.
.
.

اذعان مقامات امنیتی اسرائیل درباره وقوع 'تغییرات' در ایران

بن کاسپیت

منتشر شده در: آخرین به روزرسانی:

مصاحبه محمد جواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران، با یک شبکه تلویزیونی آلمانی در روز سوم فوریه موجب حیرت اسرائیل شد. او در این مصاحبه گفت: «اگر فلسطینی‌ها از این راه حل راضی باشند (قرارداد صلح بین اسرائیل و فلسطین) کسی در خارج فلسطین نمی‌تواند مانع از رخ دادن آن شود.»

هرچند سخن او در ابتدا به دلیل اشتباه در ترجمه این طور تعبیر شد که به ایران اجازه می دهد اسرائیل را به رسمیت بشناسد، حتی ترجمه صحیح آن یکی از ملایم‌ترین بیانات یک مقام ایرانی درباره اسرائیل از ابتدای انقلاب ایران بوده است.

در تهران آن را پس از «شیطان بزرگ» ایالات متحده، «شیطان کوچک» می‌خوانند؛ دشمنی که نامش غیر قابل ذکر بوده است و لزوم محوش از نقشه باید دست‌کم هر چند هفته یک بار اعلام می‌‌شد.

اظهارات ظریف رسانه‌ها و ملت اسرائیل را غافلگیر کرد، اما در مورد تصمیم‌گیران در تل‌آویو قضیه این‌گونه نبود. در یک نشست محرمانه، یکی از مقامات ارشد ارتش به المانیتور گفت که تحول چشمگیری در ایران در جریان است.» یک مقام میانه‌رو در وزارت دفاع از این هم فراتر رفت و تحولات ایران را «تاریخی» خواند.

تشکیلات وزات دفاع اسرائیل با استفاده از تجهیزات جاسوسی پیشرفته به دقت ایران را تحت نظر داشته‌اند و آن را با توجه به آشنایی نزدیکی که با پیشینه، شرایط و تاریخ آن داشتند، تحلیل می‌کرده‌اند. هیچ‌کس در نیروهای نظامی اسرائیل، ستاد اطلاعاتی ارتش، موصاد یا وزارت دفاع فعلاً به رقص در خیابان نخواهد پرداخت. اگرچه آنچه از تهران دیده و شنیده می‌شود، الهام‌بخش امید زیادی در میان مقامات دفاعی اسرائیل است. آن‌ها می‌گویند اتفاق جدی‌ای آنجا در حال وقوع است، در حالی که اضافه می‌کنند هنوز عملی در کار نیست. ایران به دنبال راهی می‌گردد، با تعمق و تقلایی که ما به دیدنش عادت نداریم.

این یادداشت به موضع رسمی سیاسی و دیپلماتیک اسرائیل نمی‌پردازد. بنیامین نتانیاهو نخست وزیر اسرائیل، کماکان به صدور اخطارها و علائم خطر ادامه می‌دهد، و تا ایران و قدرت‌های جهانی به یک توافق نهایی درباره برنامه هسته‌ای ایران دست نیابند، از این کار دست نخواهد کشید. این شرط‌بندی تاریخی اوست. وقتی همه‌چیز به انجام برسد، تنها کیفیت و دقت توافق مشخص خواهد کرد که آیا ایران جایگاه خود را به عنوان کشوری در آستانه دست‌یابی به سلاح اتمی حفظ خواهد کرد یا از رویای خود صرف‌نظر خواهد نمود. تا به این‌جا انتظارات مقامات دفاعی اسرائیل در حد یک سوال بی‌جواب باقی مانده است. بر اساس صحبت‌های بسیاری با مقامات عالی‌رتبه اسرائیلی در تشکیلات دفاعی در هفته‌های اخیر، آن‌چه در زیر می‌آید نگاهی اجمالی به تفکرات آن‌ها است.

