.
.
.

نان چاشت در کابل عصریه در لاهور غذای شب در دهلی

فهیم دشتی

منتشر شده در: آخرین به روزرسانی:

سفر غیر منتظرۀ نرندرا مودی، نخست وزیر هند به پاکستان، اذهان عامه در پاکستان و هندوستان را غافلگیر کرد.

چگونگی اعلان این سفر، بی سابقه بود. نخست وزیر هند، در حساب”تویتر” خود، از کابل، اعلام کرد که در راه برگشت از کابل به دهلی، برای یک بازدید کوتاه، وارد لاهور خواهد شد.

با به قدرت رسیدن مودی در هند، سیاست‌های سختگیرانه‌ای در پالیسی پاکستانی هند ایجاد شد و گمان می‌رفت که مناسبات دو کشور، وارد مرحلۀ جدیدی از تقابل و رو در‌رویی خواهد شد؛ اما حالا نشانه‌های متفاوتی، از چگونگی پیشرفت در مناسبات دو‌کشور، به نظر می آید.

قبل از سفر به کابل، مودی، بازدید دو روزه‌ای از مسکو داشت که در کنار گفتگو‌های دیگر مقامات هندی و روسی، قرارداد خرید تجهیزات نظامی از روسیه، به ارزش نزدیک به ده میلیارد دالر، میان دو کشور امضا شد؛ این در حالیست که در سال‌های اخیر، روابط پاکستان و روسیه نیز، گره‌های محکم‌تری خورده است.

در سفر کابل، مودی بر دوستی افغانستان و پاکستان تاکید کرد و از همکاری‌های بیشتر هندوستان با افغانستان، خبر داد. در جریان این سفر ساختمان جدید شورای ملی افغانستان با حضور نخست وزیر هند و رییس‌جمهور افغانستان، افتتاح گردید و سه بال هلیکوپتر جنگی که قبل از این سفر، از هند به افغانستان فرستاده شده بود، نیز در این سفر به گونۀ رسمی به افغانستان تحویل داده شد.

استقبال از مودی در کابل، در حد بالایی بود. حد اقل بیش از نیم ساعت، شماری از مقامات بلند رتبۀ افغان، در میدان هوایی بین‌المللی حامد کرزی، برای وداع با مودی، انتظار کشیدند.

هند، در سال‌های پس از سقوط طالبان، کمک‌های فراوانی در زمینه‌های مختلف به افغانستان انجام داده؛ اما هم‌زمان اتهاماتی وجود داشته که هندی‌ها، نوعی جنگ نیابتی‌شان با پاکستان را در افغانستان به پیش می‌برند.

با این‌حال سفر اخیر نخست وزیر هند به افغانستان و ادامۀ آن از طریق پاکستان به هندوستان(که بهانۀ آن زاد روز نواز شریف، نخست وزیر پاکستان، اعلام شده) ، ناگفته‌های بیشتری در خود، نهفته دارد.

در یازده‌سال گذشته، هیچ نخست وزیر هند از پاکستان بازدید نه‌کرده و در این جریان، مناسبات میان دو کشور، فراز و فرود‌های بی‌شمار و گسترده‌ای را شاهد بوده است.

صفحۀ جدید در مناسبات هند و پاکستان از نشست گفتگو‌های جهانی گرمایش زمین که ماه گذشته در پاریس برگزار شد، باز گردید؛ زمانی که نخست وزیران دو کشور، در حاشیه این نشست، دیدار مختصری داشتند و پس از آن نخست وزیر هند گفت، آرزو دارد، صبحانه را در امرتسر، غذای چاشت را در اسلام آباد و نان شب را در کابل بخورد و حالا به صورت غیر مترقبه و با سرعت غیر قابل انتظار؛ ولی با کمی تفاوت، این آرزو را به حقیقت مبدل کرد.

با حضور وزیر خارجۀ هند در نشست قلب آسیا در اسلام‌آباد که اوایل ماه جاری میلادی برگزار شد، هر دو طرف تلاش کردند، محتوای این صفحۀ تازه را تقویت کنند. در همین نشست بود که دو طرف از آغاز”گفتگوی‌های جامع” خبر دادند.

انتظار می‌رود، محتوای عمدۀ گفتگو‌های جامع دو طرف در اوایل ماه آینده میلادی(جنوری ۲۰۱۶)اعلام شود، که در چارچوب آن دو طرف، تلاش خواهند کرد، گره‌های کور مناسبات‌شان را، یکی بعد از دیگری بگشایند.

