نقش مهم تاجیکستان در توسعه و ثبات افغانستان

رهین فرهمند
منتشر شده در: آخرین به روزرسانی:
فعال‌سازی حالت خواندن
100% Font Size
9 دقيقه (Reading time)

Advertisement

سه شنبه ۳۰ میزان ۱۳۹۲ - رهین فرهمند

سفر رییس جمهور حامد کرزی به تاجیکستان باید زمینه ساز توسعه همکاری های بیشتر سیاسی و اقتصادی دو کشور باشد. افغانستان و تاجیکستان دو کشور هم زبان و هم مرز و در عین حال دارای دیدگاه ها و منافع مشترک زیاد اقتصادی و سیاسی هستند که به همین دلیل در سال های گذشته نیز روابط خوبی داشته اند. البته در این سالها عمدتا مقام های تاجیک در مورد رشد قاچاق مواد مخدر از این کشور ابراز نگرانی کرده اند به نظر می رسد این سفر رییس جمهور کرزی می تواند پاسخی به نگرانی های گسترده تاجیکستان و دیگر کشورهای آسیای میانه باشد. هدف از این سفر تقویت همکاری دو جانبه در جهت تفویت امنیت منطقه اعلام شده و همچنان قرار است در این سفر سه موافقتنامه در زمینه های مین پاکی، همکاری های خدماتی بیمه و سند الحاقی در رابطه با تسهیل عبور و مرور نیز امضا می شود.

اما فراتر از روابط دیپلماتیک معمول کشورهای منطقه باید گفت افغانستان بدلیل شرائط خاصی که دارد باید بیش از دیگر کشورها ی منطقه در صدد بهره برداری از امکانات و فرصت های موجود منطقه ای در جهت رشد و ارتقای ظرفیت های سیاسی و اقتصادی خود باشد. همه می دانیم که افغانستان از معدود کشورهای جهان است که بدلیل محاط بودن به خشکی و عدم دست رسی به آب های آزاد همواره در ترانزیت و حمل و نقل کالاهای مورد نیاز خود دچار مشکل است. در برخی مواقع مثلا در سخت ترین شرائط سرمای زمستان مواد سوختی که قرار است از بنادر کشورهای همسایه افغانستان به این کشور منتقل شود از ورود آن بدلایل مختلف ممانعت صورت می گیرد واین مسئله فشارهای زیادی را بر دولت و ملت افغانستان تحمیل می کند. این مشکلی است که نیروهای بین المللی حاضر در افغانستان نیز با آن دست و پنجه نرم می کنند و مسیر انتقال اکمالات ناتو از پاکستان به افغانستان همواره دچار مشکلاتی بوده و هزینه های سنگینی را بر این نیروه ها تحمیل کرده است.

یکی از راه حل های ممکن برای افغانستان در چنین وضعیتی این است که این کشور به لحاظ حمل و نقل و ترانزیت خود را کاملا وابسته به یکی از مسیر های ممکن نکند و مسیر های بدیل را نیز همواره در اختیار داشته باشد. مثلا مسیرهای انتقال انرژی و کلا حمل و نقل از طریق اسیای مرکزی که از کشورهای مختلف می تواند عبور نماید برای افغانستان بسیار حیاتی خواهد بود. ازاین رو نقش این کشورها در تثبیت امنیت و ثبات اقتصادی و سیاسی در افغانستان غیر قابل انکار است و افغانستان باید بتواند از ظرفیت ها و بسترهای موجود در آسیای مرکزی برای رونق تجارت و توسعه و ثبات سیاسی اقتصادی خود بهره برداری نماید. در مقابل افغانستان می تواند مسیر خوبی برای حمل و نقل کالا ازاین کشورهای به جنوب باشد که این فرصت بسیار ارزشمندی را برای کشورهای آسیای مرکزی فراهم می نماید.

یکی از مشکلات جدی افغانستان نبود انرژی لازم برای تولید و چرخاندن چرخ صنعت در این کشور است نبود نیروی برق لازم در افغانستان باعث می شود که کارخانه های تولیدی این کشور نیز نتواند بدرستی کار کند و تولیدات خویش را در بازار عرضه نماید این مسئله خود در عدم رونق اقتصاد افغانستان بسیار نقش دارد. دراین میان یکی از منابع مهمی که افغانستان می تواند انرژی مورد نیاز خود را تامین نماید اسیای مرکزی است. بنا بر این اجرایی شدن طرح انتقال برق از آسیای مرکزی به افغانستان و پاکستان یکی از حیاتی ترین و مهم ترین طرح های منطقه ای است که افغانستان باید پی گیر آن باشد. قبلا رهبران تاجیکستان و قرقیزستان از طرح ساخت یک راه آهن بین چین، قرقیزستان، تاجیکستان، افغانستان و از طریق این کشور متصل شدن به خطوط راه آهن ایران و پاکستان را برای توسعه روابط منطقه‌ای و بیرون آمدن از بن بست ارتباطی مطرح کرده بودند. بایسته است در این سفر نیز رئیس جهمور و هیات همراه زمینه ها و مقدمات عملی شدن این طرح های مهم را به بحث بگیرند.

