فوری

پخش زنده
  • صفحه اصلى
  • ايران
  • مسجد تاریخی موصل و گلدسته خمیده‌اش.. 9 قرن پابرجا ماند اما داعش منهدمش کرد

    منبع: دبی-العربیه.نت فارسی

    «مسجد النوری» یا «مسجد کبیر» یا «مسجد النوری کبیر» از برجسته‌ترین مساجد تاریخی عراق است. این مسجد در منطقه «محله مسجد الکبیر» در غرب موصل قرار داد.

    این مسجد حدود 844 سال پا برجا ماند، از جنگ‌های زیادی سلامت به در آمد اما از جنگ گروه داعش، نتوانست در امان بماند و منهدم شد.

    چهارشنبه 21 ژوئن، 2017 نیروهای عراقی اعلام کردند که جنگجویان داعش، مسجد و گلدسته تاریخی آن را که «الحدباء» نام دارد، منفجر کردند. در این مسجد ابوبکر البغدادی رهبر داعش در سال 2014، خلافت خودخوانده خود را اعلام کرده بود.

    مسجدی تاریخی

    مسجد «النوری الکبیر» به دستور بنیانگذار سلسله زنگیان، نورالدین محمود زنگی در سال 1173 میلادی بنا شد. به خاطر وسعت مسجد «الکبیر» نامیده شد. این مسجد به گلدسته‌اش که «الحدباء» نام دارد، شهرت یافت.

    مسجد «النوری الکبیر» که 9 قرن از ساختش می‌گرد، دومین مسجد بزرگ موصل پس از مسجد اموی به شمار می‌آید.

    دلیل شهرت گلدسته آن خمیده بودن آن به سمت شرق است. این خمیده بودن مناره که باعث شد به یکی از برجسته‌ترین آثار باستانی موصل تبدیل شود، ناشی از یک اشتباه معماری است.

    پس از به قدرت رسیدن نور الدن زنگی، رنسانسی عمرانی در شهر موصل آغاز شد. نورالدین زنگی به «معین الدوله عمر بن محمد الملاء» دستور داد تا مسجد را بنا کند. او نیز کار ساخت مسجد را سال 566 هـ.ق آغاز کرد. زمین مسجد خریداری شده است. کار ساخت مسجد 3 سال طول کشید و در سال 568هـ.ق به پایان رسید.

    در طول تاریخ به دلیل عدم رسیدگی، بارها گلدسته، در آستانه فرو ریختن قرار گرفت. در دوره‌های مختلف وزارت گردشتگری و آثار باستانی عراق، تلاش‌هایی برای نو سازی گلدسته انجام دادند اما هیچگدام از این تلاش‌ها در حد و اندازه‌های نیاز نبود.

    پس از اشغال موصل توسط مغول‌ها، به این مسجد همچون بسیاری از آثار باستانی دیگر، رسیدگی نشد. در سال‌ 1734 میلادی، موصل تقریبا به صورت کامل تخریب شد اما مسجد پابرجا باقی ماند.

    در قرن سیزدهم هجری، «محمد بن الملا جرجیس القادری النوری»، در سال 1865 میلادی، تلاش‌هایی برای ترمیم مسجد آغاز کرد. «ارنست هرتسفیلد» مستشرق آلمانی تحقیقی درباره مسجد اوایل قرن بیستم انجام داد. تخسین علی مشهور به «متصرف موصل» در خاطراتش در سال 1939 میلادی نوشت: «مسجد مهجور و خرابه شده و نمی‌توان در آن اقامه نماز کرد». در سال 1944، مسجد ترمیم شد و توسعه یافت به گونه‌ای که چهار گلدسته برای آن بنا شد. در این باز سازی، از سنگ مرمر استفاده شد.

    ابن بطوطه در سفرنامه خود درباره سنگ‌های مرمر به کار برده در مسجد نوشته است.

    گلدسته‌های جدیدی تحت تاثیر معماری دوره سلجوقی قرار گرفته بود که البته رنگ و رویی محلی هم دارد. می‌توان معماری مشابه را در مساجد شهرهای نزدیک همچون اربیل دید.

    رمز و رازهای گلدسته خمیده

    کلمه «الحدباء» که یکی از القاب شهر موصل است، از اسم گلدسته مسجد النوری گرفته شده است. مشهور است که دلیل خمیده شدن مسجد به سمت شرق، بادهایی بود که از سمت غرب موصل می‌وزید. این بادها بر آجرها و گچ‌های گلدسته به مرور تاثیر گذاشت و به خمیده شدن آن انجامید. این گلدسته در گوشه شمال غربی مسجد قرار داشت.

    گلدسته و بخش داشت، یکی استوانه‌ای بود و دیگری منشوری. بخش استوانه‌ای بالای بخش منشوری قرار داشت که خود به هفت قسمت مختلف از لحاظ منبت کاری تقسیم می‌شد.

    گلدسته دو در ورودی داشت که هرکدام با پله‌ای جداگانه به سمت بالای می‌رسید. این ورودی‌ها و پله‌ها را معمار «ابراهیم الموصلی» ساخته بود. یکی از این پله‌ها برای بالا رفتن بود و دیگری برای پایین آمد، به گونه‌ای که فرد در حال صعود، فرد در حال پایین آمدن را نمی‌بیند.

    یکی دیگر از اهداف قرار دادن دو پله در داخل گلدسته، کاهش فشاری است که بر پی آن وارد می‌شود.

    اویل قرن بیستم، گلدسته یک بار ترمیم شده بود.

    در سال 1981 میلادی یک شرکت ایتالیایی، تلاش‌هایی برای تثبیت گلدسته انجام داد چرا که جنگ عراق و ایران و بمباران ناشی از آن، باعث شد تعدادی از لوله‌های زیر زمینی آب شکسته شده و نشتی آب، زیربنای گلدسته را تضعیف کند. در آن دوره، خمیدگی گلدسته به میزان 40 سانتیمتر بیشتر شد.

    در تلاشی دیگر، وزارت گردشتگری و آثار باستانی عراق، اقدام به تزریق مقادیری سیمان به پی گلدسته کرد که البته راه حلی موقت برای نجات این اثر تاریخی بود.

    ابو بکر البغدادی رهبر گروه داعش 4 ژوئیه 2014 با خواندن خطبه‌ای در مسجد، خلافت خود خوانده خود را اعلام کرد و سرانجام مسجد و گلدسته‌اش روز چهارشنبه 21 ژوئن 2017، منهدم شد.

    ابوبکر البغدادی رهبر داعش در مسجد النوری ابوبکر البغدادی رهبر داعش در مسجد النوری



    تبلیغات

    برگزیده های کاربران