.
.
.

یک وبگاه سوئدی جزئیات توافق نظامی سری ترکیه و قطر را فاش کرد

منتشر شده در: آخرین به روزرسانی:

العربیة.نت به اسنادی دست یافته که جزئیات کامل توافق نظامی سری میان دوحه و آنکارا درباره پایگاه‌های نظامی که چندی پیش به شکل مبهمی در اراضی قطر برپا شده را فاش می‌کند. این اسناد سری پیش از این توسط یک وبگاه سوئدی منتشر شد.

این وبگاه سوئدی فاش کرد توافق سری قطر و ترکیه شامل «شروط و قوانین مبهمی است که عمدا در این توافق درج شده‌اند» تا برخی اهداف و خواسته‌های سیاسی آنکارا به شکل عام و حزب حاکم بر ترکیه را به شکل خاص برآورده کند.

بنابر اعلام وبگاه نوردویک مانیتور که مقر آن در سوئد است و به بررسی رویدادهای سیاسی مهم می‌پردازد، یکی از شروط مبهم درج شده در توافق سری نظامی ترکیه و قطر شامل «اجازه استفاده از آسمان، زمین و نیروی دریایی قطر توسط رجب طیب اردوغان برای تبلیغ ایدئولوژی‌ها و اندیشه‌هایش در منطقه خلیج و به دست آوردن منافع و مصالح خاص اوست. علاوه بر این او می‌تواند ارتشش را که عضو ناتو است، در منطقه خلیج به کار گیرد» است.

نوردویک مانیتور می‌گوید که این توافق سری «خطر بزرگی در پی دارد و می‌تواند به ایفای نقش بیشتر ترکیه در درگیری‌هایی که ارتباطی به حمایت از منافع ملی ترکیه ندارد، منجر شد و این نشان می‌دهد بندهای مبهم درج شده در این توافق به صورت عمدی اضافه شده‌اند تا به اردوغان امکان استفاده سازمان یافته از آنها را بدهد.»

این بندها فراتر آموزش و مانورهای مشترک میان دو طرف است و درباره عملیاتی سخت گفته که به اردوغان امکان نیروهایش برای عملیات نظامی در خارج از این کشور را می‌دهد.

به گفته نوردویک مانیتور توافق نظامی میان قطر و ترکیه در سال 2017 در پارلمان ترکیه به تصویب رسید و «آنکارا در آن زمان می‌خواست به سعودی، امارات و دیگر کشورهای عربی این پیام را ارسال کند که در کنار قطر ایستاده است.»

این توافق تحت عنوان «توافقنامه اجرایی بین جمهوری ترکیه و دولت قطر در زمینه استقرار نیروهای ترکیه در اراضی قطر» ثبت و در تاریخ 28 آوریل 2016 در دوحه به امضاء رسیده است. در ماه چهارم این توافقنامه جملات گنگ و مبهمی درباره ارسال «هر گونه هیات‌های دیگر» به چشم می‌خورد و این یعنی اردوغان می‌تواند پارلمان این کشور را دور زده و نیروهایش را به خارج ارسال کرده و آنها را بدون موافقت نمایندگان ملت ترکیه، به اقدام نظامی وادارد. او می‌تواند این جملات گنگ و مبهم را به دلخواه خود و براساس منافعش استفاده کند، بدون اینکه به موافقت پارلمان کشورش که در قانون اساسی ترکیه نیز ذکر شده، نیازی داشته باشد.

یکی دیگر از جملات مبهم این توافق این جمله است که «ماموریت اصلی این نیروها، تقویت توان دفاعی دولت قطر از طریق تمرینات مشترک مورد توافق طرفین و انجام تمرین‌های مشترک با نیروهای مسلح دیگر کشورها و مشارکت در عملیات مبارزه با تروریسم و حمایت از صلح بین‌المللی و هرگونه هیات مورد توافق دیگر که با توافق کتبی دو طرف ارسال شود، است.»

ابهامات دیگری نیز در این توافق سری وجود دارد و در متنی که در تاریخ 9 ژوئن 2017 توسط پارلمان ترکیه به تصویب رسید، جاسازی شده‌اند. یکی از این ابهامات عدم مشخص کرده دوره زمانی عملیات و مدت زمان حضور نیروهای ترکیه در قطر است. ماده یک این توافق به «حضور طولانی مدت و حضور کوتاه مدت و فعالیت‌های نیروهای مسلح ترکیه» می‌پردازد، بدون اینکه این دوره زمانی را مشخص کند و تعریف «طولانی‌مدت» را شرح دهد. مدت زمان التزام نیروهای ترکیه نیز مشخص نشده است.

در ماده 17 این توافق سری، مدت این توافق 10 سال با تمدید اتوماتیک به مدت 5 سال برای هر بار مشخص شده است. در اینجا این سوال پیش می‌آید آیا این مدت درباره مدت زمان حضور نیروهای ترکیه در اراضی قطر است، یا خیر؟

وبگاه نوردویک مانیتور می‌گوید که در این توافق سطح و تعداد نیروهای ترکیه حاضر در قطر مشخص نشده و در ماده دوم آـمده که ترکیه جنگ‌افزارهای هوایی، زمینی و دریایی به قطر اعزام می‌کند ولی تعداد و سطح این نیروهای اعزام شده مشخص نیست. در ماده دوم این توافق آمده «استقرار نیروها براساس برنامه مورد توافق طرفین انجام می‌شود.» در همین ماده آمده که ترکیه درباره «مدت ماموریت افراد اعزام شده» تصمیم می‌گیرد.

بزرگترین مشکل این توافقنامه، نبود راه‌کارهای حل اختلافاتی است که در نتیجه این توافق ممکن است رخ دهند. در ماده 16 درباره اختلافات گفته شده که اختلافات «با گفتگو میان دو طرف و بدون مراجعه به طرف سوم، یا دادگاه و نهاد ملی یا بین‌المللی حل خواهند شد.»

به باور وبگاه نوردویک مانیتور این توافقنامه سری موسوم به «توافقنامه اجرایی» چیزی فراتر از استمرار توافق همکاری نظامی دو کشور که در 19 دسامبر 2014 به امضاء رسیده و از 15 ژوئن 2015 اجرایی شد، نیست. «توافقنامه اجرایی» حاوی جزئیات آن چیزی است که ترکیه و قطر امیدوارند در منطقه خلیج به دست آورند.