.
.
.

سرنوشت اسد، آمریکا و روسیه را در سوریه به بن بست می‌رساند

منتشر شده در: آخرین به روزرسانی:

پس از ماه‌ها مذاکره و گفت‌وگو درباره توافقنامه آتش‌بس، مسئولان آمریکایی و روس، بار دیگر به نقضه آغاز باز می‌گردند: «سرنوشت بشار اسد رئیس نظام سوریه چه خواهد بود؟»

دولت باراک اوباما رئیس جمهوری آمریکا که از اپوزیسیون حمایت می‌کند، موفق به متقاعد کردن آن‌ها از صرفنظر کردن از خواسته‌شان در کناره گیری اسد نمی‌شود. دیپلمات‌های روس هم نتوانستند دولت سوریه را از اصرار بر بقای اسد در قدرت، منصرف کند.

مشکل اصلی: سرنوشت اسد

مسئولان آمریکایی از این‌که مساله اسد، از آغاز، یعنی از ۶ ماه پیش، مذاکرات را همراهی کرده، شکوه می‌کنند. سرنوشت اسد، همچنان اصلی‌ترین مساله مورد اختلاف با روسیه است. با وجود این‌که بر سر انتخابات جدید و قانون اساسی جدید توافق شد، دو طرف اما بر سر زمان کناره گیری اسد از قدرت، با یکدیگر اختلاف نظر دارند.

البته ایالات متحده و روسیه سعی می‌کنند آتش بس ناپایدار را که از ماه آوریل آغاز شده، حفظ کنند. طرف‌ها تلاش کردند راه رسیدن کمک‌های بشردوستانه را با توسعه محدوده آتش‌بس به گونه‌ای که شامل حلب شود، هموار کنند. این شهر اخیرا شاهد یکی از شدیدترین امواج خشونت‌ها از زمان آغاز جنگ‌های داخلی سوریه بود.

اخیرا سرگئی لاوروف وزیر امور خارجه روسیه، از تاسیس اتاق عملیات مشترک آمریکایی-روسی برای نظارت بر آتش‌بس خبر داد. این گام، دستاوردی برای مسکو است که می‌خواهد نقشی هم‌طراز با واشینگتن داشته باشد. از سویی دیپلمات‌های روس در مسکو می‌گویند که روابط با آمریکا در حال بهبود است. مسئولان در واشینگتن هم نسبت به شراکت با روسیه در مذاکرات، ابراز اعتماد می‌کنند.

با این وجود، شبح مساله سرنوشت اسد و بنبست در آن، بر تمام پیشروی‌ها، سایه می‌افکند.

مسئولان آمریکایی می‌گویند که نمی‌توانند اپوزیسیون را مجبور به امضای توافق‌نامه‌ای کنند که چارچوبی زمانی برای رفتن اسد از قدرت تعیین نکرده باشد. امضای چنین توافقنامه‌ای می‌تواند آتش انقلابی جدید را شعله ور کند که بازو‌های گروه دولت اسلامی موسوم به داعش را، بار دیگر زنده کند.

از سویی روسیه می‌گوید که کناره گیری اسد پس از ۴ دهه حکومت خانواده‌اش بر کشور، باعث آشوبی همچون آشوب‌های لیبی پس از معمر قذافی شود؛ از این رو، مسکو توافقنامه‌ای را امضا نمی‌کند که بر کنار رفتن اسد تاکید دارد. روسیه همچنین مدعی است ایالات متحده از گروه‌هایی در اپوزیسیون حمایت می‌کند که با گروه النصره شاخه القاعده در سوریه که آتش‌بس شاملش نمی‌شود، حمایت می‌کند.

میان این و آن، آتش جنگ در سوریه همچنان مشتعل است و خون‌های بسیاری از غیرنظامیان را می‌ریزد، قربانیانی که شمارشان از ۲۵۰ هزار تن فراتر رفت. این‌ها علاوه بر میلیون‌ها مهاجری است که در حال چشیدن طعم آوارگی هستند.

نقش بازیگران منطقه‌ای

اما در ژنو، جایی که مذاکرات صلح برگزار می‌شود، دیپلمات‌ها می‌گویند که وقت در حال تنگ شدن است. در حالی که جان کری وزیر امور خارجه آمریکا، روابط خوبی با سرگئی لاوروف وزیر امور خارجه روسیه دارد، مسئولان دو طرف معتقدند که دست‌یابی به توافقنامه‌ای پیش از روی کار آمدن رئیس جمهوری و وزیر امور خارجه جدیدی در آمریکا، به سودشان است.

مسئولان روس بدون وارد آوردن فشار زیاد، از نفوذ خود بر اسد استفاده کردند. آن‌ها البته می‌گویند که اسد هم‌پیمان نزدیکی برای آن‌ها نیست و تنها برای جنگ با تروریسم به او کمک می‌کنند.

ماریا زاخاروف سخنگوی رسمی وزارت امور خارجه روسیه می‌گوید که سطح جدیدی از همکاری با آمریکا «برای پیشبرد روند مذاکرات سوریه» وجود دارد. او اما دلیل کند بودن نتایج را «دخالت بازیگران منطقه‌ای» دانست.

از سویی ترکیه و کشورهای خلیجی، همچنان به حمایت از اپوزیسیون سوریه ادامه می‌دهند. این در حالی است که ایران و شبه‌نظامیان شیعه مرتبط با آن از جمله حزب‌الله لبنان، از نظام بشار اسد حمایت می‌کنند.

روسیه تنها در این صورت دست از حمایت اسد می‌کشد

در صورتی که مسئولان آمریکایی و روس به را‌ه‌حلی نهایی برای بحران سوریه پیش از پایان دوره ریاست‌جمهوری باراک اوباما دست نیابند، ناظران می‌گویند که احتمال دارد ایالات متحده به همکاری بیشتر با روسیه علیه داعش متقاعد شود؛ مساله‌ای که مذاکرات صلح را کندتر از حال می‌کند.

مسکو به دستاوردهای نظام اسد از زمان آغاز مداخله نظامی‌اش در سوریه، افتخار می‌کند. با این وجود، دیپلمات‌ها معقتدند ممکن است روسیه با کنار رفتن اسد موافقت کند، چرا که «اگر روس‌ها اطمینان یابند که نظام سوریه پا برجا خواهد یافت، نیازشان به اسد پایان خواهد یافت و فورا توافقنامه برکناری او را امضا خواهند کرد».