ایجاد توازن یا نیروی بازدارنده در مقابل ایران

عبدالرحمان الراشد
عبدالرحمان الراشد
منتشر شده در: آخرین به روزرسانی:
فعال‌سازی حالت خواندن
100% Font Size
5 دقيقه (Reading time)

در ماه می سال 1990 که به همراه گروهی از روزنامه‌نگاران نشست اتحادیه عرب در بغداد را پوشش دادم، سخنرانی صدام حسین رئیس جمهوری وقت عراق را بع یاد دارم که قلم به دست گویی برای سران کشورها سمینار برگزار کرده بود.

او درباره تحولات منطقه از وجود یک خلأ سخن گفت که باید پر شود. گمان نمی‌کنم کسی آن هنگام منظورش را فهمید. عراق تنها دوسال پیش جنگ با ایران را به پایان برده بود. جنگی که از سال 1980 در نتیجه یک ارزیابی نادرست آغاز شد و سقوط نظام شاه باعث ایجاد خلأ قدرت در منطقه شده بود. صدام گمان کرد این خلأ فرصت مناسبی است تا به همسایه‌اش حمله کند اما هزینه برای دو کشور گران تمام شد.

پس از گذشت 10 سال، دوباره صدام فکر کرد عقب‌نشینی شوروی از مناطق نفوذش در پایان جنگ سرد به معنی بی‌تفاوتی ایالات متحده به این رویداد است و دوماه پس از سخنرانی‌اش درباره «وجود خلأ»، تانک‌های عراق وارد کویت شدند.

وجود خلأ، یا توهم وجود خلأ، یک انگیزه نظامی برای رژیم‌های مانند تهران برای بسط نفوذ نیز هست. همان طور که درمقاله قبلی توضیح دادم واقیت‌های جدید نوید مرحله تاریخی جدیدی را می‌دهند.

نظام منطقه‌ای سابق در نتیجه توافق‌های پس از جنگ جهانی دوم به وجود آمد که مرزها را تثبیت کرد، جهان را به دو قطب جنگ سرد تبدیل کرد و واشنگتن، نفت را در صدر منافع ملی خود قرارداد. آمریکا حمایت از این منابع با قدرت نظامی را مقرون کرد که این به حمایت از کشورهای خلیج به مدت 70 سال اانجامید.

اکنون اما دوره این معادلات به سر رسیده است. امروز ایالات متحده خود، بزرگ‌ترین تولیدکننده نفت درجهان است. اکنون اولویت استراتژی واشینگتن تامین حمایت و جریان انتقال نفت نیست بلکه مقابله با چین درخاورمیانه است که منبع اصلی انرژی آن است. آمریکایی‌ها برای تداوم توازن درمنطقه خواهند ماند، اما تعهدات بسیار کمتری خواهند داد.

تهران مانند دیگر کشورهای منطقه تحولات را درک می‌کند و بر اساس آنها تصمیم می‌گیرد. به همین دلیل جسارت گسترش عملیات نظامی‌اش در خارج از مرزها را می‌بینیم. این رژیم تا 10 سال پیش به مدیریت حاشیه جنوبی بیروت اکتفا می‌کرد. اما امروز نفوذش از لبنان، سوریه و عراق تا صنعا دریمن گسترش یافته است. ایرانی‌ها برای کشورشان کاری به جز افزایش توان نظامی موشکی و دریایی انجام ندادند. به تبعات جنگ‌های احتمالی پیش‌رو و میزان خسارتی که به صنایع و اقتصادش وارد می‌کند اهمیتی نمی‌دهند چون خود را فقط با دشمنانش مقایسه می‌کند.

مقاله من به مذاکراتی که در بغداد و وین و غیره در جریان است ارتباطی ندارد و امیدوارم تنها به عنوان نظر شخصی من تلقی شود. هدفم پرداختن به روابط کوتاه‌ و دراز مدت میان ایران و همسایگانش از جمله کشورهای خلیج است.

به نظر من، حتی اگر تلاش‌های جدید به نتیجه برسد و سعودی و دیگر کشورهای خلیج با ایران سفیر مبادله کنند و تصاویر دست دادن‌ها و لبخندها را ببینیم، خطر رژیم ایران به دلیل وجود انگیزه‌ها و ابزارهایش همچنان باقی خواهد ماند. بعید است که مذاکرات وین هم موفق به حل این معضل شود چرا که مذاکره‌کنندگان غربی اولویت‌های مختلفی دارند.

توافق احتمالی در وین برای متوقف کردن موقتی ساخت سلاح هسته‌ای ایران با وجود همه نواقصش همچنان برای ما یک برد خواهد بود چون به ما وقت زیادی می‌دهد تا شاید بتوان در آینده به سمت راه‌حل کلی، مسالمت آمیز و جامع با ایران دست یافت.

این مقطع با همه تحولاتش، مفاهیم سیاسی سابق مبنی بر توازن جنگ سرد و مرکزیت نفت درسیاست دفاعی آمریکا را پشت سر گذاشته است.

امروز بازخوانی مفهوم قدرت بازدارنده و سیاست‌های دفاع ملی و منطقه‌ای با توجه به تحولات ژئوسیاسی و پیشرفت‌های فن‌آوری یک ضرورت است.

پیوند نقش دیپلماسی و ائتلاف‌ها به همراه توسعه قدرت‌ دفاعی می‌تواند ایران را به درک عدم وجود خلأ سوق دهد و بفهمد که هرگونه رویارویی آسان نخواهد بود.

من دیدگاه کسانی که ایده توازن قدرت و بازدارندگی را به دلیل تبعات اقتصادی آن بر کشورها رد می‌کنند، درک می‌کنم. آنان معتقدند که این سیاست در آینده سطح تنش‌ها و احتمال جنگ را افزایش می‌دهد اما در عین طرح بدیلی ندادند که ارائه دهند.

نمی‌توانیم با تکیه بر حسن نیت‌ با ایران تعامل کنیم. فقط ایجاد توازن می‌تواند تهران را به سوی قبول طرح صلح منطقه‌ای سوق داد. فقط در این حالت، کشورها به مرزها و حاکمیت همسایگان احترام گذاشته و قواعدی بازدارنده که مانع حملات نظامی به یکدیگر شود را اجرا خواهند کرد.

منبع: الشرق الاوسط

ترجمه: العربیه فارسی

رفع مسئولیت: مقالات منتشر شده، تنها نظر نویسندگان خود را منعکس می‌کنند.
بیشترین بازدید موضوعات مهم

بیشترین بازدید

  • فعال‌سازی حالت خواندن
    100% Font Size