راهبرد تهران برای ویران‌کردن دیوار آمریکایی جداکننده «هلال حاصلخیز»

ولید فارس
ولید فارس
منتشر شده در: آخرین به روزرسانی:
فعال‌سازی حالت خواندن
100% Font Size
7 دقيقه (Reading time)

در مقاله پیشین درباره تلاش‌های «جمهوری اسلامی» برای برقراری پل ارتباطی ژئوپلتیک ایران و شرق دریای مدیترانه در دوره جنگ با عراق، سپس جنگ دوم خلیج، آنگاه حمله آمریکا به عراق و عقب‌نشینی از کویت و در نهایت شکست «داعش» و عقب‌نشینی مجدد نیروهای آمریکایی از عراق صحبت کردیم و توضیح دادیم که هدف ایران ایجاد پلی راهبردی در حدفاصل میان شهر البوکمال در شمال مرز عراق-سوریه تا «التنف» در جنوب مرز مذکور بوده است.

نیروهای وابسته به ایران در تلاش هستند با هدف سلطه ایران بر سه کشور عراق، سوریه و لبنان این پل را همواره باز نگه دارند.

تسلط ایران بر این پل ادامه یافت تا این که تحرکاتی از سوی آمریکا بواسطه ایجاد پایگاه‌هایی در اطراف این مسیر حیاتی با هدف قطع ارتباط تهران با حومه جنوبی بیروت آغاز شد. در چنین شرایطی، این پرسش مطرح می‌شود که نظام ایران چه اقداماتی برای حفاظت از این کریدور اتخاذ خواهد کرد؟

رویکرد تهران

همان‌گونه که پیشتر در نوشتار قبلی توضیح داده شد، این کریدور به عاملی جهت تبدیل جمهوری اسلامی به یک قدرت منطقه‌ای و احتمال تبدیل‌شدن آن به قدرتی جهانی مانند فرانسه یا بریتانیا خواهد بود؛ به‌ویژه این که از طریق نیروهای نیابتی درصدد برنامه‌ریزی برای کنترل نفت عراق و سوریه و گاز لبنان است.

به همین دلیل اگر آمریکا موفق به قطع این شاهرگ ارتباطی شود، پروژه امپریالیستی خمینی شکست خواهد خورد. از این منظر نظام ایران به هر اقدامی جهت ممانعت از وقوع چنین اتفاقی دست خواهد زد.

دفاع و حمله همزمان

اولین بخش از راهبرد ایران برای محافظت از کریدور ارتباطی خود، حمله پیشگیرانه توسط نیروهای وابسته علیه محل استقرار نیروهای آمریکایی در عراق و سوریه است.

مهمترین شیوه این راهبرد، تضعیف متحدان منطقه‌ای آمریکا و ایجاد «فتنه» میان آنها است. این اقدام از مدت‌ها پیش در شرق سوریه از طریق ایجاد اختلاف میان «نیروهای سوریه دموکراتیک» با اکثریت کرد موسوم به «قسد»، با عرب‌های سنی مخالف دو نظام دمشق و تهران کلید زده شد.

نیروهای سوریه دموکراتیک بخش بزرگی از مناطق شمالی سوریه از شهر الرقه تا باغوز در نزدیکی مرز عراق را در کنترل خود دارند. همزمان، عشایر سنی عرب بخش بزرگی از اهالی الحسکه به ویژه شرق این منطقه تا مرز عراق را تشکیل می‌دهند.

استراتژی ایران ایجاد اختلاف میان عشایر مخالف داعش و نظام اسد، با نیروهای «قسد» است تا میان کردها و عرب‌ها اختلاف ایجاد شود و قدرت نیروهای مخالف وجود ایران در منطقه کاهش یافته و به تبع آن از نفوذ آمریکا در مرز عراق و سوریه کاسته شود.

این بدان معنا است که نیروهای وابسته به ایران و نفوذی در میان دو طرف، در تلاش برای ایجاد و گسترش اختلاف میان آنها هستند. در صورت وقوع چنین اختلافی، پنتاگون توانایی اثربخشی در منطقه شمالی مرز عراق و سوریه را از دست خواهد داد.

اما در منطقه التنف واقع در جنوب مرز مشترک عراق و سوریه، عشایر عرب سنی به اردن و کشورهای ائتلاف عربی نزدیک بوده و امکان نفوذ و تاثیر ایران در این منطقه بسیار اندک است.

عشایر جنوب سوریه و عرب‌های شمال این کشور بدون کمک «قسد» فاقد پایگاه مردمی گسترده برای کمک به نیروهای آمریکایی جهت بستن مرز برابر نیروهای وابسته به ایران هستند. به همین دلیل آن چه هم اکنون در الحسکه در حال رخ دادن است، احتمالا تلاش آمریکا برای بستن کریدور ارتباطی ایران را با مشکل مواجه می‌کند.

