رویارویی قریب‌الوقوع نیروهای نیابتی ایران و آمریکایی‌ها در خاورمیانه

ولید فارس
ولید فارس
منتشر شده در: آخرین به روزرسانی:
فعال‌سازی حالت خواندن
100% Font Size
8 دقيقه (Reading time)

پیشتر درباره رویارویی ایران و آمریکا در منطقه، به‌ویژه در کشورهای هلال خصیب توضیح دادیم. همچنین میدان‌های درگیری در دوران حکمرانی اوباما، امضای توافق هسته‌ای و واگذاری عراق به گروه‌های وابسته به ایران را شرح دادیم. افزون بر آن تغییر سیاست دولت آمریکا در دوران ترامپ و مقابله با گروه‌های مذکور، سپس رویکرد بایدن در عدم مواجهه با این گروه‌ها و تلاش برای احیای توافق هسته‌ای را نیز روشن کردیم.

پرسش این است که پس از توافق ایران و سعودی با وساطت چین، ادامه جنگ اوکراین، رقابت‌های سخت سیاسی در آمریکا و ادامه اعتراضات مردمی در ایران، آیا شواهدی از تقابل میان گروه‌های شبه‌نظامی وابسته به تهران با نیروهای آمریکایی موجود در عراق، سوریه، لبنان و اردن وجود دارد؟ پاسخ مثبت بوده و واکنش نیروهای آمریکایی دلیلی بر آن است.

استراتژی ایران

مهمترین مرحله‌ای که چالش بزرگی برابر استراتژی ایران در منطقه ایجاد شد، دوران چهار ساله ریاست جمهوری ترامپ بود که با خروج او از توافق هسته‌ای در سال 2018 تهران فهمید موضع ایالات متحده و نحوه تقابلش با ایران تغییر کرده است.

مقامات ایرانی سپس در سال 2019 از قرار دادن «سپاه پاسداران» در فهرست تروریسم توسط دولت وقت آمریکا غافلگیر شدند. نگرانی حکومت ایران زمانی به اوج رسید که اعتراضات گسترده عمومی در اکتبر 2019 سراسر کشور را فرا گرفت شد و حاکمیت بر این باور شد که ترامپ برای سقوط نظام از این اعتراضات پشتیبانی خواهد کرد. با این حال چنین حمایتی از اعتراضات نشد و سلیمانی سریعا نیروهای خود در عراق را برای آسیب‌زدن به نقاط تمرکز آمریکایی‌ها فعال کرد. این اقدام واکنش ایالات متحده را به همراه داشت و در نهایت به حذف سلیمانی و برخی رهبران «حشد الشعبی» عراق در آغاز سال 2020 منجر شد.

این اقدام آمریکا می‌توانست جنگی تمام عیار با گروه‌های شبه‌نظامی از عراق تا لبنان ایجاد کند اما همه‌گیری کرونا باعث توقف همه فعالیت‌ها و اقدامات در سیاست بین‌الملل از جمله سیاست خارجی آمریکا شد و بدین ترتیب نظام ایران و گروه‌های وابسته نفس راحتی کشیدند.

همزمان، تیم بایدن-اوباما در سال آخر ریاست جمهوری ترامپ با هدف شکست او حملات تبلیغاتی سنگینی ترتیب دادند و عملا باعث توقف اقدامات راهبردی دولت ترامپ علیه گروه‌های شبه نظامی شدند.

با ورود بایدن و تیم اوباما به کاخ سفید، تهران از تثبیت موقعیت گروه‌های وابسته اطمینان حاصل کرد چرا که بازگشت مجدد به توافق هسته‌ای از طریق آغاز مذاکرات هم شبح جنگ علیه این گروه‌های شبه‌نظامی را دور می‌کرد و هم جایگاه آنها در منطقه را استحکام می‌بخشید.

خارج‌کردن حوثی‌ها از فهرست تروریسم در سال 2021 رویکرد دولت جدید آمریکا در تعامل با گروه‌های وابسته به ایران را آشکار کرد.

رهبران نظام ایران پس از آن تا حدودی به فشار کشورهای عربی از طریق ابتکارعمل چین در ازسرگیری روابط با سعودی و کشورهای ائتلاف عربی گردن نهادند، با این حال و به‌رغم دادن برخی امتیازات، بر تقویت و تثبیت موقعیت گروه‌های وابسته به خود در هلال خصیب تمرکز کردند.

واکنش نظامی آمریکا

راهبرد اصلی پنتاگون در دوره اوباما طی سال‌های 2009 تا 2012 خروج نیروهای آمریکایی از عراق و آماده شدن برای خروج از افغانستان بود. تنها دو سال پس از خروج آمریکایی‌ها از عراق، گروه «داعش» بخش‌های گسترده‌ای از خاک عراق و سوریه را تصرف کرد و ایالات متحده مجبور شد مجددا برای تقابل با این گروه تروریستی نیروی نظامی به این دو کشور گسیل کند.

به دلیل هراس فزاینده تهران و بغداد از داعش، «محور مقاومت» هیچ واکنشی علیه نیروهای آمریکایی نشان نداد، بلکه میلیشیای وابسته به ایران با ائتلاف بین‌المللی به رهبری واشینگتن علیه ایده «خلافت داعش» همکاری نیز کردند.

