.
.
.

کلیدواژه‌ها در سخنرانی نوروزی رهبر جمهوری اسلامی

علی حیدری

منتشر شده در: آخرین به روزرسانی:

از مهمترین کلیدواژه‌های مورد استفاده در سخنرانی اخیر علی خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی می‌توان به «انتخابات» اشاره کرد. او به‌ویژه «تدارکات‌چی» بودن رئیس جمهوری و بی‌تاثیربودن نقش آن را منکر شد و مسئولیت‌های ریاست جمهوری در حوزه اجرا و اقتصاد را بسیار سنگین دانست.
خامنه‌ای سپس به کسانی که نمی‌توانند از پس این مسئولیت برآیند هشدار داد نامزد انتخابات ریاست جمهوری خرداد 1400 نشوند.
او که پیشتر ایده «دولت جوان حزب‌اللهی» را مطرح کرده بود طبق رویه‌ مرسوم سال‌های دوران رهبریش به گونه‌ای سخن گفت کهانگار «ولی مطلقه فقیه» و «فرمانده کل قوا» نبوده است و هیچ نقشی در شکل‌دادن به شرایط کنونی نداشته است.
خامنه‌ای مقام ریاست جمهوری در نظام «مطلقه‌اش» را مهم نشان داد چرا که این مقام مناسب‌ترین منصب پوششی برای محفوظ ماندن قدرت رهبر و بیت و نهادهای زیر مجموعه رهبری در حوزه اجرا و اقتصاد است. به عبارتی دیگر رئیس جمهوری در نظام جمهوری اسلامی نقش «ضربه‌گیر» مقام رهبری را بازی کرده و در حاکمیت دوگانه جمهوری اسلامی رهبری را به رغم قدرت بی‌پایانش از هر گونه پاسخگویی معاف می‌کند.
علی خامنه‌ای که ایدئولوگ‌های نظامش حدود اختیارات و مسئولیت‌های احصا شده رهبری در قانون اساسی ایران را «کف مسئولیت‌های» رهبر دانسته و سقف را غیر قابل احصا می‌دانند، همیشه به یک قربانی دم دست نیاز دارد. این قربانی می‌بایست آن قدر مهم و بزرگ باشد تا همه باورشان شود که او مسئول شرایط کنونی است.
به دیگر سخن، نظام ولایت مطلقه فقیه نمی‌تواند از زیر بار مسئولیت شانه خالی کند مگر این که قربانی به بزرگی «رئیس جمهوری» داشته باشد. تنها در این صورت است که می توان جایگاه رهبری را منزه، آسمانی و غیر قابل انتقاد نشان داد. به همین دلیل هر گونه انتقاد و یا حتی کوچکترین اشاره به نقش رهبر در شرایط کنونی تحمل‌ناپذیر و غیر قابل بخشش است و هزینه سنگینی دارد.
از این چشم انداز، علی خامنه‌ای به ویژه در وضعیت سخت و رقت‌بار حال حاضر نیاز دارد که «رئیس جمهوری» را مهم و تاثیرگذار نشان دهد. تاکید بر سنگینی مسئولیت ریاست جمهوری از این منظر قابل تحلیل است که خامنه‌ای هم به دنبال اجرایی کردن ایده «دولت جوانانقلابی» توسط نظامیان است و هم به دنبال چیدن مهره‌ها برای شرایط پس از مرگ خود و انتخاب جایگزین خویش است.

فضای مجازی «ول» است

رهبر جمهوری اسلامی در سخنرانی خود همچنین به فضای مجازی در کشور نیز اشاره کرد. او به شدت به مدیریت و نظارت بر فضایمجازی تاخت و آن را «ول» توصیف کرد.
خامنه‌ای کاملا از تاثیر رسانه‌ها، فضای مجازی و اینترنت آگاهی دارد. نظام علی خامنه‌ای دست طولایی در بستن جراید و به زنجیرکشیدن روزنامه‌نگاران دارد. رهبر ایران در صدد تکرار تجربه خود در تعامل با روزنامه‌ها در فضای مجازی است. او که خود و کارگزارانش در شبکه‌های اجتماعی مانند تویتر حضور دارند، این شبکه‌ها را برای عموم ممنوع و فیلتر کرده‌اند.
چندی پیش نشریه «صبح صادق» وابسته به سپاه پاسداران با نامیدن نسل جوان و نوجوان کشور به «نسل زد»، آنها را تهدیدی علیه بقای جمهوری اسلامی نامید. این نشریه فضای مجازی را میدان فعالیت این نسل دانست و فعالان در این حوزه را وابسته به آمریکا بهشمار آورد.
نظام ولایت مطلقه فقیه با آشنایی به این تهدیدات است که در سال‌های اخیر در هنگام اوج‌گیری اعتراضات عمومی سراسری یا اعتراض در یک منطقه خاص اقدام به قطع اینترنت می‌کند. قطع سراسری اینترنت در جریان اعتراضات آبان 98 و قطعی اینترنت در بلوچستان طی کشتار سوختبران در اسفند 99 رویکرد اصلی جمهوری اسلامی به فضای مجازی را آشکار می سازد.
در همین زمینه ابوالحسن فیروزآبادی دبیر شورای عالی فضای مجازی در اواخر بهمن 99 از تشکیل کارگروهی برای «مواجهه با خدمات اینترنت ماهواره‌ای» خبر داد.
برای نظامی که حتی از پخش کلمه «رقص» در تلویزیون رسمی ابا دارد یا نمایش آلات موسیقی و یا پخش صدای آوازخوانی زنان را ممنوع و حرام می‌داند، اینترنت ماهواره‌ای بزرگترین کابوس و چالشی وجودی به شمار می‌رود.

