ذره ذره تا نزدیک شدن به یک توافق: پرونده هسته ای!

کاملیا انتخابی فرد
کاملیا انتخابی فرد
منتشر شده در: آخرین به روزرسانی:
فعال‌سازی حالت خواندن
100% Font Size
6 دقيقه (Reading time)

بعد از ماهها تاخیر در گفتگو بین ایران و پنج مذاکره کننده ارشد اتحادیه اروپا و آمریکا، گفتگوها بر سربرنامه هسته ای ایران بار دیگردر آلماتی قزاقستان از سر گرفته شد. دو روز مذاکراه ای که به هیچ توافقی نیانجامید اما در خلال آن موافقت بعمل آمد که تا پایان اسفند ماه و پس از آن بعد از تعطیلات نوروز، گفتگوها از سر گرفته شود.

هر دو طرف پیشنهاداتی برای یکدیگر داشتند، هر دو طرف بایستی کمی کوتاه می آمدند تا از بن بست مذاکرات هسته ای که سالهاست ادامه دارد خارج شوند و به نظر می اید که مذاکرات ذره ای رو به جلو رفته باشد.
اما هنگامی که مذاکرات دو روزه در آلماتی خاتمه یافت، هیچکدام از طرف گفتگوها حاضر نشدند تا درباره پیشنهادات ارائه شده توضیحاتی بدهند.
نظر یک دیپلمات ارشد ایرانی که با من درباره مذاکرات هسته ای ایران و قدرتهای غربی گفتگو می کرد این بود که دولت آمریکا از اصرار خود برای تعطیل کردن فردو کوتاه آمده است چرا که وزیر خارجه جدید آمریکا- آقای جان کری- رویکرد دیگری در مقایسه با خانم هیلاری کیلنتون در قبال ایران دارد. این دیپلمات که نمی خواهد نام وی برده شود عقیده داشت که از نظر دولت ایران، خانم کیلنتون از حکومت ایران متنفر بود.

به نظر می آید که گروه شش جانبه مذاکره کننده موافقت کرده باشند که ایران حق غنی کردن اورانیوم با درجه غلظت پایین سه درصد را محفوظ دارد اما فعالیتهای غنی سازی ۲۰ درصدی خود را به حالت تعلیق در آورد. آنگونه که دیپلماتها می گویند، ‪"‬رویه های مثبت‪"‬ و ‪"‬گفتگوهای سازنده‪"‬ نمی تواند تضمین کننده توافقی باشد تا زمانی که رهبر ایران موافقت خود را نشان نداده باشد.

پیشنهاد تازه ای که ارائه شده به نظر آیت الله خامنه ای خواهد رسید و از هم اینک دیپلماتهای غربی شک دارند که موافقت وی جلب شود و یا وی بهانه دیگری از پیشنهادات نگیرد. درست مانند دفعات پیش که هیات مذاکره کننده توافق و خوش بینی خود به طرح های ارائه شده را نشان داد اما آیت الله خامنه ای آنها را نپذیرفت و گفتگوها متوفق شد.
دو طرف مذاکره کننده قرار است تا ملاقاتهایی فنی و تخصصی ما بین کارشناسان در روزهای پایانی سال در استامبول داشته باشند. اگر این ملاقاتهای کارشناسان مثبت و موفقیت آمیز ارزیابی شود پس از آن بعد از تعطیلات نوروزی دور دیگری از گفتگوها در قزاقستان برگزار می شود.

