«گسترش روابط ایران و چین» در دوران ریاست‌جمهوری پزشکیان

منتشر شده در: آخرین به روزرسانی:
فعال‌سازی حالت خواندن
100% Font Size
5 دقيقه (Reading time)

پیام چین به مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهوری جدید ایران، درباره «گسترش همکاری‌های جامع راهبردی» به عنوان نشانه‌ای از تعمیق روابط دو کشور در دولت جدید ایران تلقی شده است. سخنگوی وزارت خارجه ایران نیز روز دوشنبه 18 تیر گفته بود چین یکی از مهمترین و پرنفوذترین کشورهاست و روابط تهران با آن تداوم خواهد داشت.

به نوشته روزنامه «سات چینا مورنینگ پست»، ناظران می‌گویند سیاست خارجی ایران با روی کار آمدن دولت اصلاح‌طلب مسعود پزشکیان، با توجه به وابستگی‌های اقتصادی و ژئوپلتیکی ایران به چین، و همچنین قدرت محدود رئیس‌جمهوری در زمینه سیاست خارجی، تغییر چندانی نخواهد کرد.

شی‌جین پینگ، رئیس‌جمهوری چین، در پیام تبریک خود به پزشکیان پس از انتخاب او به عنوان رئیس‌جمهوری نوشت که چین اهمیت بسیاری برای توسعه روابط دوجانبه قائل است و تمایل خود را برای گسترش همکاری‌های جامع راهبری اعلام کرد.

در پیام شی آمده است که دولت‌های چین و ایران در مواجهه با مسائل پیچیده منطقه‌ای و بین‌المللی همواره باهم همکاری کرده‌اند تا اعتماد متقابل راهبردی را به صورت مستمر تحکیم کنند. این روند نه‌تنها به نفع مردم ایران و چین بوده، بلکه تأثیر زیادی بر صلح و ثبات منطقه‌ای و جهانی داشته است.

انتظار می‌رود دوران ریاست جمهوری پزشکیان که خواستار «روابط سازنده» با غرب شده است، به تغییر موضع به سوی یک رویکرد لیبرال‌ و غرب‌گرا در مقایسه با سلف تندروی خود بدل شود.

با این حال فن هونگدا، استاد خاورمیانه دانشگاه مطالعات بین‌المللی شانگهای، می‌گوید بعید است که سیاست ایران در رابطه با چین دستخوش تغییر شود.

فن که در جریان برگزاری انتخابات ریاست جمهوری در تهران حضور داشت می‌گوید: «دلیل اصلی این است که علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی در زمینه سیاست خارجی حرف آخر را می‌زند.»

فن می‌گوید سپاه پاسداران، نیروی نظامی اصلی ایران نقش مهمی در سیاست این کشور دارد و سرکار آمدن پزشکیان صرفا یک تغییر سیاسی داخلی است که تاثیر چندانی ندارد.

به گفته فن ممکن است دولت ایران در پی ایجاد توازن در سیاست با آمریکا باشد اما در دیپلماسی خود در برابر قدرت‌های بزرگ جهانی، از روسیه و چین فاصله نخواهد گرفت.

برای چین که مایل به گسترش نفوذ خود فراتر از منافع اقتصادی در خاورمیانه است، ایران به هدفی اساسی برای همکاری‌های گسترده بدل شده است.

ایران سال گذشته با حمایت چین به پیمان شانگهای و کشورهای بریکس پیوست.

بنابراین حتی اگر دولت ایران به دنبال تقویت روابط با غرب و آمریکا باشد، از سیاست «نگاه به شرق» خود دست نخواهد کشید، به گفته فن، ایران نمی‌تواند به سادگی رابطه با چین را نادیده بگیرد.

روز دوشنبه 18 تیر، سخنگوی وزارت خارجه ایران نیز تصریح کرد که ایران متعهد به تعمیق روابط خود با چین است.

بیش از یک دهه است که چین بزرگترین شریک تجاری ایران بوده است. رابطه‌ای که بیشتر برپایه صادرات نفت است.

صادرات نفت ایران به چین، بین سالهای 2020 تا 2023 سه برابر شده است، صادراتی که برای دور زدن تحریم‌های آمریکا، بیشتر از طریق مالزی یا دیگر کشورها انجام می‌شود.

وانگ جین، استاد موسسه مطالعات خاورمیانه در دانشگاه شمال‌غربی چین نیز می‌گوید همکاری اقتصادی با چین همچنان در اولویت دولت پزشکیان باقی خواهد ماند. او با توجه به تحریم‌های آمریکا می‌گوید توسعه روابط اقتصادی با چین همچنان یک راه حل اصلی برای تهران است.

وانگ می‌گوید با وجود رویکرد اصول‌گرایان‌ به آمریکا، به ویژه در مجلس که اکثریت را دراختیار دارند و همچنین سیاست آشفته آمریکا درقبال تهران، به‌رغم تمایل پزشکیان برای گسترش روابط با غرب، رابطه با چین همچنان بخشی از سیاست «واقع‌بینانه و اساسی» سیاست خارجی او باقی خواهد ماند.

پزشکیان در کارزار انتخاباتی خود از چین انتقاد کرده بود و از جمله به عدم پایبندی پکن به «پیمان همکاری‌های 25 ساله» اشاره کرده بود. پیمانی که به گزارش «نیویورک تایمز» شامل سرمایه‌گذاری 400 میلیارد دلاری چین در ایران در ازای تداوم فروش نفت با تخفیف است، اما اجرای آن متوقف شده است.

او دلیل عدم سرمایه‌گذاری چین در ایران را نپیوستن ایران به پیمان «اف ای تی اف» خواند که ایران را در فهرست سیاه کشورها قرار داده و گفته است که ایران باید از انزوای سیاسی و اقتصادی خارج شود.

به گفتن فن، با وجود انتقاداتی که از پیمان ایران و چین شده، امید زیادی نمی‌رود که در دوران چهارساله ریاست جمهوری پزشکیان این توافق که به «یک مسله محوری» در رابطه ایران و چین بدل شده، اجرایی شود.

بیشترین بازدید موضوعات مهم