.
.
.

چرا ترکیه اکنون تصمیم به مداخله نظامی در سوریه می‌گیرد؟

منتشر شده در: آخرین به روزرسانی:

ترکیه بامداد چهارشنبه ۲۴ اوت، بزرگترین عملیات از زمان آغاز بحران سوریه را در داخل خاک سوریه آغاز کرد. رجب طیب اردوغان رئیس جمهوری ترکیه گفت که این عملیات، گروه دولت اسلامی موسوم به داعش و همچنین کُردها را هدف قرار می‌دهد.

ترکیه تاکید می‌کند هدف از عملیات زمینی و هواییش که آن را «سپر فرات» نام داده، بیرون راندن جهادی‌های داعش از شهرک جرابلس سوریه است که در مقابل شهرک کرکمیش ترکیه قرار دارد.

این عملیات چند روز پس از آن آغاز شد که آنکارا، موضعی نرم‌تر از گذشته در مقابل بشار اسد رئیس نظام سوریه اعلام کرد؛ شخصی که همواره بر ضرورت کناره‌گیر‌اش از قدرت سخن می‌گوید.

چرا ترکیه اکنون اقدام کرد؟

عملیات ترکیه چند روز پس از آن آغاز شد که ۵۴ تن در انفجاری انتحاری در شهر غازی عنتاب نزدیک به مرزهای سوریه، کشته شدند؛ انفجاری که به گروه داعش نسبت داده شده است. مناطق مرزی ترکیه از چندی پیش، در معرض شلیک خمپاره و موشک از مناطق تحت تصرف داعش در سوریه قرارمی‌گیرد.

غولنور اییبیت مدیر پژوهش‌های امنیتی در دانشگاه بهجه شهر استانبول به خبرگزاری فرانسه گفته است: «داعش اقدام به حملات مستقیم به خاک ترکیه می‌کند، از این رو، عملیات بیش از هر چیزی، پاسخ به این حملات است».

او افزود: «حملات داعش می‌توانست بیشتر هم بشود، از این رو ترکیه ضروری دید که اقدام به اعزام تانک و نیرو به مناطق مرزی سوریه بکند».

ایمری تونکالب تحلیلگر امنیتی در موسسه «استورگ فریدبرگ» هم گفت: «اوضاع امنیتی در مناطق مرزی ترکیه بحرانی شده بود. حمله بنغازی و بمباران اخیر کرکمیش، کاسه صبر ترکیه را لبریز کرد».

هدف از مداخله چیست؟

رجب طیب اردوغان رئیس جمهوری ترکیه و شماری دیگر از مسئولان بلندپایه دولت این کشور گفتند که هدف از عملیات «سپر فرات» جلوگیری از استفاده واحدهای حمایت از خلق کُرد از خلأی است که عقب‌نشینی‌های شبه‌نظامیان داعش ایجاد می‌کند و به آن‌ها اجازه تصرف سرزمین‌های بیشتر را می‌دهد؛ مساله‌ای که برای ترکیه، کم اهمیت‌تر از نابودی گروه داعش نیست.

ترکیه، عضو پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) که دومین ارتش بزرگ این پیمان را دارد، خواستار عقب‌نشینی واحدهای حمایت از خلق کُرد به سمت ساحل شرقی رود فرات شده است. جنگجویان کُرد، پیشتر در چارچوب عملیاتی با پشیتبانی ایالات متحده، به سمت غرب رود فرات پیشروی کرده بودند تا شهر منبج را از تصرف شبه‌نظامیان داعش خارج کنند؛ عملیاتی که موفقیت آمیز بود.

آنکارا، واحدهای حمایت از خلق کُرد را به دلیل ارتباط نزدیکش با شبه‌نظامیان حزب کارگران کردستان (پ.ک.ک) تهدیدی برای خود می‌داند. پ.ک.ک از سه دهه پیش با دولت ترکیه در حال جنگ است.

این مساله، ترکیه را در موضعی مخالف ایالات متحده قرار داد. آمریکا وحدهای حمایت از خلق کُرد را، هم‌پیمانی در جنگ با گروه داعش می‌داند. واحدهای حمایت از خلق کُرد، بخش مهمی از ائتلاف سوریه دمکراتیک است که اکتبر گذشته با حمایت آمریکا و با هدف جنگ با داعش تشکیل شد.

