.
.
.

ریاض از واشینگتن چه می‌خواهد؟

محمد خالد اليحيى

منتشر شده در: آخرین به روزرسانی:

اولین دیدارم از هیوستون در ایالت تگزاس من را به یاد شهر خُبر، محل تولدم در سعودی انداخت، شهری که در دهه چهل قرن گذشته توسط شرکت‌های نفتی از تگزاس ساخته و توسعه یافت.

بسیاری از شهروندان آمریکایی، سعودی را کشوری عجیب می‌پندارند؛ کشوری که‌ مردان آن عمامه بر سر داشته و زنان آن از سر تا پا سیاه‌پوش هستند.

اما این تصور کلیشه‌ای روندها و رویکردهایی که سعودی از آمریکا الگو گرفته است را کاملا نادیده می‌گیرد. باید یادآوری کرد که زیرساخت‌های نفتی ما از تکنولوژی و دانش آمریکا بهره می‌برد، نظام تامین اجتماعی ما توسط تجهیزات ایالات متحده‌ پشتیبانی می‌شود و بیماران ما نیز بواسطه پزشکانی که در آمریکا تخصص گرفته‌اند، درمان می‌شوند. افزون بر آن ارتش ما نیز از تسلیحات آمریکایی استفاده می‌کند و سربازان ایالات متحده سربازان سعودی را آموزش می‌دهند.

از چنین چشم‌اندازی برای من و بسیاری از جوانان خواهان اصلاح در کشور تاسف‌بار بود که جو بایدن، رئیس جمهوری آمریکا سعودی را کشوری «منزوی» و «بی‌ارزش» خطاب کند.

در همین رابطه گفته شده که ولی‌عهد سعودی، پاسخ تلفن بایدن را نداده است و هفته گذشته نیز ولی‌عهد با شی جین پینگ، رئیس جمهوری چین درباره افق روابط دوجانبه و هماهنگی میان پروژه عظیم «چشم‌انداز 2030» و پروژه کمربند و جاده ابریشم بحث و تبادل نظر کردند.

چین چیزهای زیادی برای عرضه به سعودی در اختیار دارد. پکن برای رفع نیازهایش به انرژی، نیازمند نفت سعودی است. چین مشتاق تحویل تکنولوژی‌های پیشرفته و سامانه‌های تکامل‌یافته تکنولوژیک به ما است. آنها همچنین حاضر به تامین نیازمندی ما به تسلیحات راهبردی برای حفاظت از وجود ‌و پیشرفت‌مان در منطقه‌ با قابلیت بالای شکل‌گیری بحران‌ها هستند.

بدون شک چین کاهش سطح روابط آمریکا و سعودی که زمانی بسیار عمیق و گسترده بود و به‌ویژه بر بازار عرضه نفت جهانی تاثیر داشت را یک پیروزی راهبردی در راستای توسعه استراتژی خود موسوم به «الگوی چینی» می‌پندارد.

با این حال چین مسبب تنش در روابط آمریکا و سعودی نبوده است. ریاض نیز به دنبال ایجاد رویارویی میان پکن و واشینگتن برای کسب منافع خود نیست. مقامات عالی سعودی با توجه به شرایط کنونی به افقی فراتر از روابط با آمریکا می‌نگرند چرا که بر این باورند رهبران ایالات متحده به منافع ملی خودشان توجه چندانی ندارند و در همین راستا نیز منافع ملی سعودی را نادیده می‌گیرند.

سعودی از تلاش ایالات متحده برای فروپاشی نظم جهانی که توسط خود آمریکا طی قرن گذشته بنا شد، بسیار متاسف است.

واشینگتن طی ده سال اخیر سوریه ‌و شبه‌جزیره کریمه را تقدیم روسیه کرد و می‌کوشد با نظام فرقه‌گرای ایران که پیوسته شعار «مرگ بر آمریکا» سر داده و به دنبال تولید تسلیحات اتمی است به «توافق» برسد.

آمریکا که زمانی توسط نظم جهانی به ما دانش، امنیت و قدرت جهت دسترسی به بازارها را میسر کرده و با تولید ثروت از طریق دلار باعث افزایش دارایی‌های ما شده بود، به نظر می‌رسد دیگر علاقه چندانی به حفظ و بکارگیری قدرت با هدف حفاظت از صلح و ثبات جهانی ندارد.

ما به دنبال حفاظت منابع نفتی خود توسط سربازان آمریکایی و کشته‌شدن آنها در انجام این ماموریت نیستیم بلکه دنبال کمک ایالات متحده جهت توسعه تجهیزات و سامانه‌های نظامی برای دفاع از خودمان هستیم.

از آمریکا درخواست تجهیز و توسعه نیروهای مسلح سعودی با تسلیحات پیشرفته را داریم تا هم بنیه دفاعی ما را قوی کند و هم آمریکا را حداقل از طریق افزایش فرصت‌های شغلی برای شهروندانش قوی نگه دارد.

