روی زرد حاکمیت در ایران

د.بهروز بهبودی
د.بهروز بهبودی
منتشر شده در: آخرین به روزرسانی:
فعال‌سازی حالت خواندن
100% Font Size
8 دقيقه (Reading time)

انتخابات در ایران اگرچه کمترین شباهت به یک انتخابات دموکراتیک با معیارهای جهانی را دارد ، اما با توجه به هوشیاری مردم ایران همواره توانسته است باعث گشایش هایی در سیاست های قدرت های حاکم بر ایران در جهت حفظ منافع ملی کشور بوجود آورد. قدرت جامعه مدنی و مردم ایران در انتخابات شبه دموکراتیک 92 بار دیگر تبلور پیدا کرد و توانست که شرایط جامعه و حکومت را به نفع توسعه سیاسی و آزادی در ایران تغییر دهد.

موقعیت ویژه و ژیوپولتیک ایران در منطقه نفت خیز خاورمیانه ، به عنوان یکی از بزرگترین مخازن نفت و گاز موجود در جهان و قدرت و نفوذی که در میان نیروهای به ویژه شیعه مذهب کشورهای اکثرا بی ثبات این منطقه دارد ، موقعیت جغرافیایی اش و مالکیت مرزهای شمالی خلیج فارس و خصوصا تنگه هرمز به عنوان یکی از شاهراه های عبور نفت کش ها ، هنگامی که با قدرت درک گسترده جامعه مدنی و اکثریت تحول خواه ایران پیوند می یابد، نقشی بیش از پیش موثر را در منطقه برای این کشور بوجود می آورد. نقشی دوگانه که سبب شده است که مردم ایران بتواند پرچم دار حرکت های آزادی خواهانه در منطقه باشد و نظام حامی دیکتاتورهایی همچون اسد در سوریه.

پس از انتخابات سال نود و دو که اکثریت تحلیل گران به دلیل همه اتفاقات و حوادث انتخابات دوره پیشین ، نظر بر عدم مشارکت مردمی در این انتخابات داشتند ، حضور و مشارکت بالای مردم و رای قاطعشان به تغییر و به دولت جدید ، به عنوان نمادی از آن تغییر ، و انتخاب روحانی به عنوان مردی که در کنار بیان خواسته های مردمی ، تمایل برتغییر شرایط سیاسی چه در داخل و چه در خارج از کشور داشته ، سابقه عملگرایی چندین ساله اش و هم چنین برخوردار بودن از حمایت گروه های اصلاح طلب ، سیاست های نظام البته با حمایت ضروری رهبری جمهوری اسلامی به سوی ایجاد تغییرات اساسی حرکت کرده است. برای این تغییرات نشانه های بسیاری می توان برشمرد که مهمترین آنها اتفاقات بوجود آمده در جریان سفر اخیر هیات ایرانی به نیویورک و شاه بیت آن گفتگوی تلفنی دو رییس جمهور ایران و آمریکا در پی اعلام سیاست چرخش و نرمش به اصطلاح « قهرمانانه» رهبری جمهوری اسلامی بوده است. قدرت بی انتهای مردم بار دیگر دیکتاتور را به عقب نشینی و پذیرش خواسته های خود مجبور ساخت.
انتخابات سال نود و دو که حاصل پیگیری و پایداری های مردمی، فعالان سیاسی و اجتماعی ایران و حتی زندانیان سرافراز بوده ، موقعیتی را بوجود است که با شرایط دوران اصلاحات بسیار متفاوت است. علاوه بر تغییرات اساسی در منطقه و شرایط سوریه ، چندپارگی بوجود آمده در حکومت جمهوری اسلامی در اثر اتفاقات سال هشتادو هشت و قهر عمومی مردم، که سبب از میان رفتن مشروعیت داخلی و خارجی حکومت بیت رهبری گردیده بود و همچنین معضلات بوجود آمده در اثر ادامه سیاست های تیم نظامیان سپاه و احمدی نژاد در هشت سال گذشته ، همه و همه سبب شده است تا جمهوری اسلامی دیگر نتواند همچون سال های اصلاحات با ایجاد ویترین گفتگوی تمدن ها و شعارهای نخبه پسند ، وجه خویش در جهان را بهبود بخشد و همزمان سرکوب نیروهای تحول خواه داخل را ادامه داده و راه را بر رشد و توسعه سیاسی مسدود نماید.

خواست همگانی مردم و فشار افکار عمومی زمانی که با فشار تحریم های جهانی همراه شد ، توانست این چرخش موثر را در سیاست های نظام بوجود آورد. آشتی با آمریکا می تواند فواید بسیاری برای کشور به همراه داشته باشد ، به شرطی که شرایط داخلی و توانایی جامعه مدنی بتواند این رابطه را به سمت درستی هدایت نماید. در غیر اینصورت به جز گشایش اقتصادی و بهتر شدن بازار کار که البته برای جامعه ایران در شرایط کنونی ضروری است ، نخواهد توانست راهی به سوی دموکراسی و آزادی در ایران باز نماید.

