.
.
.

چرا باید مراکز مطالعات ایرانی تاسیس شود؟

محمد السلمی

منتشر شده در: آخرین به روزرسانی:

حقيقتی وجود دارد مبنی بر این‌که ایران کشوری است همسایه، و ما نه می‌توانیم جغرافیا را تغییر دهیم و نه همسایگانمان را انتخاب کنیم. از چند سال پیش از راه تریبون‌های رسانه‌های مختلف، خواستار تاسیس مرکز عربی مطالعات ایرانی شدم. تایید می‌کنم که انگیزه از تاسیس چنین مرکزی، ناشی از روابط سیاسی سابق یا پرتنش کنونی نیست، بلکه این نیاز وجود دارد که حقیقت این همسایه در همه زمینه‌ها فهمیده شود تا با توجه به آن، تعامل صورت گیرد. به عبارت دیگر، تاسیس مرکزی به دلیل مواضع سیاسی مشخص، امری حکیمانه نیست. روابط سیاسی میان کشورها، امری متغیر است و ثباتی ندارد. از این رو، چگونه می‌توان برپایه عوامل متغیر، طرح‌های بزرگی بنا کرد؟

باید درک کنیم که فعالیت مراکز مطالعاتی و پژوهشی، محکوم به قواعد و چارچوب‌هایی است که بر پایه فعالیت تحقیاتی و عملی بنا شده است. هنگامی که درباره مرکزی متخصص در زمینه مطالعات ایرانی سخن می‌گوییم، بر مساله‌ای تاکید می‌کنیم که آن را بسیار مهم می‌دانیم که عبارت است از: فهمیدن ایران در سطوح سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، ادبی، دینی، اقتصادی و... ، این امر نباید به روابط سیاسی میان این کشور و کشورهای عربی همسایه مرتبط باشد. همانگونه که پیشتر گفتم، ایران کشوری هسمایه است و این حقیقت را نمی‌توانیم تغییر دهیم، از این رو باید آن را بفهمیم. این فهم هم جز از راه فعالیت پژوهشی و سازمانی مستحکم در زمینه‌های مختلف، حاصل نمی‌شود. مبالغه نمی‌کنم اگر بگویم چنین مرکز متخصصی می‌تواند در بهبود روابط میان کشورها و رسیدن به راه حلی در زمینه برخی از مسائل مورد اختلاف، نقش‌آفرین باشد.

می‌دانیم که بسیاری از کشورهای پیشرفته جهان، در ترسیم سیاست‌های داخلی و خارجی خود، از پژوهش‌ها و توصیه‌های ارائه شده از سوی مراکز پژوهشی متخصص استفاده می‌کنند که به آن‌ها در تصمیم‌گیری یاری می‌رسانند، از این رو این موسسات به منبعی اضافه بر تجربه‌های انباشه این سازمان‌های دولتی در تصمیم‌سازی‌ها، تحلیل حوادث و پیش‌بینی برای آینده تبدیل می‌شوند.

شاید برخی گمان کنند که مراکز تجربه و موسسه‌های مطالعات استراتژیک غربی، ما را از تاسیس چنین مرکزی بی‌نیاز می‌کند. اما اتکا به مراکز مطالعات غربی راه حل نیست بلکه یک مُسکّن موقت است که به سرعت اثرش از میان می‌رود. سه سال پیش، درخواست تاسیس چنین مرکزی را مطرح کردم و تاکید کردم که باید بپذیریم هر آن‌چه که به رسانه‌های ما و مجله‌های پژوهشی ما در خلیج و جهان عرب از داخل ایران می‌رسد، از طرف واسطه سوم است که همان رسانه‌های جهانی و غربی است. به طور طبیعی در این صورت در جریان حوادث آن‌جا نخواهیم بود و نمی‌توانیم در جریان تحولات تازه باشیم. از یک سو باید بپذیریم که رسانه‌های غربی، بر حوادثی تمرکز می‌کنند که برای آن‌ها اهمیت دارد یا به یک تحول بین‌المللی مشخصی همچون برنامه هسته‌ای یا پرونده حقوق بشر مرتبط باشد. به طور مثال، رسانه‌های غربی به انعکاس مسائل عربی در رسانه‌های ایرانی توجهی نمی‌کنند. همچنین پژوهشی درباره بسیاری از مسائل مهم برای خلیج و جهان عرب هنگام سخن گفتن درباره ایران، ارائه نمی‌دهند. از همین رو، تاسیس چنین مرکزی برای پر کردن خلأ در زمینه مطالعات ایرانی متمرکز و عمیق در همه بخش‌ها، مساله‌ای ضروری است.

*منبع: الوطن

رفع مسئولیت: مقالات منتشر شده، تنها نظر نویسندگان خود را منعکس می‌کنند.