جنگ «توییتر» با دولت آمریکا و رژیم ایران

ولید فارس
ولید فارس
منتشر شده در: آخرین به روزرسانی:
فعال‌سازی حالت خواندن
100% Font Size
10 دقيقه (Reading time)

پس از آن که ایلان ماسک، مالک جدید «توییتر»، رئیس اجرایی و تیم «سیاستگذاری» این پلتفرم را برکنار کرد، طوفانی از انتقادات دامنه‌دار توسط جریان چپ در آمریکا علیه او آغاز شد.

این اقدامات ماسک، رویارویی در فضای مجازی را به سطح بی‌سابقه‌ای ارتقا داد و باعث کنش و واکنش طرف‌های سیاسی متعددی در داخل و خارج آمریکا از جمله رژیم جمهوری اسلامی ایران شد.


توییتر پیش از ماسک

توییتر تا سال‌ها پس از تشکیل و راه‌اندازی، به‌طور نسبی سیاست بی‌طرفی را در پیش گرفت و هیچ فشاری به کاربران به‌دلیل ابراز رای یا نشر و بازنشر توییت توسط آنها اعمال نمی‌کرد. از ژوئن 2006 و تحت مدیریت جک دورسی، توییتر در چارچوب رعایت مسائل امنیت ملی آمریکا و امنیت کاربران، هر گونه اظهارنظر و طرح مسائل در این شبکه اجتماعی را آزاد گذاشته بود.

به‌همین دلیل همه طرف‌های سیاسی در آمریکا و خارج از آن حتی نظام‌های سیاسی متهم به تروریسم از جمله جمهوری اسلامی از فضای ایجاد شده در توییتر استفاده کردند.

این رویکرد سبب شد که توییتر مکانی برای بسیاری از جریان‌های سیاسی رهایی‌بخش، انقلابی و ایدئولوژیک شود و همه منتسبان به این جریان‌ها بدون محدودیت در این شبکه به فعالیت بپردازند.

به‌رغم این که بیش از یک میلیارد کاربر در شبکه‌های اجتماعی «فیسبوک»، «اینستاگرام» و «تیک تاک» فعال هستند، اما توییتر با 436 میلیون کاربر در حوزه «سیاست» و «نبرد ایده‌ها» نقش و تاثیر بیشتری ایفا کرده است.

به‌دلیل حضور روشنفکران و نیروهای اجتماعی منتسب به جریان چپ لیبرال در غرب و دارندگان «نشان آبی» که تاثیر بسزایی در شکل‌دهی به گفتمان فرهنگی و سیاسی بین‌المللی دارند، توییتر از جایگاه والایی برخوردار است.

«نخبگان توییتری» با شکل‌دادن به نیروی غربی و جهانی عظیم، توانستند از طریق «ترند» و «ریتوییت» نقش مهمی در توصیف و برند کردن سیاستمداران، حکومت‌ها ‌و چهره‌های معروف ایفا کنند. بدین ترتیب توییتر به ابزار مهمی در رقابت‌های سیاسی در آمریکا و جامعه جهانی تبدیل شد.

با این حال بهره‌برداری سیاسی از توییتر توسط جمعی از نخبگان علیه برخی دیگر از کاربران از سال 2013 همزمان با آغاز دوره دوم ریاست جمهوری باراک اوباما، رئیس جمهوری اسبق آمریکا شدت پیدا کرد.

این مرحله با چند تغییر در منطقه خاورمیانه همزمان شد. اول این که جریان سبز در ایران در سال 2009 به‌طور گسترده از «توییتر» استفاده کرد. دوم آن که انقلابیون مصری در سال 2013 نیز از «توییتر» علیه جریان اخوان المسلمین بهره بردند.

بکارگیری این شبکه اجتماعی علیه «اسلامگرایان» توسط کاربران منتسب به این دو انقلاب، نگرانی هر دو لابی جمهوری اسلامی و اخوان المسلمین را در آمریکا برانگیخت. آنها کوشیدند با هدف کاهش تاثیر مخالفان ایرانی و دیگر نیروهای مخالف اسلامگرایان در خاورمیانه، توسط چپ‌های رادیکال در توییتر سیاست‌ها و رویکردهای دولت اوباما را تحت تاثیر قرار بدهند.

روند منتهی به مذاکرات اتمی و سپس توافق هسته‌ای موسوم به «برجام» در سال 2015 نیز هر چه بیشتر به همگرایی و نزدیکی لابی جمهوری اسلامی با جریان چپ رادیکال در غرب و «نخبگان دارای نشان آبی» در توییتر منجر شد.