چیزی که غیر شفاف باقی مانده، پیشنهادی است که ایران به گروه ۵+۱ داده است. پیشنهادی که ريیس هیات مذاکره کننده اروپا خانم کاترین اشتون به گفته سعید جلیلی آن را مثبت ارزیابی کرده. سعید جلیلی مذاکره کننده ارشد ایران نیز پیشنهادات اتحادیه اروپا و آمریکا را‪"‬ واقعی تر و نزدیک به خواست مردم ایران‪"‬ ارزیابی کرد.
شاید نکته مورد اشاره و علاقه جلیلی برداشته شدن بخشی از تحریمهای فلج کننده اقتصادی در قبال توقف غنی کردن اورانیوم با غنای ۲۰ درصد باشد.
اما تصمیم به یکباره ایران برای از سرگیری مذاکرات به گونه ای جدی و با هدف، اشاره به انگیزه قوی نهفته در پس آن دارد. بهبود یافتن اوضاع اقتصادی ایران به دلیل نارضایتی های عمیق مردم از بحران اقتصادی و تورم در کشور که دلیل اصلی آن را تحریمهای اقتصادی می دانند، شاید انگیزه قوی مسئولان از سرعت بخشیدن به این مذاکرات و یافتن راه حل، دلیلی به جز انتخابات ریاست جمهوری در پیش رو نداشته باشد.
تحریمها دولت ایران را نیز تحت فشار گذاشته است تا حتی آقای خامنه ای را نیز مجاب به کوتاه آمدن در قبال برنامه هسته ای نماید. اما سوال در اینجاست که آیا آقای خامنه ای آماده است که قدم اصلی را برداشته و بگذارد تا سعید جلیلی به توافقی دست یابد؟

در روزهای اخیر، آیت الله خامنه ای در گفتارهای خود تا اندازه ای تغییر لحن داده است. وی خطاب به کشورهای غربی گفت:‪"‬ اگر می خواستیم بمب بسازیم، از گفتن آن هراسی نداشتیم.‪"‬ وی خطاب به کشورهای غربی گفت، ‪"‬ هدف اصلی آنها ضعیف کردن ما است. تا مردم ما را بشکنند به خاطر اینکه آنها در مقابل فشارهای غرب ایستاده اند.‪"‬ اشاره وی اصرار ایران بر صلح آمیز بودن برنامه هسته ای ایران است.

اما تلاش مقامهای ارشد جمهوری اسلامی در دست یافتن به توافقی با کشورهای غربی بر سر برنامه هسته ای این کشور، نشان از فوری بودن احتیاج آنها به سر و سامان دادن به اقتصادی است که در ورطه نابودی قرار دارد. همچنین وحشت آنها از این است که مردم عصبانی، گرسنه و درمانده از فرصت انتخابات استفاده کرده و شورش ها و تظاهراتی را بر علیه سیستم به راه بیاندازند.
اما ظرافت پنهانی نیز در انتخاب قزاقستان برای میزبانی این مذاکرات وجود دارد. بعد از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، قزاقستان تبدیل به چهارمین قدرت اتمی جهان بعد از آمریکا و روسیه و اوکراین گردید.
کشور تازه متولد شده جمهوری قزاقستان خود را با بیش از ده هزار کلاهک هسته ای روبرو دید که از سال ۱۹۴۹ که اولین آزمایشهای هسته ای در این کشور انجام گرفته بود، در کشورشان تولید و ذخیره شده بود. در این کشور تا هنگامی که اتحاد جماهیر شوروی از هم پاشید بیش از چهارصد آزمایش هسته ای صورت گرفت. آزمایشهایی که امروز در قبال اختلالات ژنتیکی و ایجاد بیماریهای لاعلاج در بیش از دویست هزار شهروند قزاق مجاور مناطق آلوده به تشعشات رادیو اکتیو، قابل مشاهده است.
با درخواست مردم قزاقستان، بیست سال پیش این کشور خود را خلع سلاح هسته ای کرد و معاهده منع تکثیر و توسعه سلاحهای کشتار جمعی سازمان ملل متحد را امضاء و پذیرفت. کلاهک های هسته ای را به روسیه پس داد و با کمک ایالات متحده آمریکا، سوختهای هسته ای و سکوهای موشکی را کاملا برچید.
انتخاب قزاقستان به عنوان میزبان این نشست ها با ایران، پیامی برای ایران و برای جهان دارد. پیام آن رفاه، آسودگی خاطر و پرهیز از نابودی است.

منبع: هفته نامه انگلیسی زبان الاهرام


رفع مسئولیت: مقالات منتشر شده، تنها نظر نویسندگان خود را منعکس می‌کنند.
بیشترین بازدید موضوعات مهم

بیشترین بازدید

  • فعال‌سازی حالت خواندن
    100% Font Size