در این میانه یکی دیگر از فواید این ارتباط می تواند کم رنگ شدن نقش روسیه در صحنه سیاست ایران باشد ، نگاهی به سابقه حضور روسیه در ایران و خصوصا پس از تحمیل قراردادهای ننگین ترکمان چای و گلستان به ایران و تصرف بخش بزرگی از خاک وطن ، همکاری شرم آور لیاخوف و محمدعلی شاه قاجار علیه انقلاب نو پای مشروطه در به توپ بستن نماد و سمبل مشروطیت قدرت مطلقه در ایران ، مجلس شورای ملی ، تا امروز که با ظاهری فریبنده بیش از بیست سال است که با چپاول ثروت ملی کشور ، تکنولوژی زنگ زده چرنویلی خود را با هزینه ای سرسام آور به سیستم انرژی هسته ای کشور مان تزریق کرده است و با وجود دریافت مبالغی چند برابر مبلغ واقعی خرید تکنولوژی به روز از کشورهای غربی ، هنوز نیروگاه بوشهر را به شکل کامل به ایران واگذار نکرده است. با این مرور اجمالی بر اثرات و نقش این کشور در ایران و دیگر کشورهای منطقه می توان به ماهیت ضربه زننده این کشور به آزادی و توسعه در منطقه خاورمیانه پی برد. اما بازنده این بازی پلید نیز همواره این کشور بوده است و پس از سرنگونی دیکتاتورهای منطقه یا چرخش آنها به سوی غرب ، با از دست دادن موقعیت خود در منطقه روز به روز قدرت سیاسی و اقتصادی بیشتری را نیز در جهان از دست داده است.
فشارهای جهانی ناشی از سیاست های غلط و افراطی جمهوری اسلامی در دهه گذشته ، زمانی که با جهت گیری بهبود وضعیت حقوق بشر در ایران همراه گردد ، می تواند به مثابه ادای احترام جهانی به دموکراسی خواهی و صلح جویی مردمی تلقی گردد که در انتخابات 92 با همه مصایب گذشته باز هم بر آرمان خود برای توسعه سیاسی در داخل و عدم جنگ افروزی در خارج تاکید کرده اند. علاوه بر این ، یکی از مهمترین راه های کمک رسانی کشورهای غربی و نهادهای بین المللی در کنار افزایش فشار بر حکومت برای تجدید نظر در رفتارهای خود با اقلیت ها و فعالان اجتماعی و سیاسی ایران ، توسعه فناوری های ارتباطی و تسهیل در دسترسی مردم ایران به این وسایل ارتباط جمعی است. چرا که گردش آزاد اطلاعات همواره کابوس دیکتاتورها بوده است. با گسترش اطلاعات و آگاهی مردم از میزان وجود خواسته های مشترک در میانشان ، آنها بیش از گذشته به توانایی و قدرت بی نظیر خود در ایجاد تغییرات اجتماعی و سیاسی پی خواهند برد و همچنین حکومت ها نیز برای در امان ماندن از فشارهای افکار عمومی جامعه خود ، مجبور به تغییر روش های خود خواهند گردید. همانطور که در چند ساله گذشته نتیجه گسترش این فناوری ها را در ایران و منطقه شاهد بوده ایم.

در این میان نیز مردم ایران همانطور که تا کنون نشان داده اند باید بر اعمال نظارت بر رفتار حکومت و دولت ادامه داده و با ایجاد فضای نقد واقعی راه را بر انحراف دولت از خواسته های به حق مردمی تنگ نمایند و با استفاده حداکثری از موقعیت ممتاز بوجود آمده در راه توسعه و تعمیق خواسته های مدنی و بنیان نهادن پایه های مستحکمی برای حقوق شهروندی اقدام نمایند و آموزش و گسترش آگاهی را در میان مردم بویژه شهرهای کوچک و روستاها در سرلوحه کار خویش قرار دهند. چرا که همانطور که پیش از این گفته شد ، باز شدن راه ارتباطی میان ایران و آمریکا اگر با تقویت جامعه مدنی همراه نباشد و فعالان سیاسی و اجتماعی ایران نتوانند با استفاده به هنگام از این موقعیت ، به بهبود وضعیت حقوق بشر و توسعه سیاسی ، با ایجاد فشار بر دولت و نظارت و نقد دایم بر آن پیگیری نمایند، نهایتا جز بهبود نسبی وضع اقتصادی ، حاصلی برای دموکراسی در ایران نخواهد داشت و فرصتی استثنایی در تاریخ معاصر از کف خواهد رفت.

دکتر بهروز بهبودی

رفع مسئولیت: مقالات منتشر شده، تنها نظر نویسندگان خود را منعکس می‌کنند.
بیشترین بازدید موضوعات مهم

بیشترین بازدید