مراکز فرهنگی- هنری شهر تونس

دکتر جمال نصاری
منتشر شده در: آخرین به روزرسانی:
فعال‌سازی حالت خواندن
100% Font Size

شهر تونس یکی از پویاترین شهر‌های کشور تونس است. در این شهر جنب و جوش، شادی و نشاط به‌وضوح دیده می‌شود. یکی از عوامل این نشاط و پویایی، مراکز فرهنگی و هنری است که می‌توان به مرکز فرهنگی «طاهر الحداد»، مرکز پژوهشی- فرهنگی «کریدیف» و مرکز هنری «تئاتر‌شهر» اشاره کرد.

1- مرکز فرهنگی «طاهر الحداد»
از مراکز فرهنگی مهم که نشست‌های نقد ادبی، شعرخوانی، نمایشگاه هنر‌های تجسمی و نمایشگاه عکس برگزار می‌کند. از فعالیت‌های مستمر آن می‌توان به «چهارشنبه ادبی» اشاره کرد. در سال 2015 در یکی از این چهارشنبه‌های ادبی شرکت کردم و از کتابم «سایه رویا» سخن گفتم. در این کتاب اشعار فوزیه العکرمی شاعر معاصر تونس را ترجمه کردم.

این مرکز در «المدینة العتيقة» واقع شده و سابقا مخزنی متعلق یکی از خانواده‌های معروف شهر تونس بود که به عنوان اسطبل و انباری برای ذخیره از آن استفاده می‌کردند. در سال 1974 مخزن مرمت شد و به مرکز فرهنگی تبدیل شد. دیوار‌های بیرونی مرکز پهن و استوارند. سقف آن را قبه‌های عمودی‌شکل تشکیل می‌دهد که به قوس‌هایی از آجر‌های سخت پیوند دارند و بر بالای عمود‌های ضخیمی از سنگ‌های صیقل یافته قرار گرفته‌اند.

اما طاهر الحداد کیست؟ و چرا نام این مرکز به اسم یار ویاور زن و اصلاحات گذاشته شد؟
طاهر الحداد در سال 1899 در شهر «حامه» در استان قابس چشم به جهان گشود. او اندیشمند و سیاستمدار بود. تمام زندگی خود را در دفاع از حقوق اجتماعی، آزادی زن تونسی و دفاع از دولت مدنی صرف کرد. او در 7 دسامبر 1935، درگذشت.

الحداد اصلاح ملت را در رستگاری می‌دید؛ رستگاری مردم و اندیشه‌ها. بر همین اساس او برای اصلاح خانواده و آزادی زن می‌نوشت. فکر واپس گرای تونسی، تحمل اندیشه‌های مدرن او نداشت لذا علیه او به پا خاستند و مدارک تحصیلی اش را باطل کردند و از ساده ترین حقوق شهروندی اش منع کردند. درسال 1930 به خاطر کتاب‌های «زن ما در شرع و جامعه» و «آموزش اسلامی و حرکت اصلاحات در مسجد زیتونه» از کار برکنار شد.

علما و مشایخ به شدت نوشته‌های این شخصیت اصلاح‌گرا را محکوم کردند. در رأس این منتقدان شیخ «محمد الصالح بن مراد» بود که کتابی در رد اندیشه‌های طاهر الحداد به‌عنوان «عزا بر بانوان حداد» به رشته تحریر درآورد. و همچنین شیخ «عمر البری المدنی» کتابی به‌عنوان «شمشیر حق بر کسی که حق را نمی بیند» نوشت. این هجوم علیه او با فتوای گروهی از مشایخ به ریاست «طاهر بن عاشور» دوچندان شد و در نهایت او را تکفیر کردند و کتاب هایش را منع کردند.


2- مرکز پژوهشی- فرهنگی کریدیف

مرکز تحقیقات و مطالعات کریدیف به امور زنان اهتمام می‌ورزد. از مهم‌ترین فعالیت‌های این مرکز پژوهشی فصلنامه‌ای به عنوان «مجله کریدیف»، جایزه «زبیده بشیر»، چهارشنبه کریدیف و کتابخانه «طاهر الحداد» است.

مجله «کریدیف»، به دو زبان عربی و فرانسوی چاپ می‌شود و مدیر مسئول آن «ولندة الأرقش» است. امّا جایزه «زبیده بشیر» جایزه ای سالانه است که در مرکز مطالعات وپژوهش‌های کریدیف به بانوان نویسنده و هنرمند اعطا می‌شود. این جایزه در 8 مارس به مناسبت روز جهانی زن توزیع می‌شود و در سال 1995 با همکاری مرکز فرهنگی «طاهر الحداد» تاسیس شد. جایزه به نام زبیده بشیر نامگذاری شد زیرا که او اولین شاعر زن تونس است.