با این وجود آیا نفت بخش بزرگی از مشکل کنونی میان دو‌ کشور نیست؟ من به عنوان یک شهروند سعودی و شاغل در بخش رسانه از تلاش‌های ولی‌عهد کشورمان برای کاهش وابستگی جامعه سعودی به نفت و تنوع در منابع درآمدی کشور حمایت می‌کنم.

مردم سعودی به‌دلیل زندگی در کشوری صحرایی پیامدهای گرمایش زمین را کاملا درک می‌کنند و به‌ خوبی می‌دانند که نفت یک منبع محدود و قابل پایان است.

به همین دلیل ایجاد شهر پیشرفته «نیوم» در صحرا مهمترین پروژه از میان پروژه‌های ولی‌عهد در حوزه سرمایه‌گذاری بر انرژی سبز و تجدیدپذیر با سرمایه‌ای بالغ بر 500 میلیارد دلار محسوب می‌شود. این در حالی است که ابتکار عمل بایدن برای حمایت از انرژی سبز در سال جاری تنها 44.9 میلیارد دلار بوده که حدود یک دهم سرمایه پروژه نیوم برآورد می‌شود.

اگر واقعا آمریکا به دنبال انرژی پاک است، باید از نیوم حمایت کند نه این که این پروژه با بی‌تفاوتی ایالات متحده مواجه شود و چین به حمایت از آن برخیزد.

بی‌شک همه رفتارها و رویکردهای آمریکا مورد موافقت سعودی نیست و عکس آن هم صادق است. اما توافقات راهبردی میان کشورها بر اساس رفتارهای لحظه‌ای یا توسط آن چه در «تیک تاک» مطرح می‌شود، شکل نمی‌گیرد. این توافقات بر اساس منافع مشترک و با در نظر گرفتن رفاه شهروندان کشورها بر اساس تامین امنیت، غذا و شغل دوام و قوام می‌یابد.

به دیگر سخن، دولت آمریکا به دنبال توصیف سعودی با مفاهیم و کلمات نادرست و اشتباه است اما همزمان گروه شبه‌نظامی حوثی را از فهرست گروه‌های تروریستی خارج می‌کند، گروهی که با موشک‌های ایرانی شهرها، فرودگاه‌ها و پالایشگاه‌های سعودی را هدف قرار می‌دهد و امنیت و جان شهروندان ما را تهدید می‌کند. در چنین شرایطی سعودی‌ها اصرار دارند این رفتار آمریکا که به فروپاشی روابط راهبردی دو کشور می‌انجامد سریعا متوقف شود.

آمریکایی که به دنبال دادن پاداش به ایران بابت سال‌ها حمایت از تروریسم، جنگ، ویرانی، از جمله کشتن صدها آمریکایی در لبنان و کشتن و زخمی‌کردن هزاران نفر دیگر در عراق بوده و همچنین سرسختانه به دنبال تولید بمب اتمی است، نمی‌تواند به عنوان یک دوست و متحد به حساب آید بلکه چنین رفتاری فقط از یک دشمن سر می‌زند.

ایالات متحده که بدون ملاحظه، روابط و شراکت راهبردی دوجانبه صدساله با سعودی از جمله سرمایه‌گذاری ده‌ها میلیارد دلاری ریاض در بازار کار، بخش صنایع و حوزه تولید دانش در آمریکا را این چنین رو به فروپاشی می‌برد، نه تنها منافع سعودی بلکه منافع مردم و شاغلین آمریکایی را نیز در نظر نمی‌گیرد.

از دید سعودی، این رویکرد بی‌سابقه نسبت به روابط ریاض - واشینگتن و تغییر دیدگاه آمریکا نسبت به ساختار امنیت منطقه‌ای، در چارچوب منطق حاکم میان دو شریک راهبردی قابل تعریف نبوده و رفتاری غیر مسئولانه به‌شمار می‌رود که در نهایت به ضرر هر دو طرف این رابطه تمام خواهد شد.

سعودی بدون تردید چنین روابطی را نخواهد پذیرفت. با این حال ریاض خواستار ادامه رهبری و پیشرفت تکنولوژیک آمریکا در سطح جهان است. فرسودگی و کاهش رشد صنعتی آمریکا کابوسی ناخوشایند برای کشوری است که بر اساس مدل آمریکایی اداره می‌شود.

از یاد نباید برد که سعودی و آمریکا با همکاری یکدیگر شوروی سابق را در افغانستان شکست داده و باعث پایان جنگ سرد و تحقق منافع مشترک و امنیت جهانی شدند.

به گفته یکی از مقامات عالی سعودی، «آمریکای قوی و قابل اعتماد بزرگترین دوست و شریکی است که سعودی می‌تواند داشته باشد». از چنین منظری، ضعف ‌و سستی در روابط دوجانبه نه تنها تهدیدی برای آمریکا بلکه برای هر دو کشور محسوب خواهد شد.

منبع: «ایندیپندنت عربی»

ترجمه: العربیه فارسی

رفع مسئولیت: مقالات منتشر شده، تنها نظر نویسندگان خود را منعکس می‌کنند.
بیشترین بازدید موضوعات مهم