گرداب در ادبیات غرب

پس از گشت و گذار زیر دریاها و اقیانوس‌های جهان، کاپیتان نمو ناخدای ناتیلوس در پایان داستان خود و خدمه‌اش را به کام گرداب درمی‌اندازد

دکتر رضا پرچی‌زاده
دکتر رضا پرچی‌زاده
منتشر شده در: آخرین به روزرسانی:
فعال‌سازی حالت خواندن
100% Font Size
2 دقيقه (Reading time)

هنگامی که جریان‌های مخالفِ آب در یک نقطه همدیگر می‌رسند، «گرداب» ایجاد می‌شود. گرداب‌ها از مشخصه‌های اقیانوس‌های دارای جریانات تند آبی و همچنین جزر و مد هستند.

این پدیده چشمگیر به خاطر شکل مرموز و سهمناک آن، از دیرباز مورد علاقه ادبیات غرب قرار داشته است، که از آن عموما به شکل واقعی یا در قالب استعاری استفاده کرده است. در ادبیات غرب داستان‌های بسیاری درباره کشتی‌هایی وجود دارد که گرداب‌های قدرتمند آنها را به قعر دریا کشیده‌اند.

اینطور برآورد می‌شود که هیولای «کاریبدیس» که در اساطیر یونانی و رومی نقشی بزرگ بازی می‌کند، و اودیسه برای رسیدن به خانه باید از آن عبور کند، اولین گرداب مشهور ادبیات غرب است، که کشتی‌ها را در سواحل سیسیل در جنوب ایتالیا می‌بلعد.

گرداب‌های جزایر لوفوتن در اقیانوس اطلس شمالی در نزدیکی سواحل نروژ یکی دیگر از گرداب‌هایی هستند که به وفور در ادبیات مدرن غرب تصویر شده‌اند. این گرداب‌ها دومین گرداب بزرگ جهان هستند و سرعت حرکت آب در درون آنها به 32 کیلومتر در ساعت می‌رسد.

انگار آلن پو، نویسنده مشهور آمریکایی، داستان کوتاه ترسناک خود «فرو رفتن در قعر گرداب» (1941) را حول محور گرداب لوفوتن نوشته است. او در این داستان گرداب را به شکل دایره‌ای وسیع در وسط دریا توصیف می‌کند که به قعر اقیانوس می‌رسد، و ماهیگیران را در خود فرو می‌برد.

هرمان ملویل، نویسنده مشهور دیگر آمریکا در میانه قرن نوزدهم، در اثر بزرگ خود «موبی‌دیک» (1851)، که داستان تلاش وسواس‌گونه ناخدا اِیهَب برای شکار نهنگ سفیدی که پایش را قطع کرده را روایت می‌کند، بخشی را به شرح پدیده گرداب با تمرکز بر گرداب لوفوتن اختصاص می‌دهد.

مشهورترین نمود گرداب در ادبیات غرب شاید در «بیست هزار فرسنگ زیر دریا» (1870) اثر ژول ورن، نویسنده فرانسوی باشد. پس از گشت و گذار هزاران کیلومتری زیر دریاها و اقیانوس‌های جهان، کاپیتان نمو ناخدای زیردریایی ناتیلوس در پایان داستان خود و خدمه‌اش را به کام گرداب درمی‌اندازد، گرچه ژول ورن بعدا در «جزیره اسرارآمیز» نشان می‌دهد که او به طرزی غیر قابل باور از مرگ محتوم نجات پیدا کرده است.

رفع مسئولیت: مقالات منتشر شده، تنها نظر نویسندگان خود را منعکس می‌کنند.
بیشترین بازدید موضوعات مهم