تغییرات اقلیمی در ظهور و سقوط تمدن‌های خاورمیانه نقش داشته است

رونق اقلیمی، تمدن‌های فلات ایران را از اواخر عصر مفرغ تا اواخر عهد باستان در مرکز تحولات سیاسی و اقتصادی جهان قرار داد

منتشر شده در: آخرین به روزرسانی:
فعال‌سازی حالت خواندن
100% Font Size
2 دقيقه (Reading time)

بر اساس یک پژوهش بین‌المللی که محققان دانشگاه لینشوپینگ سوئد انجام داده‌اند، نوسانات شدید آب و هوا و تغییر شرایط اقلیمی که وضعیت کشاورزی را در دوره‌های مختلف باستان تغییر داد، در ظهور و سقوط تمدن‌ها نقش داشته است.

پژوهشگران که به دنبال مطالعه میزان آسیب‌پذیری جوامع انسانی در برابر نوسانات آب و هوایی بودند، تغییرات تاریخی بارش و پوشش گیاهی در جنوب شرقی فلات ایران را طی 4000 سال اخیر مورد مطالعه قرار دادند.

عمده ایران را امروز کویر پوشانده است، اما در عصر باستان این منطقه چندین مرتبه دوره‌های طولانی باران‌های موسمی را تجربه کرد، که وضعیت پوشش گیاهی آن را بسیار متفاوت از آنچه امروز هست کرد. این رونق اقلیمی تمدن‌های فلات ایران را از اواخر عصر مفرغ تا اواخر عهد باستان در مرکز تحولات سیاسی و اقتصادی جهان قرار داد.

حدود 4200 سال پیش، در «کُنار صندل» در نزدیکی جیرفت یک جامعه عصر مفرغ اولیه به وجود آمد و کشاورزی در آن رونق گرفت، به‌طوری که به یک تمدن پیشرفته برای زمان خود تبدیل شد. با این حال، این جامعه پیشرفته چند صد سال بعد به دلیلی منقرض شد.

محققان دریافتند که این منطقه دوره‌های مرطوب و خشک متناوب را تجربه کرده است. اولین ثبت گرده گیاهی کشاورزی در این منطقه نشان می‌دهد که فعالیت‌های زراعی فشرده در حدود 3900 تا 3700 سال پیش آغاز شده بوده، که مصادف با دوران آب و هوای نسبتا مرطوب در دره جیرفت است.

اما در حدود 3300 تا 2900 سال پیش، آب و هوای دره بسیار خشک و بادخیز شده بوده است. سطح گرده گیاهی کشاورزی هم در آن به شدت پایین آمده، که نشان می دهد زراعت تقریبا متوقف شده است. حدود 3200 سال پیش خشک‌ترین شرایط اقلیمی در دره جیرفت روی داد، که مصادف با فروپاشی تمدن اواخر عصر مفرغ کُنار صندل شد.

تمدن‌های بعدی که امروزه آنها را با نام تمدن‌های ایرانی می‌شناسیم، یعنی هخامنشیان و ساسانیان، نیز در دوره‌های مرطوب فلات ایران شکل گرفتند. بر این أساس، پژوهشگران به این نتیجه رسیدند که تغییرات اقلیمی تاثیر چشمگیری بر ظهور و سقوط تمدن‌های باستانی خاورمیانه داشته است.

بیشترین بازدید موضوعات مهم

بیشترین بازدید