تکرار نامگذاری اقتصادی نشانه ناکامی

خامنه‌ای در حوزه اقتصادی نیز با تکرار شعار سال گذشته، امسال را سال «تولید؛ پشتیبانی‌ها و مانع‌زدایی ها» نامید. رهبر جمهوریاسلامی از مسئولان خواست همه چیز را به تحریم‌های آمریکا گره ندهند. وی مجددا ترجیع‌بند «شکست تحریم‌های آمریکا» را نیز تکرار کرد. با این وجود او گفت که همه آن چه وی انتظار تحقق آن را داشته، محقق نشده است. خامنه‌ای همچنین از مقامات خواست که قدرت خرید مردم را تقویت کنند.
خامنه‌ای در حالی از تقویت قدرت خرید مردم سخن می‌گوید که تنها در یک مورد با دستور شخص او «شورای عالی هماهنگی اقتصادی سران سه قوه» در آبان 98 بنزین را یکباره سیصد درصد گران کرد.
کارشناسان برآورد کرده‌اند که هزینه‌های مستقیم بلند پروازی‌های اتمی رهبر ایران در حدود 600 تا 700 میلیارد دلار بوده است. افزون برآن ایران در سال گذشته بالاترین نرخ تورم را به دلیل ماجراجویی‌های منطقه‌ای و بین‌المللی متحمل شد.
مرکز آمار ایران نرخ تورم نقطه به نقطه گروه خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها که به طور مستقیم بر معیشت مردم تاثیر می‌گذارد را 105.9 درصد اعلام کرد. این مرکز نرخ تورم مصرف‌کننده در اسفند 99 را حدود 50 درصد اعلام نمود.
مرکز آمار ایران همچنین رشد اقتصادی کشور در سال 99 را تنها 0.2 درصد اعلام کرد در حالی که بانک جهانی رشد اقتصادی ایران رامنفی 3.7 درصد محاسبه کرده بود.
از سویی دیگر نهادهای رسمی ایران و بسیاری از کارشناسان اقتصادی، خط فقر را در حدود 9 میلیون تومان برآورد کرده‌اند اما مجلسایران حداقل حقوق کارگران برای سال 1400 را در حدود 2 میلیون و ششصد هزار تومان تعیین کرد.
با این اوصاف علی خامنه‌ای که همیشه از موضع یک منتقد به شرایط کشور می‌نگرد، معلوم نیست از کدام افزایش قدرت خرید مردم سخن می‌گوید و یا منظورش از رشد اقتصادی چیست؟

سخنرانی‌هایی با دغدغه شخصی

سخنرانی‌های علی خامنه‌ای اغلب دغدغه‌های شخصی و رویکردهای نظام او را نسبت به فضای داخلی و خارجی نمایان می‌کنند.
با کنار هم گذاشتن سه بحث «انتخابات ریاست جمهوری»، «فضای مجازی» و «جهش تولید» مشخص می‌شود که؛
علی خامنه‌ای فضای مجازی را از مهمترین تهدیدهای داخلی برای نظام خود می‌داند و بر همین اساس دستور اجرای محدودیت‌های بیشتری را در این زمینه صادر خواهد کرد.
در رابطه با انتخابات ریاست جمهوری خرداد 1400، به دلیل احتمال مرگ خامنه‌ای در دوران ریاست جمهوری آینده، شخص رئیسجمهوری می‌بایست از میان نیروهای جوان و حزب‌اللهی مورد نظر رهبر ایران برگزیده شود تا رئیس جمهور آینده در راستای منویات رهبر و بیت‌اش عمل کند.
اما در حوزه اقتصاد که نماینگر تاثیر مستقیم کارزار فشار حداکثری آمریکا علیه ایران است، شرایط سخت کنونی ادامه خواهد داشت واحتمالا علی خامنه‌ای وادار به نرمش‌ها و کرنش‌های بیشتری خواهد شد.

رفع مسئولیت: مقالات منتشر شده، تنها نظر نویسندگان خود را منعکس می‌کنند.