فکری ایشق وزیر دفاع ترکیه گفت که جلوگیری از متصل کردن مناطق تحت تصرف کُردها در شرق و غرب طرابلس توسط حزب اتحاد دمکراتیک (شاخه سیاسی واحدهای حمایت از خلق کُرد)، یکی از اولویت‌های آنکارا است.

ایشق در مصاحبه با شبکه NTV افزود: «باید داعش را از میان برد، این یک اولویت مطلق است، اما برای ما کافی نیست... حزب اتحاد دمکراتیک و واحدهای حمایت از خلق کُرد نباید جایگزین داعش در این مناطق شود».

تونکالب در این باره می‌گوید: «آنکارا همواره مناطق واقع در غرب فرات را خط قرمزی دانسته بود که به کردهای سوریه اجازه تمرکز در آن را نمی‌دهد».

او افزود: «هنگامی که نیروهای ائتلاف سوریه دمکراتیک که کُردها بخش اصلی آن را تشکیل می‌دهند، شهر منبج را از تصرف شبه‌نظامیان داعش خارج کردند، ترکیه بسیار خشمگین شد چرا که این منطقه در غرب رود فرات واقع است. چنین تحولی برای ترکیه غیر قابل قبول است و انگیزه‌ای اضافی برای این کشور جهت توسعه مداخله در سوریه است».

تحولات برای کُردها چه معنایی دارد؟

عملیات ترکیه به این معنی است که این کشور به کُردهای سوریه اجازه موضع گیری پشت درهایش را نمی‌دهد، رویدادی که در صورت عملی شدن، می‌تواند به تجزیه سوریه منتهی شود.

غولنور اییبیت در این باره می‌گوید: «کُردها گمان می‌کردند که آمریکا تا نهایت از آن‌ها در تصرف مناطق حمایت خواهند کرد، اما آمریکایی‌ها بر روی زمین، بازی پراگماتیکی بازی می‌کنند».

یک مقام مسئول آمریکایی که خواسته نامش فاش نشود در این باره روز چهارشنبه به خبرگزاری رویترز گفت: «نیروهای ائتلاف سوریه دمکراتیک، پیشروی به سمت شمال یعنی شهرک جرابلس را متوقف کردند، از این رو معتقدم ما یکی از مهم‌ترین عوامل نگرانی ترکیه را از میان بردیم».

آیا ترکیه در برابر اسد نرمش نشان می‌دهد؟

هفته گذشته، بن‌علی یلدریم نخست‌وزیر سوریه برای نخستین بار گفت که بشار اسد، یکی از طرف‌های بحران سوریه است و ممکن است بتوان او را بخشی از روند انتقالی در این کشور دانست.

ترکیه هم‌اکنون بر سر بحران سوریه، در حال مذاکره با ایران و روسیه، دو هم‌پیمان اسد است. نه تنها هیچ قدرت بزرگی تا کنون به عملیات ترکیه در سوریه اعتراض نکرده بلکه واشینگتن، آلمان و فرانسه، پشتیبانی خود را از این عملیات اعلام کرده‌اند؛ آنکارا البته تاکید کرده که اسد نمی‌تواند بخشی از آینده سوریه باشد.

به نظر می‌رسد با روی کار آمدن دولت یلدریم در ترکیه، سیاست این کشور مقداری تغییر کرد. اکنون اولیت برای آنکارا، جلوگیری از پیشروی کُردها در سوریه است و مساله سرنگونی نظام اسد، در مرحله بعدی قرار دارد.

از سویی اسماعیل حقی تکین، دیپلمات سابق ترک و نایب رئیس فعلی «حزب وطن» در مصاحبه با روزنامه فرامنطقه‌ای «الشرق الاوسط» ، از جریان مذاکرات غیرمستقیم میان ترکیه و رژیم سوریه با هدف برقراری آشتی بین دو کشور خبر داد؛ خبری که تا کنون مقام‌های رسمی ترکیه، به آن واکنش نشان نداده‌اند.