مذاكرات وین؛ توافق برای احیای توافق

مصطفی فحص
مصطفی فحص
منتشر شده در: آخرین به روزرسانی:
فعال‌سازی حالت خواندن
100% Font Size
5 دقيقه (Reading time)

طرف‌های مذاکرات هسته‌ای در وین به «توافق» نزدیک شده‌اند به طوری که همه اظهارات علنی و اطلاعات درز کرده نشان می‌دهد که دو طرف بحران یعنی واشنگتن و تهران، بیش از هر زمان دیگری به اعلام بازگشت به متن و مفاد توافق هسته‌ای سال 2015 که میان دولت باراک اوباما رئیس جمهوری سابق آمریکا با تهران امضا شد، با همه عیوب و کاستی‌هایی که به بی‌ثباتی منطقه خاورمیانه منجر شد، نزدیک شده‌اند.
گویی تیم مذاکره کننده آمریکایی (دموکرات‌ها) با دو هدف به وین آمده است. اول بازگرداندن حیثیت سیاسی و اخلاقی بارک اوباما از طریق احیای توافقی که او آن را یک دستاورد تاریخی توصیف کرده بود. و دوم بی‌ارزش کردن تصمیمات دونالد ترامپ رئیس جمهوری سابق آمریکا و اثبات شکست آنها بر این اساس که تصمیم خروج ترامپ از توافق هسته‌ای و تحریم‌های سخت او علیه تهران به ثمر نرسید و ایران هم عقب‌نشینی نکرده است.
طبق روایت دموکرات‌ها ایران به دلیل تعلیق تعهدات خود به مفاد توافق هسته‌ای و عدم وجود نظارت بین‌المللی بر برنامه‌های هسته‌ای این کشور، به یک خطر هسته‌ای تبدیل شده است.
تهران از ماه آوریل گذشته، مذاکرات هسته‌ای وین را آغاز کرد و با خواسته‌های خود از بازگشت به توافق هسته‌ای قبلی طفره رفته و توانست از جهتی با امروز و فردا کردن و کش دادن بحث‌های فنی در مذاکرات وقت کشی کند و از جهتی دیگر سطح غنی‌سازی اورانیوم را افزایش دهد و به طور غیر مستقیم وانمود کند که تهران به ساخت بمب اتمی نزدیک شده است. رفتار ایران باعث شد طرف آمریکایی از سختگیری خود دست بکشد و طوری رفتار کند که گویی زمان در حال اتمام است و واشینگتن به هر توافقی که بتواند فعالیت‌های هسته‌ای تهران را مهار کند، نیاز دارد. توافقی که از نظر آمریکایی‌ها باید پیش از اینکه تهران به تهدیدی واقعی تبدیل شود و مقابله با آن در آینده را دشوار سازد، انجام گیرد.
عملاً اگر هدف توافق مورد انتظار «احیای توافق قبلی» باشد، طبیعی است که طرف‌های اصلی متوجه هیچ موضوعی خارج از پرونده هسته‌ای نشده‌اند و این امر خدمت متقابل ایران و آمریکا به یکدیگر برای رسیدن به اهداف خود در این مذاکرات را آشکار می‌کند. طرف ایرانی از زمان از سرگیری مذاکرات، به انعطاف‌پذیری آمریکا و تمایل خود برای دستیابی به توافقی، حتی اگر در سطح حداقل خواسته‌ها باشد متکی بود تا یک گشایشی اقتصادی برای ایران که تقریباً در اثر تحریم‌ها خفه شده است، ایجاد کند. از سوی دیگر، دولت آمریکا که درگیر مشکلاتی از افغانستان تا اوکراین است، نیاز به دستیابی یک دستاورد سیاسی دارد تا آن را به مردم آمریکا به عنوان یک پیروزی دیپلماتیک برای خود معرفی کند.
اما خوش بینی درباره امضای این توافق همچنان مملو از خطرات است. علیرغم ساده لوحی یا سازش طرف آمریکایی با تهران اما دولت بایدن قادر به گذشت از ثابت‌های استراتژیک که برای دولت فعلی آمریکا الزام آور است، نیست.
دولت فعلی آمریکا نمی‌تواند همه تحریم‌های ایران را به یکباره لغو کند، بنابراین اکنون صحبت از لزوم تصمیم‌گیری سیاسی از هر دو طرف است.
از طرف ایران، اکنون تصمیم در دست رهبر این کشور است، او به تنهایی می‌تواند پوشش مشروع تصمیم سیاسی را تضمین کند، که تهران به طور موقت با آنچه دولت آمریکا ارائه کرده است موافقت می کند، اما بحران در واشنگتن است، آیا این دولت بایدن می‌تواند بدون در نظر گرفتن حساسیت‌های داخلی و خارجی تصمیم سیاسی بگیرد یا اینکه تیم جو بایدن دوباره به قمار می‌رود؟
روزنامه بریتانیایی «دیلی میل» به نقل از ریچارد نفیو، معاون نماینده آمریکا در امور ایران پس از کناره گیری از سمت خود نوشت: «توافق هسته‌ای مرده است و آینده‌ای ندارد».
ارزیابی این معمار تحریم‌های ایران، نشان از بحران داخلی آمریکا نیست که ممکن است بر روی انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره منعکس شود، بلکه این توافق ضعیفی که ممکن است در وین امضا شود تنها یک نکته مثبت دارد و آن نجات رژیم ایران از سقوط است اما این توافق به دلیل نقص مفاد و نحوه گردآوری آن، برای طرف‌های با نفوذ و مهم در منطقه الزام آور نخواهد بود. کشورهای با نفوذ منطقه نه تنها ممکن است نظر دیگری نسبت به این توافق داشته باشند بلکه شاید اقدام دیگری نیز داشته باشند که به انفجار و درگیری‌های جدید منجر شود.

منبع: الشرق الاوسط

ترجمه: العربیه فارسی

رفع مسئولیت: مقالات منتشر شده، تنها نظر نویسندگان خود را منعکس می‌کنند.
بیشترین بازدید موضوعات مهم

بیشترین بازدید