جنگ توییتری ترامپ

با پیروزی دونالد ترامپ به عنوان رئیس جمهوری آمریکا و اتخاذ رویکردی برخلاف سیاست‌های دولت اوباما، «نخبگان آبی» توییتر از روز اول به جنگ او رفته و چهار سال حضور او در کاخ سفید به صحنه رویارویی روزانه میان دو طرف در توییتر تبدیل شد.

با اتخاذ سیاستی مغایر با سیاست‌های اوباما، به‌سرعت تعداد هواداران ترامپ در توییتر از مرز 80 میلیون نفر گذشت و جنگ توییتری بزرگی میان او و جبهه‌ای متشکل از دموکرات‌ها، مخالفان در کنگره، رسانه‌های موافق اوباما و هالیوود شکل گرفت.

در ابتدا، مدیریت توییتر نقش بی‌طرف را در این رویارویی بازی کرد با این حال از واکنش‌های تهاجمی ترامپ به منتقدانش دلخور و ناراحت بود.

به‌رغم این، بسیاری از شرکت‌های بزرگ و طرفدار جبهه اوباما-بایدن با فشار به مدیریت توییتر تهدید کردند که در صورت عدم اخراج ترامپ از این پلتفرم، فعالیت خود را در این شبکه اجتماعی متوقف خواهند کرد. از سویی دیگر، مسئولان توییتر بیم داشتند هر گونه اقدام سیاسی علیه ترامپ، احتمالا به خروج میلیون‌ها کاربر خواهد انجامید و در نهایت به توقف همکاری با شرکت‌های تبلیغاتی منجر خواهد شد.

با این حال، جک دورسی و هیئت مدیره توییتر پس از شکست ترامپ در انتخابات ریاست جمهوری و در روزهای پایانی دولت او، تصمیم به توقیف حساب کاربری وی گرفتند و تا حدود زیادی به تضعیف جبهه مخالف بایدن در این پلتفرم اقدام کردند.


ایران و توییتر

در خاورمیانه نیز جمهوری اسلامی به‌دلیل سیاست‌های ترامپ به‌ویژه خروج دولت آمریکا از برجام و قراردادن «سپاه پاسداران» در فهرست تروریسم، از توقف فعالیت ترامپ و هوادارانش در توییتر استقبال کرد.

اسلامگراهای خاورمیانه هم پس از مواضع تند ترامپ علیه آنها خصوصا در پیام ارسالی به کنفرانس ریاض در سال 2017 که خواستار حذف اسلامگراهای رادیکال از نهادهای دولتی شده بود، از حذف ترامپ از توییتر بهره‌برداری فراوانی کردند.

این دو لابی توانستند با رویکرد جدید توییتر و تاثیرگذاری بر «نخبگان توییتری» بر مسئولان این پلتفرم‌ تاثیر گذاشته و به‌ویژه ائتلاف عربی، مصر و اسرائیل را آماج انتقادات تند خود قرار دهند.


ورود ماسک به توییتر

با خرید توییتر به قیمت 44 میلیارد دلار توسط ایلان ماسک، ثروتمندترین شخص بر کره زمین ‌و مالک شرکت‌های «تسلا»، «استارلینک» و «سپایس ایکس»، معادله قدرت در توییتر تا حدود زیادی تغییر کرد.

ماسک به‌رغم رای‌دادن به اوباما، خود را مستقل و بدون گرایش سیاسی معرفی می‌کرد. اما او به محض خرید توییتر خود را در تقابل با «شورای سیاستگذاری» و «هیئت مدیره» این شبکه اجتماعی یافت. او در اقداماتی بی‌سابقه، ترکیب هیئت مدیره را تغییر داد، سیاستگذاران توییتر را اخراج کرد و خود شخصا مدیریت اجرایی این شبکه را برعهده گرفت.

پس از آن، ماسک سریعا به اقدامات اصلاح‌گرایانه در دو بعد فنی و سیاستگذاری عمل کرد. بعضی از مدیران و کارمندان پیشین با حمایت برخی رسانه‌ها نسبت به موفقیت اقدامات مالک جدید شک و شبه ایجاد کردند. همچنین «نخبگان توییتری» با هدف حفظ موقعیت خود بر علیه اقدامات ماسک‌ موضع گرفتند. اما ثروتمندترین شخص جهان بدون توجه به این انتقادات، به تغییرات خود در توییتر ادامه داد.

او یک مکانیزم «نظرسنجی» از کاربران جهت سنجش نظر آنان پیرامون‌ اقدامات و تصمیمات مرتبط با توییتر ابداع کرد. وی بدین طریق مخالفان خود را خلع سلاح کرد و نشان داد که آنان طبق نظرسنجی‌های عمومی در اقلیت بوده و اکثر کاربران با اقدامات او موافق هستند.