به هرحال در شرائط کنونی هم اسیای مرکزی در تلاش است از بن بست ارتباطی بیرون آید و هم در مقابل افغانستان نیز نیاز دارد که مسیرهای مختلف حمل و نقل را برای وارد و صادر کردن کالاهای مورد نیازش در اختیار داشته باشد ازین رو بایسته است که دولت مردان ما بیش از گذشته برای توسعه ارتباطات خود با کشورهای اسیای مرکزی تلاش نماید. اهمیت نقش آسیای مرکزی در تحولات افغانستان چیزی نیست که ازدید کارشناسان غربی بدور مانده باشد بلکه آنان نیز در پیروزی جنگ علیه تروریزم براین امر واقف اند که بدون همکاری جدی این کشورها پیروزی در افغانستان ممکن نیست. امریکا برای انتقال تدارکات نیروهایش به افغانستان بیشتر از راه آسیای میانه به ویژه از خاک روسیه و قفقاز استفاده کرده است.

افغانستان با درک این واقعیت که وابستگی های زیاد اش به خصوص در بخش ترانزیت به پاکستان می تواند این کشور را بیش از پیش در برابر گروه های افراطی که در داخل خاک پاکستان فعالیت دارد اسیب پذیر گرداند و هم از نظر ترانزیت و حمل و نقل اهرم های فشار زیادی را در اختیار کشورهای خاص قرار دهد باید سعی کند روابط اش با اسیای مرکزی را بیشتر تقویت ببخشد. دولت افغانستان باید درک کند که در شرائط کنونی از همراهی غرب دراین زمینه باید بهره برداری نماید زیرا اکنون کارشناسان غربی و آمریکایی بر این باور اند که مسایل آسیای میانه و کشورهای این بخش جهان، برای حل بحران افغانستان مهم هستند، زیرا نقش حیاتی در ثبات منطقه ایی بازی می کنند. به نظر می رسد آمریکا درگیر جنگ افغانستان پس از سال 2014 هم خواهد بود پس این کشور در سراسر منطقه بدنبال منافع دراز مدت راهبردی خواهد بود.

در این میان مبارزه با گروه های شورشی و هراس افکن اصل مهمی است که بر آن تاکید می شود و کشورهای آسیای میانه نگران هستند که با خروج سربازان امریکایی از افغانستان، گروه های شورشی فعالیت هایشان را گسترش دهند. در پایان باید گفت اکنون هم ناتو و هم آمریکا در تلاش است مسیرهای بهتر ترانزیت برای تدارکات نیروهایشان بجای مسیر پاکستان را در اختیار داشته باشند، این فرصتی را برای افغانستان فراهم می کند که وابستگی هایش به مسیرهای جنوب را کاهش دهد و از میزان آسیب پذیری اش نیز از این طریق بکاهد. طبیعی است که دراین زمینه نقش محوری و کلیدی را آسیای مرکزی دارد و افغانستان باید این مهم را بیش از پیش مورد توجه قرار بدهد.

اما این واقعیت را هم نباید فراموش کرد که مسئله امنیت همچنان از چالش های اساسی در افغانستان است. مساله امنیت در افغانستان بسیار عمیق‏تر از آن به نظر می‏رسد که به‏ سرعت قابل حل باشد.حل مبنایی این مشکل مستلزم عوامل بسیاری از جمله خروج این کشور از فقر مطلق و قرار گرفتن در مسیر رشد و توسعه‏ اقتصادی و مستلزم توسعه سیاسی، فرهنگی و اجتماعی و حاکمیت ساختار دموکراسی است که همه اقوام در آن احساس تعلق و مشارکت بنمایند. رابطه علّی پیچیده میان توسعه همه جانبه و امنیت،دستیابی به راه حل‏های‏ عملی را بسیار دشورا می‏نماید. مشکل دیگر در این زمینه نبود زیر ساخت های لازم است متأسفانه افغانستان کشوری است که فاقد حداقل زیرساخت‏های لازم‏ دنیای مدرن برای فعالیت‏های اقتصادی و تجاری و از جمله اجرای‏ پروژه‏های بزرگ است. حتی زیرساخت‏های بسیار ابتدایی کشور نیز در طول سال‏های طولانی جنگ در حد قابل توجهی تخریب گردیده است. فقدان این زیرساخت‏ها که از نظام اداری کارآمد تا سطح آموزش و بهداشت‏ و حمل و نقل و ارتباطات و...را در بر می‏گیرد،هزینه و زمان اجرای‏ پروژه‏ها را به شدت افزایش خواهد داد.

بدون شک افغانستان به تنهایی قادر نیست از پس این همه مشکلات بر آید بنا براین باید سعی کند از توانایی ها و ظرفیت ها و تجارب کشورهای منطقه به خوبی استفاده نمایند و طرح های مشترک را بیش از همه مورد توجه قرار دهد.

منبع: روزنامه افغانستان

رفع مسئولیت: مقالات منتشر شده، تنها نظر نویسندگان خود را منعکس می‌کنند.
بیشترین بازدید موضوعات مهم

بیشترین بازدید

  • فعال‌سازی حالت خواندن
    100% Font Size