با این حال، اکثر تحلیلگران پاکستانی و تعدادی از کارشناسان هندی، در جریان سفر مودی به پاکستان به این نکته اشاره داشته‌اند که تلاش برای عادی سازی روابط هند و پاکستان، زیر فشار بازیگران کلان جهانی، صورت می گیرد.

در گذشته‌ها از نقش احتمالی ایالات متحده در تسهیل عادی سازی روابط این کشور‌ها، حرف زده می‌شد؛ اما اکنون حد اقل شماری از تحلیلگران پاکستانی به این باور‌اند که، نقش چین در تشویق دو طرف برای عادی سازی روابط‌شان، کم‌تر از نقش امریکا نیست و در واقع، چین و امریکا، مشترکاً تلاش دارند، تا این دو همسایۀ دشمن، پس از چند دهه اختلاف و حتا درگیری و جنگ، به سوی بهترسازی مناسبات‌شان، گام‌های جدی و محکم بردارند.

هم‌زمان، چین و ایالات متحده، به تازه گی و به گونۀ مشترک، با افغانستان و پاکستان، همکاری‌هایی را آغاز کرده‌اند تا گفتگو‌های صلح افغانستان و طالبان که از مسیر پاکستان می‌گذرد، وارد مرحلۀ تازه‌ای شود.

در حاشیۀ نشست قلب آسیا، نخستین گفتگو‌های چهارجانبه میان این طرف‌ها انجام شد و پس از سفر قریب‌الوقوع راحیل شریف، رییس ستاد ارتش پاکستان به کابل- که دو روز بعد صورت خواهد گرفت- دور دیگر این گفتگو‌های چهارجانبه برگزار خواهد شد و در آن، به گمان اغلب، زمان‌بندی و چگونگی پیش‌برد گفتگو های صلح دولت افغانستان با طالبان، مشخص خواهد گردید.

با توجه به پیشرفت‌های تازه در مناسبات پاکستان و هند از یک طرف و افغانستان و پاکستان از سوی دیگر، به ویژه با در نظر داشت نقش ایالات متحده و چین در این میان، احتمال تغییرات عمده در وضعیت منطقه، به شدت متصور است.

اگر تلاش‌های تازه با هدف اجرای برنامه‌های کلان اقتصادی، از جمله پروژه تاپی، پروژه انتقال ۱۰۰۰ میگاوات برق از آسیای میانه به پاکستان(کاسا یکهزار) و یا طرح‌هایی نظیر احیای راه ابریشم، ساخت راه لاجورد و طرح وصل کردن هندوستان به آسیای میانه از طریق بندر چابهار ایران و از مسیر افغانستان یا بالاخره طرح ده میلیارد دالری چین برای ساخت مسیر ترانزیت از طریق پاکستان به آب‌های گرم، را با تحولات تازه‌ای که در مناسبات افغانستان – پاکستان و پاکستان – هندوستان، متصور است، در یک تصویر، مد نظر داشته باشیم، بی تردید می‌توان انتظار خبر‌های خوشی را برای آیندۀ افغانستان و آینده منطقه داشت.

یقیناً این خبر‌های خوش، با سرعتی که ما در افغانستان انتظار داریم، از راه نخواهند رسید. مسیر تحولات جدید منطقه‌یی که ایستگاه اخیر آن ثبات و توسعه اقتصادی این منطقه خواهد بود، پر فراز و نشیب و مملو از موانع خرد و بزرگ است. عمدۀ این موانع، ناشی از منافع کشور‌های منطقه و قدرت‌های بزرگ، در معاملات دو جانبه و چند جانبۀ‌شان که چه بسا در بسیاری از موارد با همدیگر متضاد هم‌استند، خواهد بود. با این‌حال میزان سودی که از ثبات و توسعۀ اقتصادی این منطقه نصیب بازیگران منطقه‌یی و جهانی می‌شود، به هیچ روی، کمتر از حد انتظار آن‌ها نخواهد بود و این سود‌های کلان – که در این‌جا نمی‌شود به آن پرداخت؛ اما در کتاب”پایان بازی” به گونۀ مفصل و با جزئیات، این مسایل را نوشته‌ام- به سنگ بنای محکمی برای تحولات بزرگ و مثبت در منطقۀ‌ما مبدل خواهد شد.

منبع: روزنامه 8 صبح کابل

رفع مسئولیت: مقالات منتشر شده، تنها نظر نویسندگان خود را منعکس می‌کنند.