برخی مخالفان ماسک‌ به‌رغم عقب‌نشینی از دیدگاه‌هایشان، به‌دلیل اهمیت و جایگاه این شبکه اجتماعی نتوانستند به فعالیت خویش در توییتر پایان دهند.

ماسک به نظرسنجی‌های خود در توییتر ادامه داد و از کاربران درباره بازگشت ترامپ به این پلتفرم نظر خواست. پس از موافقت کاربران با بازگشت ترامپ، او هم با این بازگشت موافقت کرد. اما تا این لحظه، رئیس جمهوری پیشین آمریکا به فعال‌کردن حساب کاربری خود اقدام نکرده است چرا که او نیز رفتار مالک جدید توییتر را کاملا درک نکرده و نمی‌داند پیامد رویکرد جدید توییتر چه خواهد بود.

مالک توییتر در راستای مواضع سیاسی جدید خود، از مردم آمریکا خواست که در انتخابات اخیر میان دوره‌ای کنگره به جمهوری‌خواهان رای دهند تا «توازن میان دولت و کنگره» حفظ شود. او به‌رغم حمایت سایبری از اوکراین که ادعا کرد با هدف حمایت از اقدامات دفاعی اوکراین برابر هجوم روسیه انجام شده، خواهان پایان جنگ میان این دو کشور شد. ماسک همچنین خواستار گسترش زیرساخت‌ها و افزایش کاربران توییتر در هند، برزیل و کشورهای آسیایی شده است.

با اتخاذ چنین مواضعی، افکار عمومی در آمریکا و جهان به این باور رسیده که ماسک با کنار گذاشتن موضع بی‌طرفی، ظرف مدت چند ماه به یک مرجع جدید جهانی در بسیاری از قضایای سیاسی تبدیل شد.


نگرانی ایران

نظام مستقر در تهران به دو دلیل آشکار از توییتر تحت مالکیت ماسک ناراضی و دلخور است: اول این که او دسترسی به اینترنت را از طریق ماهواره‌های «استارلینک» برای ایرانیان معترض مهیا و بدین طریق شکاف بزرگی در دیوار سانسور حکومتی در نظام جمهوری اسلامی ایجاد کرد.

دوم آن که در توییتر فضای بدون محدودیتی در اختیار معترضان ایرانی برای مطرح‌کردن نظرات، دیدگاه‌ها و واقعیت‌های جامعه ایران قرار داد و معترضان نیز با استفاده از «نشان آبی» با حداکثر قدرت در این شبکه اجتماعی به فعالیت پرداختند.

این اقدامات باعث شد تا لابی جمهوری اسلامی با هدف تغییر رویکرد ماسک، دولت بایدن را شدیدا تحت فشار قرار دهد. در همین رابطه هم جو بایدن، رئیس جمهوری آمریکا در اظهاراتی گفت که «امکان تحقیق در فعالیت‌های اقتصادی ماسک وجود دارد.»

با این حال هر گونه ورود وزارت دادگستری به فعالیت‌های ماسک می‌تواند به حمله متقابل او علیه دولتمردان و سیاست‌های دولت بایدن با استفاده از آرشیو بسیار غنی توییتر منجر شود.

اما رویارویی ماسک با رقبا در سطح دیگری نیز ادامه یافت. با طرح «اپل» مبنی بر حذف اپلیکشن توییتر از موبایل‌های این شرکت، آمریکا و جهان با مرحله جدید و غیر قابل پیش‌بینی از رقابت‌ها میان غول‌های تکنولوژی و فضای مجازی روبرو شده است.

این برای اولین بار در تاریخ تکنولوژی هوشمند در جهان است که «سیاست» نمی‌تواند اختلافات در چنین سطحی را مدیریت کند.

ایلان ماسک از طریق فضای مجازی توانست سیاست جهانی را شدیدا تحت تاثیر قرار دهد. در سطح منطقه‌، جمهوری اسلامی که هم اکنون درگیر اعتراضات سراسری بی‌سابقه‌ای است، با رویکرد جدید مالک توییتر خود را در تقابل با نیروی جدیدی خواهد یافت که تاثیری بس عمیق بر روندهای سیاسی در آمریکا و کل جهان دارد. آیا نظام اسلامگراها در تهران می‌تواند برابر این چالش تاب بیاورد؟ زمان مشخص خواهد کرد.

ترجمه: العربیه فارسی

منبع: ایندیپندنت عربی

رفع مسئولیت: مقالات منتشر شده، تنها نظر نویسندگان خود را منعکس می‌کنند.
بیشترین بازدید موضوعات مهم

بیشترین بازدید