.
.
.

نقش پهپادها در شکل‌گیری تروریسم جدید

فهد الشقیران

منتشر شده در: آخرین به روزرسانی:

در اظهارات نبیل نعیم، رهبر سازمان مصری «الجهاد» آمده است که اسامه بن لادن، رهبر و‌ موسس سازمان القاعده سخت به‌دنبال دستیابی به تکنولوژی‌های جدید برای ساخت سلاح‌های مرگبار بود.

برای تحقق این هدف، بن لادن با پرداخت مبالغ هنگفت، از برخی طرف‌های آسیایی تجهیزاتی تحویل گرفت و آنها به آموزش بعضی عناصر القاعده جهت استفاده از این تجهیزات پرداختند. بعدها معلوم شد که القاعده قربانی کلاهبرداری بزرگی شده است.

این حادثه نشان می‌دهد که چگونه سازمان‌های تروریستی از مدتها پیش به‌دنبال دستیابی به تکنولوژی‌های پیشرفته برای افزایش کارایی خود و تغییر قواعد درگیری و نبرد بودند.

طی دو دهه اخیر گروه‌های تروریستی شیعه و سنی به دنبال دستیابی به تکنولوژی پیشرفته و تجهیزات نظامی تعیین کننده با هدف کسب اهداف خود هستند.

با این که القاعده نتوانست به تکنولوژی پیشرفته دست یابد، اما «حزب‌الله» لبنان و برخی گروه‌های تروریستی مشابه در عراق توانستند تا حدود زیادی در جنبه‌های فنی پیشرفت کنند. به‌رغم استفاده «داعش» و «طالبان» از سلاح‌های پیشرفته مانند پهپاد، سلاح‌های در اختیار حزب‌الله و سازمان‌های مشابه بسیار متفاوت‌تر به‌نظر می‌رسد.

حزب‌الله از برنامه تولید و گسترش پهپادی ایران بهره و استفاده بسیاری برد. برنامه پهپادی ایران که در ابتدای هزاره جدید با عنوان «پیام دوستی و صلح» از آن نام برده می‌شد، ترکیبی از 25 برنامه گسترش هواپیماهای بدون سرنشین چین و برخی پهپادهای وارداتی از آفریقای جنوبی است.

ایران سپس با گسترش این برنامه، تعداد بیشماری از پهپادها با نام‌های مختلف تولید و صادر کرد.

مایکل بویل، کارشناس تروریسم در تحقیقی با عنوان «هزینه نبرد پهپادها و پیامدهای آن» نوشته بود که ارسال پهپادهای ایرانی برای رژیم سوریه و حزب‌الله لبنان نشانه بسیار خطرناکی از گسترش استفاده از این تکنولوژی است.

او افزود که صنعت پهپادسازی ممکن است فقط منحصر به حکومت‌های ایران ‌سوریه نشود و این سلاح در اختیار گروه‌های تروریستی نیز قرار بگیرد.

پیش‌بینی او به‌زودی محقق شد و حزب‌الله در سال 2012 با استفاده از پهپادهای ایرانی خاک اسرائیل را مورد هدف قرار داد.

کشورهای جهان سالیانه بیش از 100 میلیارد دلار بابت ساخت و توسعه صنعت ساخت پهپاد هزینه می‌کنند. بدون شک پهپادها کارایی بسیاری در حمله به اهداف تروریستی در آفریقا، یمن، پاکستان و افغانستان از خود نشان دادند. با این وجود هم‌اکنون حکومت‌ها نگرانی بسیاری از در اختیار داشتن این سلاح توسط سازمان‌های تروریستی دارند.

گروه‌های تروریستی وابسته به ایران به نحو چشمگیری از پهپادهای ساخت این کشور استفاده می‌کنند. سپاه پاسداران که از سال 2017 رسما از توسعه برنامه پهپادی خود سخن گفته، تمام گروه‌های وابسته به خود به‌ویژه حزب‌الله و حوثی‌ها را به پهپاد مسلح کرده است.

از مهمترین تحقیقات در زمینه پهپاد می‌توان به کتاب ربیع یحیی با عنوان «هواپیماهای بدون سرنشین.. توانایی آمریکا و اسرائیل و شکل‌گیری قدرت‌های نوین» اشاره کرد.

در این کتاب که در سال 2014 منتشر شد به چندین نکته مهم اشاره شده است از جمله این که «استفاده از پهپاد دو هدف عمده را محقق می‌کند: اول، افزایش تعداد قربانیان و دوم، ایجاد وحشت و هراس فراینده. با مسلح کردن پهپادها به سلاح‌های مرگبار و حملات انتحاری، حجم آسیب‌ها و وحشت عمومی بیشتر نیز می‌شود.»

