.
.
.

حوزه علمیه نجف؛ سدی مقابل اشاعه سیستم «ولایت فقیه» در عراق

سیستانی در جریان تظاهرات مردمی عراق علیه نفوذ حکومت ایران، از مردم معترض دفاع کرد و خواستار اصلاحات سیاسی شد

منتشر شده در: آخرین به روزرسانی:

سیروس مقدم، پژوهشگر سیاسی، در مقاله‌ای برای نشریه «بررسی امور بین‌الملل» دانشگاه جورج‌تاون واشینگتن، به نقش مهم «حوزه علمیه نجف» به‌طور عام و علی سیستانی مهم‌ترین مرجع تقلید شیعیان به‌طور خاص برای مقابله با توسعه‌طلبی حکومت ایران در عراق پرداخته است.

به گفته مقدم، مشخصات نظم سیاسی عراق پس از سال 2003 را می‌توان به «فرقه‌گرایی»، «اختلالِ عملکرد»، و «همسویی با منافع قدرت‌های خارجی» مانند حکومت ایران، که به دنبال تحقق منافع خود در قبال استقلال عراق هستند، تعبیر کرد.

با این وجود، به گفته این پژوهشگر، به‌رغم تسلط ظاهری ایران بر عرصه سیاسی عراق، در حقیقت نفوذ حوزه علمیه نجف و علی سیستانی در میان عموم مردم عراق جلوی اشاعه «شیعه‌گری ولایت‌فقیهی» به سبک ایران را در عراق گرفته است.

به باور مقدم، با نظر به اینکه روحانیت شیعه نهادی است که به شیوه‌ای جدایی‌ناپذیر با دستگاه سیاسی عراق گره خورده است، ایالات متحده آمریکا، به‌منظور جلوگیری از توسعه‌طلبی حکومت ایران در عراق و باقی خاورمیانه، باید حمایت از نهاد روحانیت شیعه در این کشور را در دستور کار خود قرار دهد.

سیستانی در سالیان اخیر به‌طور مداوم به‌عنوان یک «نیروی تعدیل‌کننده» در سیاست عراق فعالیت داشته است. در حالی که شبه‌نظامیان و احزاب شیعه مورد حمایت ایران برای منافع سیاسی خود بر آتش اختلافات فرقه‌ای می‌دمند، او به‌طور جدی از «هویت ملی عراق» عاری از هرگونه اختلافات فرقه‌ای دفاع می‌کند.

علاوه بر این، سیستانی گرچه خود از عوامل اصلی بسیج شدن نیروهای شیعی علیه «داعش» بود، که بسیاری از آنها بعدا خود در قالب «حشد الشعبی» به نیروهای نیابتی ایران تبدیل شدند، اما سیستانی در بسیاری موارد از تعرض این نیروهای شیعی به اهل تسنن عراق انتقاد کرد. او همچنین در جریان تظاهرات مردمی عراق علیه نفوذ حکومت ایران، از مردم معترض دفاع کرد و خواستار اصلاحات سیاسی شد.

مقدم نتیجه می‌گیرد که بدین ترتیب، با نظر به اینکه امور امنیتی و روحانی در عراق بر یکدیگر تأثیر قابل توجهی دارند، واشنیگتن باید به‌منظور دستیابی به هدف خود برای مهار تروریسم، از میان بردن بی‌ثباتی، و از همه مهمتر تحقق آرمان‌های مردم عراق برای زندگی با عزت و امنیت، به نهاد روحانیت شیعه توجه ویژه مبذول کند.