.
.
.

شعارهای مردم خوزستان

علی اصغر رمضانپور

منتشر شده در: آخرین به روزرسانی:

حق هوای پاک! خوزستان زیرخاکی نیست! نفسم در نمی‌اد! خوزستان عزیزم حقت را پس می‌گیرم! هوای پاک حق مسلم ماست! به سلامتی وزرا زیرخاکی شدیم! سهم ما از این همه منابع زیر زمینی چیست؟ خاک خاک خاک، خوزستان شده خاکستان، کاری بکن! نفت رو بردید، آب رو بردید، خاک را جا گذاشتید؟ واقفوهم انهم مسئولون (سوره صافات آیه ۲۵)! خوزستان = سرطان! اصفهان، تهران، آب رو بردین، نفت رو بردین، خاک را یادتون رفت! اگر خوزستان بمیرد ایران می‌میرد! روحانی مچکریم! هوای سالم حق من است! جای مردان سیاست بنشانیددرخت

تاهوا تازه شود!‌ای دولت امید کو کلید؟ اینجا خوزستان است نه خاکستان! تا خون در رگ ماست خاک بر سر ماست! خوزستان قلب بیمار ایران! داد خود را به بیدادگاهم آورده‌ام! نفت برای تهران، آب برای اصفهان، خاک برای خوزستان! و سرانجام: هیچ مسئولی قوی‌تر از ملت نیست!

این‌ها نمونه‌هایی از شعارهای مردم خوزستان است که در دو هفته اخیر در برابر استانداری این استان تجمع کردند تا نسبت به بی‌توجهی دولت نسبت به شرایط خوزستان اعتراض کنند. برای کسانی که در ایران و خوزستان زندگی می‌کنند معنی این شعار‌ها روشن است و نیازی به هیچ توضیحی نیست. به همین دلیل می‌توان معانی صریح و ضمنی نهفته در این شعار‌ها را به چند دسته تقسیم کرد:

۱ - حفاظت از محیط زیست در برابر اقدام‌های مخرب، حق شهروندان است. به تعبیر دیگر شهروندان می‌توانند هر گونه اقدام دولتی یا بخش خصوصی را که منجر به برهم زدن تعادل پایدار در محیط زیست آنان شود، مورد مواخذه قرار دهند.

واژه «اکوساید» (ECOCIDE) یا جنایت علیه محیط زیست از سال ۲۰۱۰ در مقررات بین المللی سازمان ملل به رسمیت شناخته شده و در حال حاضر در قوانین داخلی حداقل ده کشور دنیا وجوددارد. بر اساس همین قانون بود که در بریتانیا شرکت معظم بی‌پی به دلیل نشت نفت به دریا در یکی از پروژه‌های بزرگش محاکمه و جریمه شد. خوشبختانه در ایران که از نزدیک به ۵۰ سال پیش یکی از کشورهای پیشرو در وضع مقررات زیست محیطی بوده قوانین داخلی‌ای هست که مؤید این رویه حقوقی است.

بنا بر این رویه قانونی شهروندان می‌توانند علیه مقام‌های دولتی یا بخش خصوصی شکایت کنند که با اقدام (و یا تعلل در انجام به موقع اقدام) از تاسیس سد گرفته تا اجرای پروژه‌های اقتصادی و اجتماعی به محیط زیست صدمه‌ای وارد کنند. این حق به این دلیل به شهروندان داده می‌شود که اکثر دولت‌ها و مقام‌های دولتی بر اساس ملاحظاتی موارد اکوساید یا جنایت علیه محیط زیست را نادیده می‌گیرند. در مورد پدیده آلودگی هوا با گرد و خاک و ریزگرد‌ها در خوزستان نمونه بارز این تعلل دولتی را می‌توان در واکنش منفعلانه سازمان محیط زیست دید. حتی کار‌شناس برجسته و ارزشمندی مانند آقای اسماعیل کهرم هم وقتی مشاور رییس سازمان می‌شود و در موضع دفاع سیاسی از سازمان متبوع خود قرار می‌گیرد، منفعلانه می‌گوید: «کاری از دست سازمان محیط زیست بر نمی‌آید.» (چنان که روز یکشنبه در گفت‌و‌گویی با روزآنلاین گفته است).‌‌ همان طور که در مورد تخریب منابع آب کشور بر اساس سیاست‌های مخرب سه دهه اخیر مقام‌های دولتی می‌گویند بهتر است از بحث در باره علل ماجرا بگذریم، این بار هم سازمان محیط زیست به عنوان یک سازمان دولتی نمی‌تواند مستقیما در مقام احقاق حق شهروندان بر آید.

نه فقط سازمان محیط زیست ـ که دربند ملاحظات سیاسی و سازمانی است ـ نمی‌تواند سخنگوی مردم باشد، نمایندگان خوزستان در مجلس نیز که بیشتر درگیر تسویه حساب سیاسی با سازمان محیط زیست و دولت روحانی و معصومه ابتکار هستند نمی‌توانند نماینده مستقیم شهروندان باشند.