یحیی می‌افزاید که «با توجه به توانایی طی کردن مسافت‌های طولانی توسط پهپاد، مناطق بسیاری در تیررس این سلاح قرار می‌گیرد و تروریست‌ها می‌توانند با مسلح‌کردن پهپادها به سلاح‌های شیمیایی مناطق شهری پر جمعیت را نیز هدف قرار دهند.»

او ادامه می‌دهد، «پهپادها ضمن دقت بالا در حمله به اهداف خود، با پرواز در ارتفاع پایین می‌توانند از تیررس سامانه‌های دفاع هوایی بگریزند. در اختیار داشتن و استفاده از این سلاح نیز فشار روانی، اجتماعی و سیاسی بسیاری به رقبا وارد می‌کند.»

حمله اخیر به مصطفی الکاظمی، نخست‌وزیر عراق، تصویر بسیار خطرناکی از توانایی و چگونگی بکار بردن این سلاح را به نمایش گذاشت.

حسن نصرالله، رهبر گروه تروریستی حزب‌الله هم با تهدید رقبای سیاسی خود در لبنان، درباره استفاده از این سلاح گفت که گروه متبوعش می‌تواند دشمنانش را حتی اگر بالای کوه‌ها پناه بگیرند، مورد حمله قرار دهد.

تلاش برای ترور الکاظمی گام بسیار مهمی در استفاده از این تکنولوژی مرگبار توسط گروه‌های تروریستی بود، به‌طوری‌که این گروه‌ها به‌جای استفاده از انسان برای عملیات‌های انتحاری، از پهپادهای انفجاری برای ترور استفاده کردند.

در مقاله «منطق بکارگیری پهپاد توسط ستیزه‌جویان» به قلم استن داکتور و جیمز والش، دو پژوهشگر «دانشکده جنگ» آمریکا که ترجمه آن توسط موسسه تحقیقاتی «المستقبل» امارات در ژوئن 2021 انتشار یافت، آمده است: «سازمان‌های تروریستی به‌دلیل ارزانی، سهولت دستیابی و آسانی در تولید پهپادها از آنها در فعالیت‌های خود استفاده می‌کنند. افزایش کشورهای تولیدکننده پهپاد نیز، دستیابی سازمان‌های ترپریستی به آن را آسان کرده است.»

این مقاله ادامه داده که «برخی کشورها برای پیشبرد سیاست‌های خارجی خود از پهپاد استفاده می‌کنند همان‌گونه که ایران با ارسال این سلاح برای حزب‌الله و حوثی‌ها این کار را کرده است.»

مقاله می‌افزاید: «کاربرد پهپادها بسیار آسان‌تر از بکارگیری سامانه‌های موشکی مانند سامانه موشک‌های کروز است. همچنین قیمت پهپادها نیز ارزان‌تر بوده به طوری‌که قیمت هر یک پهپاد مورد استفاده در حمله به تاسیسات نفتی آرامکو در سپتامبر 2019 کمتر از 15هزار دلار برآورد ‌می‌شود. این در حالی است که هزینه یک عملیات انتحاری با خودرو بین 13 تا 20 هزار دلار است.»

نویسندگان مقاله تاکید کردند که «پهپادها از هدر رفتن نیروی انسانی مهاجمان نیز کاسته است چرا که این سلاح بدون نیاز به خلبان به پرواز در می‌آید. از سویی دیگر کاربرد پهپاد فرصت درگیری موفقیت‌آمیز با اهداف و دشمنان خطرناک و غیر قابل پیش‌بینی را افزایش داده است.»

در پایان این مقاله آمده که «گروهای تروریستی با گسترش کاربرد هواپیماهای بدون سرنشین، از پهپاد برای حمله به یکدیگر نیز استفاده می‌کنند، همان گونه که حزب‌الله در اوت 2017 به مواضع داعش در سوریه حمله کرد.»

باید اشاره کرد که در حال حاضر گروه‌های تروریستی در منطقه توسط سپاه پاسداران جمهوری اسلامی ایران مسلح به پهپاد شده‌اند و سپاه با آگاهی از کارایی این سلاح، چندین کارخانه برای تولید پهپاد احداث کرده است.

جهان با تحول بزرگی در بکارگیری پهپاد از سوی سازمان‌های تروریستی روبرو است. این سازمان‌ها نشان دادند که توانایی استفاده از تکنولوژی جدید برای ادامه فعالیت خود و توسعه اهداف خویش را دارند.

با نظر به این واقعیت‌ها، پهپادهای انفجاری به عنوان سلاح‌های مرگبار، تهدید بالفعل جدیدی هستند که تعامل فوری برای خنثی‌کردن تاثیرات فراینده آنها به‌شدت احساس می‌شود.

منبع: روزنامه الشرق الأوسط

ترجمه: العربيه فارسی

رفع مسئولیت: مقالات منتشر شده، تنها نظر نویسندگان خود را منعکس می‌کنند.