.
.
.

سعودی این‌گونه «جاده ابریشم دریایی»‌ را پس از ۳ هزار سال زنده کرد

منتشر شده در: آخرین به روزرسانی:

توافق‌نامه‌های تجاری میان سعودی و چین که اخیرا به امضا رسید، قدیمی‌ترین راه بازرگانی مشهور میان جهان عرب و چین را که شامل جاده ابریشم دریایی و جاده زمینی عود می‌شود، احیا کرده؛ جاده‌ای که از شبه جزیره عرب عبور می‌کند.

جاده ابریشم دریایی که از حدود سه هزار سال پیش، انتقال ابریشم چینی به شبه‌جزیره عرب از طریق آن آغاز شد و تبادل تجاری کالاهای عربی از عود گرفته تا مروارید از این راه صورت گرفت، در مقابل بندر الخریبه در شمال ضبا مشرف بر دریای سرخ و بندر العقیر مشرف بر خلیج عربی قرار دارد که این دو مهمترین ایستگاه‌های کشتی‌های حامل ابریشم چینی هستند.

جاده ابریشم نامی است که به مجموعه‌ای از راه‌های به هم متصل داده شده که از طریق آن، کاروان‌ها و کشتی‌ها، میان چین و آفریقا، مسافتی حدود ۱۰ هزار کیلومتری را طی می‌کردند. آغاز تجارت از طریق این جاده، به سلسله «هان» باز می‌گردد که حدود ۲۰۰ سال پیش از میلاد مسیح، بر چین حکم‌رانی می‌کرد، سال ۱۸۷۷، یک جغرافی‌دان آلمانی، این مسیر را جاده ابریشم نامید چرا که ابریشم، بیشترین سهم از داد و ستدی که از طریق این جاده صورت می‌گرفت را به خود اختصاص داده بود.

جاده ابریشم دریایی اما از بندر کانتون چین شروع می‌شود، از دریای چین عبور می‌کند، بر گرد سواحل شبه قاره هند دور می‌زند و سپس وارد محیط شبه‌جزیره عرب می‌شود. پس از آن، دو شاخه می‌شود، یکی به شمال به سمت آب‌های خلیج می‌رود و تا به آن‌سوی بین‌النهرین و سرزمین فارس‌ برسد و شاخه‌ای دیگر، به سمت غرب، یعنی سواحل یمن و حجاز می‌رود تا به دریای سرخ برسد. این مساله، نقش محوری سعودی را با توجه به موقعیت جغرافی‌اش، مشخص می‌کند، مساله‌ای که با دورنمای ۲۰۳۰ پادشاهی عربی سعودی هماهنگ است که بر استفاده از موقعیت جغرافیایی کشور، استوار است.

دکتر عید الیحیی پوژهشگر برنامه «فی خطی العرب» (گام به گام به دنبال عرب‌ها) در این باره به «العربیه .نت» می‌گوید:‌ «کسی که جاده‌های عود و بخور و جاده‌های ابریشم دریایی را دنبال می‌کند، می‌بیند که مردمان چین و مردمان عرب، مردمان کار و تجارت بودند و نه جنگ».

او می‌افزاید:‌ «مردم عرب و چینی‌ها، برای تجارت و کار، دریاها و بیابان‌ها را در می‌نوردیدند. جاده‌های بخور که شمار آن‌ها به ۱۷ می رسد، جاده‌هایی است که از دل بیابان‌های شبه جزیره عرب عبور می‌کردند و جاده ابریشم، از دریاها».

او ادامه می‌دهد: «ملاقات‌های تجار چینی و عرب، تبادل تجاری میان آن‌ها را توسعه داد، به ویژه تجار عرب که بخور عربی، مس و مروارید داشتند و آن را بر پشت شترها یا توسط کشتی‌هایشان برای فروش حمل می‌کردند، مساله‌ای که باعث شد، در جهان عرب، شمار بسیاری از افراد ثروتمند ظهور کنند و زندگی‌ مرفه داشته باشند، همانگونه که در اشعار جاهلی عربی منعکس شده است».

این تجارت باعث شد که مردمان بسیاری از جمله چینی‌ها، به مردمان عرب، چشم طمع بدوزند. الیحیی می‌گوید:‌ «تلاش‌های نظامی قدیمی برای دور راندن عرب‌ها از تجارت وجود داشت، همانگونه که در حمله ناموفق دارا روی داد، یونانی‌ها هم در پایان دادن به احتکار عر‌ب‌ها بر این تجارت شکست خوردند. فارس‌ها هم تلاش کردند اما نتوانستند مردمان عرب را از جاده مشهور تجارت دور کنند».

او خاطرنشان کرد که این تجارت، پس از چند بحران جهانی متوقف شد، فعالیت در جاده زمینی عود و بخور هم متوقف شد. قریش اما یک جاده تجاری را احیا کرد که جاده «اسعد کامل» بود که به جاده «فیل» هم شهرت داشت. این جاده، حجاز و یمن را به هم متصل می‌کرد و باعث قدرت و نفوذ قریش شد، همانگونه که در قرآن از آن با توصیف «رحلة الشتاء والصیف» یاد شده است.