۲ - مردم خوزستان به سیاستمداران و دولتمردان بی‌اعتماد هستند. این بی‌اعتمادی فرا‌تر از بی‌اعتمادی ساختاری مردم ایران به دولت به لحاظ تاریخی است بلکه این بی‌اعتمادی ناشی از بی‌اعتمادی به سیاست‌های مرکزگرایانه‌ای است که خود را در شعار علیه اصفهان وتهران نشان می‌دهد. مردم می‌گویند سیاستمداران مرکز نشین نه از علاقه کافی به حفاظت از سرمایه‌های سرزمینی خوزستان برخوردارند و نه از شناخت کافی از ملاحظات زیست محیطی استان خوزستان. دولت در ایران در سه دهه اخیر به منابع طبیعی در خوزستان به عنوان رانت سیاسی برای پیش بردن سیاست‌های توسعه ناپایدار خود بهره برده است و اکنون تاوان آن را مردم خوزستان می‌پردازند. اکنون سعی می‌کنند با نشان دادن عوامل خارج از مرز‌ها و اینکه اقدام‌های فوری زیست محیطی ممکن نیست بر این پرونده سر پوش بگذارند که نزدیک به ده سال مطالعه کار‌شناسان داخلی و خارجی بی‌اعتنایی کرده‌اند که در مورد بروز این پدیده هشدار داده‌اند.

در دی ماه سال ۱۳۹۲ کنفرانسی در دانشگاه یزد با نام سومین همایش ملی فرسایش بادی و طوفان‌های گرد و غبار برگزار شد که مقالات ارائه شده نشان داد ابعاد این مساله در کل ایران و به ویژه خوزستان و ایلام تا چه حد نگران کننده است. این مطالعات نشان می‌دهد که از سال ۱۳۸۰ سیر افزایش گرد و غبار در هوای خوزستان آغاز شده و حتی ملاک هایی برای پیش بینی آن پیشنهاد شده است. با وجود همه این مطالعات دولت تا زمان تبدیل شدن مساله به یک بحران خطرناک آن را نادیده گرفته است.

۳ - خوزستان را باید به عنوان بخشی از ایران دید که به طور گسترده در گیر بحران افزایش آلودگی گرد و غبار است. در همین بحران دو هفته اخیر بیشتر به خوزستان اشاره شده است اما همزمان استان‌های ایلام، لرستان، کرمانشاه و آذربایحان غربی نیز در سطوحی درگیر با این بحران بوده‌اند.

مطالعات بین المللی که کارشناسانی مانند ناصر کرمی، استاد اقلیم‌شناسی، به آن اشاره کرده است نشان می‌دهد که توجه به این بحران نیازمند یک برنامه ملی گسترده است. بنا بر این شعار مردم که «خوزستان قلب بیمار ایران است»، اشاره‌ای است به اینکه مردم خوزستان نخستین قربانیان فاجعه‌ای هستند که به تدریج از همه ایران قربانی خواهد گرفت.

مردم خوزستان به درستی بر ضرورت توجه جدی مقام‌های ملی و استانی به لزوم برنامه ریزی گسترده در سه سطح کوتاه مدت، میان مدت و بلند مدت تاکید می‌کنند. به این دلیل روشن که می‌بینند مسئولان تا چه حد همچنان در چنبره طفره رفتن از اصل مساله یا تبدیل کردن آن به یکی از موضوعات روزمره نزاع و رقابت بی‌حاصل در میان سیاستمداران اسیر هستند.

براساس همین تجارب است که مردم خوزستان این روز‌ها چنان که از حرف و سخن آنان، چه در شبکه‌های اجتماعی و چه در حین برگزاری کنسرت موسیقی یکی از خوانندگان خوزستانی، مهدی یراحی، برمی آید، به برپا کردن کمپینی درازمدت برای تغییر سیاست‌های موثر در این زمینه می‌پردازند. سیاست‌هایی که باید بنیان برنامه ریزی زیست محیطی و شهرسازی و مدیریت شهری و روستایی در منطقه را تغییر دهد.

شاید مردم خوزستان آغاز گر راهی باشند که دیر یا زود همه مردم ایران باید در آن گام بگذارند. بنیاد‌های سیاست برنامه ریزی در باره منابع ایران و اداره شیوه زندگی در ایران باید تغییر کند تا امکان پایداری حداقل‌های لازم برای حفظ کیفیت زندگی و توسعه پایدار و جلوگیری از ویرانی سرزمین ایران وجود داشته باشد.

منبع: روزآنلاین

رفع مسئولیت: مقالات منتشر شده، تنها نظر نویسندگان خود را منعکس می‌کنند.