن‌دوستی میان افراد یک وطن واحد است. همه این ایده‌ها را می‌توان در دین اسلام یافت فقط باید برای آن نظریه‌پردازی و آن را به «روایت غالب» تبدیل کرد.

ادیان بزرگ حاوی بسیاری از ایده‌ها هستند و نظرات متفاوتی بر حسب تفسیرهای گوناگون از درون آنها استنتاج می‌شود. از این منظر، ادعای این که مشکل از دیگران است و آنها متعصبانه علیه مسلمانان اعلام جنگ کرده‌اند، فرار به جلو و نادیده گرفتن مشکلات عینی جوامع مسلمان است. این ادعاها، تبلیغات افراط‌گرایان با هدف حفظ موقعیت و منافعشان از طریق ‌‌تحریک احساسات، مظلوم‌نمایی و وجود توطئه علیه مسلمانان است.

باید تاکید کرد که ایده و عملکرد افراط‌گرایان و متعصبان در ادیان و مذاهب مختلف باعث تقویت موقعیت یکدیگر می‌شود و اینان به همین دلیل مخالف هر گونه گفتمان مبتنی بر تعقل و زندگی مسالمت‌آمیز میان مردم با گرایش‌های مختلف هستند.

تجارب اروپاییان در قرون وسطی نمایی روشن از پیامدهای خونبار درگیری‌های فرقه‌گرایانه است که «جنگ‌های سی ساله» و قربانی‌شدن میلیون‌ها انسان از نتایج فاجعه‌بار آن مرحله به‌شمار می‌رود.

تغییر در اروپا از طریق پیروزی عقل، گسترش رواداری و غلبه تفکر علمی بر ذهنیت فرقه‌گرایانه ایجاد شد و تمدنی نوین شکل گرفت که هم اکنون فرزندانمان را برای آموزش به دانشگاه‌های همان تمدن اعزام می‌کنیم.

از چنین منظری می‌توان نتیجه گرفت که اقامه دعوای حقوقی علیه یک شخصیت تاریخی اقدامی غیرمنطقی و تمسخرآمیز است که تامل و نوشتن درباره آن هیچ گونه ارزش و اهمیتی ندارد.

منبع: الشرق الاوسط

ترجمهک العربیه فارسی

رفع مسئولیت: مقالات منتشر شده، تنها نظر نویسندگان خود را منعکس می‌کنند.
بیشترین بازدید موضوعات مهم

بیشترین بازدید