آن‌ها می‌گویند ایران از چشم‌انداز هسته‌ای خود کوتاه نمی‌آید. از نگاه حکومت ایران دست‌یابی به قدرت هسته‌ای برای پا بر جا نگه‌داشتن حکومت و ممانعت از مداخله بیگانگان در جهت براندازی آن، حیاتی است. سلاح هسته‌ای، بیمه آیت‌الله‌ها است. آن‌چه فرق کرده سرعت و راه‌برد پیشرفت آن است. ایرانی‌ها توقف کرده‌اند تا جایگزین‌ها و گزینه‌های دیگر را هم بررسی کنند و مسیرشان را دوباره محاسبه کنند. تمام این اتفاقات در سایه شکل‌گرفتن یک کمپین موثر بین‌المللی در حال رخ دادن است که برای ایران توضیح داد در صورت ادامه دادن به برنامه هسته‌ای‌اش چه بهایی پرداخت خواهد کرد.

اگرچه اسرائیل به موثر بودن تحریم‌ها اعتماد کمی داشت، طبق اظهارت یک منبع دفاعی، «وقتی جامعه بین‌المللی تحت فشار ایالات متحده تحکم و ثبات قدم نشان می‌دهد و ایران را تحت فشار می‌گذارد، پیام مربوطه ابلاغ می‌شود. این که ایران مصون نیست.»

تعدادی از مقامات دفاعی معتقد اند ایران به فهم این نکته رسیده است که با روال سابق، به برنامه هسته‌ای خود دست نخواهد یافت و قادر به ادامه رویکرد "تا کور شود هر آنکه نتواند دید" خود نخواهد بود. بالاخره برای تهران روشن شد که بمب هسته‌ای نه تنها بیمه خوبی نیست، بلکه به راحتی می‌تواند موجبات زوال حکومت را فراهم کند. طبق ارزیابی‌های اسرائیل، چنین بینشی در سال ۲۰۰۹ و در جریان جنبش سبز آغاز شد. از آن پس حین بهار عربی، که در یک حرکت دومینو وار حکومت‌ها و حاکمان مستبد را در سراسر خاور میانه با سرعت وحشت‌ناکی سرنگون کرد، رسوخ این بینش در ذهن مقامات ایرانی ادامه یافت. به قول یک مقام عالی‌رتبه ارتش اسرائیل، یک‌باره ایرانی‌ها متوجه پدیده‌ای به نام «خیابان» شدند و دریافتند که آن‌ها هم خیابان دارند. واقعیت این است که در سال ۲۰۰۹ نیروی نظامی بسیج به صف شد تا اغتشاشات خیابانی را با مشت آهنین کشنده سرکوب کند، ولی رهبران ایران رفته‌رفته دریافتند که هیچ چیزی تا ابد ادامه نمی‌یابد.

مقامات اسرائیلی می‌گویند به محض اینکه رهبر ایران آیت‌الله خامنه‌ای فهمید که باید به توده‌های مردمی توجه کند، تغییرات شروع شد. این که حسن روحانی مجاز به شرکت در انتخابات ریاست‌ جمهوری شد، این که کسی بر سر راه انتخاب او نایستاد و این که او شاید حتی اندکی برای شرکت در انتخابات تشویق شد، حکایت از چنین بینشی دارند. در انتخابات دور قبل، حکومت فعالانه در روند انتخابات مداخله کرد، دست‌کاری نتایج و اعمال زور بر مردم -بر خلاف تمایل آن‌ها و تمایل غرب- منجر به یک دوره دیگر ریاست جمهوری احمدی‌نژاد شد. دیگر بس است. به عقیده یکی از مقامات دفاعی اسرائیل، روحانی قوی‌ترین اصلاح‌طلبی است که خامنه‌ای می‌توانست به عنوان رییس‌جمهور ایران بپذیرد بی آن که مشکلی پیدا کند.

اگرچه او واقعاً جزئی از انقلاب ایران است، بسیاری از متغیرها از زمان تا کنون تغییر کرده‌اند. روحانی و احمدی‌نژاد تفاوت زیادی با هم دارند. در نشست‌های محرمانه برخی او را با نخست‌وزیر اسبق اسرائیل مناخم بگین مقایسه می‌کنند. او اولین نخست‌وزیر برگزیده از مقامات حزب لیکد بود که در پی نخستین پیمان صلح اسرائیل با یک کشور عربی، متعهد شد تا تمامی اراضی صحرای سینا را به مصر باز گرداند. آیا روحانی مانند بگین خواهد بود؟ آیا او ایران را از ماجراجویی هسته‌ای‌اش نجات خواهد داد؟ آیا او خواهد توانست مانع هیزم‌ریختن ایران به آتش تروریسم اسلامی شود و او را از انزوای بین‌المللی، بحران اقتصادی و تنگنایی که در آن قرار گرفته نجات دهد؟ تنها زمان پاسخگو است.