زبیده بشیر کیست؟

«زبیده بشیر» در سال 1938 در شهر «سیدی یوسف» چشم به جهان گشود. آموزش دانشگاهی و مدرسه‌ای نداشت بلکه با تلاش‌های فردی به آموزش پرداخت. او از سال 1958 تا 1984 مجری رادیو بود و بعد از آن به کارهای ادبی پرداخت. او در سال 1956 جایزه نخست راديو عربى پاریس را به خود اختصاص داد. مجموعه شعر‌های زبیده بشیر «اشتیاق» (1968) و آلاء (2002) است. در مقدمه مجموعه شعر« آلاء» آمده است:«مجموعه شعر «اشتیاق» صدای خاصی داشت؛ صدایی که پژواک آن به دوردست ها رسید.

محافل و مجلات ادبی، آن را در آغوش گرفتند و مجموعه را به زبان‌های فرانسوی، اسپانیولی، بولونیایی و انگلیسی ترجمه کردند».

3- مرکز هنری «تئاتر‌شهر»

تئاتر شهر از تالار‌‌های معروف کشور تونس است که در پایتخت قرار دارد. این تالار در خیابان «بورقیبه» واقع شده است که در زمان فرانسوی‌ها «ژول ویری» نام داشت.

تئاتر‌ شهر در 20 نوامبر 1902، تاسیس شد. در آن زمان شهردار تونس «صادق غیلاب» بود و در تاریخ 7 نوامبر 1952 توسط ژنرال شاذلی ثبت شد.

این مرکز هنری برگرفته از معماری مدرن است و به نمای بیرونی جالب، بالکن‌های زیبا و راهروهایش که شکل گیاهان دارد شناخته شده است. طراح تئاتر‌شهر معماریستِ معروف «ژان امیل اسلندی» است و اجرای آن توسط پیمانکاران ایتالیایی انجام شد.

در ابتدا تئاتر‌ شهر مختص اروپاییان و طبقه حاکم بود. ولی به مرور زمان - علی الخصوص بعد از استقلال تونس -درهای تالار به روی همگان باز شد. در دهه شصت بازیگر معروف «علی بن عیاد» در گرایش تماشاگران به تئاتر نقش به‌سزایی ایفا کرد و مردم زیادی به سالن کشاند ؛ او مدیرِگروهِ تئاترِ « مدینة تونس» بود.

در سال 2015 با «زهیر الرایس» مدیر فعلی تئاتر‌ شهر ملاقات کردم و درباره فعالیت‌های هنری‌اش گفتگو کردم.

زهیر الرایس در 20 اکتبر 1963 در منطقه «کرم» در شمال تونس به دنیا آمد. او فارغ التحصیل رشته زبان و ادبیات عربی است و سپس به دانشکده تئاتر منتقل شد. در سال 1991 از گروه بازیگری و کارگردانی دانشکده تئاتر فارغ التحصیل شد. الرایس چندین نمایشنامه به نامهای «هنر برای هنر»، « کاباره»، «قلب من و کلیدش»، «تصویر خانوادگی» و «موزائیک» نوشت. او در چندین نمایشنامه و فیلمنامه مانند «رقابت»، «دارایی و آرزوها»، «راه های رویارویی» و «خوشه خشم» نقش اول داشت.

زهیر الرایس معتقد است که تئاتر تونس نقش مهمتری از سینمای تونس ایفا می‌کند و دلایل خود را این چنین بيان مى‌كند.

1- سینمای تونس به دلیل مسائل سیاسی از روایت حوادث شخصیت های تاریخی دور شد.

2- متاثر از آریستوکراسی غرب است؛ به همین دلیل از تصویر رنج انسان تونسی غافل ماند

3- مختص نخبه و طبقه سرمایه دار است لذا از مفاهیم انقلاب دور ماند

4- به مضامین جنسی و شهوانی جهت کسب شهرت اهتمام زیادی ورزید

در پایان گفتگویی که با او داشتم چندین بار این جمله را تکرار کرد:«من پورنوگرافی را در سینمای تونس نمی‌پسندم». او با تكرار اين جمله مى‌خواست به نگاه سطحی و تجاری در سینمای معاصر تونس اشاره کند.

رفع مسئولیت: مقالات منتشر شده، تنها نظر نویسندگان خود را منعکس می‌کنند.
بیشترین بازدید موضوعات مهم