اگر درگیری میان کردها ‌و عشایر عرب افزایش بیابد، هرج و مرج در حسکه باعث کاهش قدرت بازدارندگی آمریکا برابر ایران می‌شود. با این حال، ایجاد فتنه میان قسد و دیگر گروه‌ها فقط راهبرد ایران نیست.

نقش اسلامگراها

گروه‌های وابسته به جریان‌های اسلامگرا طی سال‌ها کوشیدند در مناطق تحت کنترل نیروهای سوریه دموکراتیک با هدف دسترسی به استان الانبار عراق و منطقه موسوم به «مثلث سنی» نفوذ کنند. اما هدف این گروه‌ها چیست؟ آیا آنها به دنبال تشکیل یک دولت سنی در وسط هلال حاصلخیز هستند؟ آیا سنی‌های شرق سوریه با چنین ایده‌ای موافق هستند؟

همه شواهد عکس چنین ایده‌ای را ثابت می‌کند. این عشایر همانند عشایر عرب منطقه التنف در جنوب سوریه، با نظام اسد همچنین با داعش و گروه‌های تکفیری مبارزه کردند و در این راستا با نیروهای آمریکا همکاری نزدیکی داشتند.

عشایر عرب در شرق و جنوب سوریه خواستار ادامه شراکت با آمریکا علیه نفوذ ایران و فعالیت داعش بوده و همزمان خواهان عدم تسلط قسد بر مناطق خود نیز هستند. بدین ترتیب اختلافاتی میان شوراهای عشایری و «نیروهای سوریه دموکراتیک» در نحوه اداره این مناطق وجود دارد که گروه‌های اسلامگرا دقیقا از این نقطه اختلافی برای نفوذ به شرق سوریه سواستفاده می‌کنند.

حمایت گروه‌های اسلامگرای واقع در غرب سوریه و تحت نفوذ ترکیه از عشایر عرب شرق سوریه برابر آن چه دشمن مشترک یعنی «قسد» عنوان شده، از منظر نفوذ اسلامگراها در شرق سوریه قابل فهم است.

اسلامگرایان بر این باورند که اختلاف عشایر عرب شرق سوریه با کردها آنها را وادار به ائتلاف با گروه‌های اسلامگرا علیه قسد و رژیم اسد خواهد کرد. با این حال گذشته نشان داده است که عشایر عرب هم با اسلامگرایان و هم با داعش مخالف هستند و دعوای آنها با قسد پیرامون نحوه اداره مناطق خودشان است و نه برای ایجاد «امارت اسلامی».

این اختلاف را باید نیروهای آمریکایی در چارچوب ائتلاف بین‌المللی مبارزه با داعش حل‌وفصل کنند تا طرف‌های دیگر از آن به نفع خود بهره‌برداری نکنند.

اهداف ایران

بخشی از تحلیگران چه در خاورمیانه و چه در ایالات متحده قادر به فهم حمایت ایران از گروه‌های اسلامگرای سنی جهت نفوذ در شرق سوریه نیستند.

آشنایان به راهبردهای منطقه‌ای ایران به خوبی می‌دانند که تهران هیچ مشکلی برای ایجاد اختلافات فرقه‌ای، قومی و سیاسی میان دشمنان خود ندارد و در همین رابطه رویکرد «خمینیسم» مثلا از گروه سنی «حماس» تا وقتی که به تضعیف همزمان سنی‌ها و اسرائیلی‌ها منجر می‌شود، حمایت خواهد کرد.

از همین منظر، رهبران ایران مانعی برای نفوذ گروه‌های اسلامگرا در میان عشایر شرق سوریه با هدف جنگیدن با نیروهای کرد نمی‌بینند، هر چند که تهران همزمان با حزب کارگران کردستان (حامی قسد) نیز روابط حسنه برقرار کرده است.

رژیم ایران این توانایی را دارد که عشایر عرب و کردها، دو طرف منازعه کنونی را مدیریت کند تا «شراکت» این دو طرف با نیروهای آمریکایی در سوریه و عراق را نابود کند.

در نتیجه، تهران خواستار حمله کردها به عشایر عرب و مداخله گروه‌های اسلامگرا برای افزایش شکاف میان این دو طرف با هدف شکست استراتژی آمریکا برای ایجاد دیوار در منطقه هلال حاصلخیز است. در مرحله بعد، ایران می‌کوشد تا نیروهای آمریکایی به طور کامل از منطقه هلال حاصلخیز خارج شوند.

در نهایت سپاه پاسداران با هدف ایجاد یک مستعمره کامل در سوریه، شروع به حذف عشایر عرب، نیروهای قسد، عرب‌های التنف و سپس گروه‌های اسلامگرا خواهد کرد. با این حال در مرحله کنونی اولویت تهران ناکام‌کردن راهبرد آمریکا جهت ایجاد دیوار در مرز عراق و سوریه است.

منبع: ایندیپندنت عربی

ترجمه: العربیه فارسی

رفع مسئولیت: مقالات منتشر شده، تنها نظر نویسندگان خود را منعکس می‌کنند.
بیشترین بازدید موضوعات مهم

بیشترین بازدید