بدین گونه رویاروی با آمریکا متوقف شد، به‌ویژه آن که دولت اوباما و نظام ایران در حال دستیابی به توافق هسته‌ای بودند که در نهایت میلیاردها دلار برای «جمهوری اسلامی» به ارمغان آورد و عملا به تقابل میان دو کشور پایان داد. در این مرحله، نیروهای آمریکایی بر سرکوب «داعش» تمرکز کردند و به گروه‌های شبه‌نظامی وابسته به ایران از جمله «حشد الشعبی» اجازه داده شد تا سرزمین‌های بازپس گرفته‌شده توسط ائتلاف بین‌المللی را در اختیار بگیرند.

با این حال برنامه نظامی آمریکا پس از اعلام دولت ترامپ در ابتدای سال 2017 مبنی بر تقابل با گروه‌های شبه‌نظامی به سرعت تغییر یافت. ارتش آمریکا موقعیت خود در برخی مناطق را تثبیت کرد و به گروه‌های وابسته به ایران درباره انجام برخی اقدامات تحریک‌آمیز هشدار داد تا این که همان گونه که اشاره شد بالاخره به طور مستقیم با این گروه‌ها به مقابله برخواست.

همزمان تهران خواستار خروج نیروهای آمریکا از منطقه شد و با آغاز دولت بایدن به اجرا کردن این هدف استراتژیک اقدام کرد.

از سویی، پنتاگون به‌رغم تاکید مقامات عالی دولت بایدن مبنی بر اجتناب از درگیری مستقیم با ایرانی‌ها و به‌رغم مذاکرات اتمی برای احیای برجام با تهران، راهبرد «دفاع از مناطق تمرکز نیروهای آمریکایی از هر گونه حمله» را اتخاذ کرد.

شرایط منطقه‌ای و بین‌المللی در سال گذشته و ماه‌های اخیر به‌ویژه جنگ اوکراین، عزم پنتاگون در اجرای راهبرد خود را تقویت کرد، به طوری که فرماندهی مرکزی نیروهای آمریکا هر گونه تضعیف نقش و وجود نظامی در منطقه را به سود روسیه، چین و ایران به شمار آورد.

باید یادآوری کرد که اقدام تاکتیکی کاهش حمایت از حوثی‌ها در یمن فرصتی برای سپاه پاسداران جهت تمرکز بر صحنه رویارویی در هلال خصیب ایجاد می‌کند. این شرایط باعث شد تا وزارت دفاع آمریکا خطوط قرمزی پیرامون‌ مکان‌های استقرار نیروهای خود در عراق، سوریه و لبنان ترسیم و توانایی نظامی خود در اردن را نیز تقویت کند. اما پایگاه‌های نظامی در ترکیه و منطقه خلیج تابع راهبردهای متفاوت دیگری هستند.

پنتاگون مکان‌های مورد نظر خود را بدین گونه تعیین کرد:

1- وجود پایگاه های ثابت در اقلیم کردستان عراق و احتمال استفاده از برخی مناطق در استان الانبار عراق از جمله پایگاه عین الاسد.

2- منطقه «شرق سوریه».

3- منطقه التنف میان سوریه و عراق.

4- پایگاه «حالات» در شمال لبنان.

5- منطقه پشتیبانی در شمال اردن.

تحرکات کنونی ایران

ایران با هدف تسلط بر منطقه هلال خصیب و دستیابی به سواحل دریای مدیترانه، همچنین با هدف اخراج نیروهای آمریکایی از منطقه، به تقابل با نقاط تمرکز این نیروها اقدام خواهد کرد.

نیروهای «حشد الشعبی» در مرزهای اقلیم کردستان به ویژه از طرف مرز ایران مستقر شده‌اند و با استقرار موشک‌، به عنوان اهرم فشار علیه نیروهای پیشمرگ کرد و نیروهای آمریکایی بکار برده می‌شوند.

در سوریه نیز ارتش این کشور به سوی غرب و جنوب به سمت «الحسکه» به آرامی در حال پیشرفت است. همزمان «حشد الشعبی» و دیگر گروه‌های مسلح وابسته به ایران از استان نینوای عراق در تلاش برای قطع ارتباط دو منطقه کردنشین عراق و سوریه هستند.

سپاه پاسداران همچنین با هدف ایزوله‌کردن منطقه التنف، به‌دنبال فرصتی مناسب جهت تصرف این منطقه است.

حزب‌الله نیز تلاش می‌کند برای ایجاد دیواری آتشین برابر هر گونه تحرک ناوگان ششم آمریکا بر کوه‌های غربی لبنان تسلط یابد و نیم نگاهی هم به پایگاه «حامات» در شمال این کشور دارد.

با این تفاصیل، نقشه تهاجمی ایران علیه نقاط تمرکز نیروهای آمریکایی در منطقه کاملا مشخص شده است. پرسش این است که برنامه آمریکا برای تقابل با این نقشه چیست؟

منبع: «ایندیپندنت عربی»

ترجمه: العربیه فارسی

رفع مسئولیت: مقالات منتشر شده، تنها نظر نویسندگان خود را منعکس می‌کنند.
بیشترین بازدید موضوعات مهم

بیشترین بازدید