شاید هم نه. یک مقام دیگر ارتش اسرائیل می‌گوید بازی هنوز تمام نشده؛ بلکه تازه شروع شده است. خود این واقعیت که بازی درجریان است برای ما تعجب‌برانگیز است، ولی هر چه زودتر ما به آن عادت کنیم و ذوق‌زدگی را کنار بگذاریم، برای ما بهتر است. هنوز راهی طولانی در پیش است. روحانی شک ندارد که اگر جامعه بین‌المللی به فشار خود ادامه دهد و تخفیف و تسامحی قائل نشود، توافق با ایران با احتمال خوبی می‌تواند به دیگر کشورهای جهان زمان کافی دهد و آن‌ها را از عدم توانایی ایران برای دست‌یابی به بمب اتمی در زمان کوتاه مطمئن کند. بین ایران و بمب هسته‌ای باید دست‌کم یک فاصله اطمینان ۱۸ ماهه تا سه ساله وجود داشته باشد. اگر این دست‌یافتنی باشد، آن‌وقت می‌توانیم نفس راحتی بکشیم.

در پاسخ به این سوال که برای تحقق این موضوع چه باید کرد، او گفت آمریکا نباید فراموش کند که آمریکا است. نباید به هر توافقی به هر بهایی رضایت دهد. ایران هم باید مطمئن شود که اگر مذاکرات را مختل کند، هزینه بالایی برایش خواهد داد. باید آگاه شود که در آن صورت تحریم ها فورا از سر گرفته می‌شود آن هم در مقیاسی وسیع‌تر، و گزینه نظامی هم به شکلی واقعی و قابل‌اتکا مد نظر خواهد بود.

در پایان این مقام اسراییلی در پاسخ به سوالی درباره گزینه نظامی اسراییل علیه ایران، تاکید کرد که این گزینه همچنان آماده است. تلاش، هزینه، نوآوری و استقامت فراوانی پای آن رفته است. اگر ایران به مسیرش به سمت بمب اتمی ادامه دهد، این مهم است که اسراییل گزینه نظامی را برای اقدام علیه آن داشته باشد. و دارد.

او گفت از سوی دیگر بدمان نمی‌آید از جنگ پرهیز کنیم. زمانی بود که وقتی جنگی در می‌گرفت، دو ارتش با یک‌دیگر می‌جنگیدند و آخر سر به خانه برمی‌گشتند. غیرنظامیان اصلا در معرض جنگ قرار نمی‌گرفتند. اما امروز جنگ یعنی همه درگیر آن هستند. ضایعات آن فاجعه‌بار است و هیچ‌کس هم پیروز قطعی جنگ نمی‌شود. در این نقطه زمانی به نظر می‌رسد که می‌توان جلوی جنگ را گرفت.

یادداشت سردبیر: نقل قولی از محمد جواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران در مصاحبه تلویزیونی او با یک شبکه تلویزیونی آلمانی در ابتدا به اشتباه این طور ترجمه شده بود که: «وقتی مساله فلسطین حل شود، شرایط این که ایران، اسرائیل را به رسمیت بشناسد، ممکن می‌شود.»

این مقاله، به روز شده و ترجمه صحیح نقل قول او را به صورت زیر اصلاح کرده است: «اگر فلسطینی‌ها از این راه حل راضی باشند (قرارداد صلح بین اسرائیل و فلسطین) کسی در خارج فلسطین نمی‌تواند از رخ دادن آن ممانعت کند.»


منبع: «نبض اسرائیل» در وبسایت المانیتور

رفع مسئولیت: مقالات منتشر شده، تنها نظر نویسندگان خود را منعکس می‌کنند.