آیا پس از ریاست‌جمهوری پزشکیان دوگانه اصلاح‌طلب و اصول‌گرا باز می‌گردد؟

منتشر شده در: آخرین به روزرسانی:
فعال‌سازی حالت خواندن
100% Font Size
9 دقيقه (Reading time)

در پی اعلان پیروزی مسعود پزشکیان نامزد اصلاح‌طلب در دومین دور انتخابات ریاست‌جمهوری ایران توسط ستاد انتخابات، واکنش‌های اصولگرایان تندرو با خشم، دلسردی و نگرانی پرداخته‌اند.

براساس اعلام ستاد انتخابات کشور، تعداد آرای ماخوده بیش از ۳۰ میلیون و میزان مشارکت ۴۹.۸ درصد اعلام شده که از این تعداد مسعود پزشکیان با بیش از ۱۶ میلیون رای و۵۴.۷ درصد آرا، نهمین رئیس‌جمهورایران شد.

رقیب او سعید جلیلی عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام از جناح اصولگرای تندرو که به جبهه پایداری وابسته است، بیش از ۱۳ میلیون رای و ۴۵.۲ درصد آرا را به دست آورد.

این درحالی است که برخی از اعضای اصلی ستاد جلیلی از جمله رئیس ستاد او حسین منصوری که معاون اجرایی ابراهیم رئیسی، رئیس‌جمهور پیشین ایران بود، از اعضای بلندپایه دولت رئیسی و یا حکومت محسوب می‌شدند. وحید جلیلی، برادر سعید جلیلی نیز قائم مقام صداوسیمای جمهوری اسلامی و از اعضای شاخص «جبهه پایداری» است.

جبهه پایداری دربرابر جبهه اصلاحات

اعضای اصلی جبهه پایداری که از حامیان احمدی‌نژاد و پیرو محمدتقی مصباح یزدی از شاگردان روح‌الله خمینی، در انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۸۴ بودند پس از پیروزی او در این انتخابات به دولت و نهادهای اصلی حکومت راه یافتند. اما پس از بروز اختلافات جدی بین احمدی‌نژاد و خامنه‌ای در دور دوم ریاست جمهوری او، گروه نزدیکان به احمدی‌نژاد را جریان انحرافی خواندند و خود به ایجاد تشکلی تحت عنوان جبهه پایداری پرداختند.

محمد تقی مصباح یزدی که در رتبه‌بندی‌های مذهبی درجه اجتهاد داشت تا پیش از رهبری خامنه‌ای روابط چندان خوبی با او نداشت بلافاصله پس از رهبری خامنه‌ای، مخالفت با او را «مصداق شرک» نامید. مصباح یزدی در انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۹۲ رسما از سعید جلیلی و گروه او که در سمت‌های حساسی از جمله شورای عالی امنیت ملی و مذاکرات هسته‌ای نقش اصلی را ایفا می‌کردند حمایت کرد. انتخاباتی که جلیلی در آن تنها ۸ درصد آرا را به دست آورد.

پس از مرگ مصباح یزدی که از او به عنوان پدر معنوی اصولگرا یان بنیادگرا یاد می‌شود، مرتضی آقاتهرانی که سال‌ها مقیم آمریکا بود تئوریسین اصلی جبهه پایداری شد که سعید جلیلی چهره شاخص آن شناخته می‌شود. این گروه در دوران روحانی به عنوان دولت سایه شناخته می‌شدند اما بلافاصله پس از به قدرت رسیدن رئیسی، بار دیگر به پست‌های مهم دولتی بازگشتند.

سعید جلیلی که علاوه بر عضویت در مجمع تشخیص مصلحت نظام، منصوب خامنه‌ای در شورای عالی امنیت ملی و شورای راهبردی خارجی هم هست در سومین تلاش خود برای ریاست جمهوری هم شکست خورد. به نظر می‌رسد با وجود پشتیبانی بدنه اصلی دولت و حکومت از او و همچنین حساب باز کردن روی آرای محمدباقر قالیباف، نامزد اصولگرای مجلس در دور اول، این ناکامی، سبب آشفتگی در این جناح شده است.

در مقابل جبهه اصلاحات با حساب باز کردن بر روی «انتخاب بین بد و بدتر» و ترساندن طبقه متوسط شهری از ریاست جمهوری جلیلی به همراه گروه افراطی‌اش، موفق شد تا بخش مهمی از سبد آرای قالیباف را به نفع خود مصادره و همچنین کارزار انتخاباتی موفق‌تری برای به صحنه کشاندن «تحریمی‌ها» در داخل و خارج از کشور سازماندهی کند.

افزایش تورم که نرخ رسمی آن ۳۱ درصد اعلام شده و برخی از کارشناسان اقتصادی نرخ واقعی آن را بیش از ۵۵ درصد می‌دانند سبب شده است تا با توجه به چشم‌اندازی تیره و تاری که در برابر برجام قرار دارد، طبقه متوسط شهری خواهان پایان تنش با غرب باشد.

علاوه بر آن، چنانچه میزان رای در استان‌های غربی نشان می‌‌دهد، طرفداران پزشکیان دراین استان‌ها بیشتر از جلیلی بوده است. در همین حال اختلاف و کشمکش در بین اصولگرایان با شکست جلیلی از پزشکیان شدت گرفته است و هر دو جناح تندرو و بدنه اصلی درحال حمله به یکدیگر و مقصر جلوه دادن دیگری برای این شکست هستند.

جلیل محبی، یکی از اصولگرایان تندرو که سمت‌هایی چون دبیری ستاد امر به معروف و مدیرکلی مرکز پژوهش‌های مجلس را داشته است، در پستی در شبکه ایکس نوشته است: «مرکز اسناد انقلاب اسلامی در تاریخ انقلاب بنویسد: آقای سعید جلیلی دوباره انتخابات را به اصلاح‌طلبان واگذار کرد.»

پزشکیان رئیس‌جمهور ۲۵ درصد مردم ایران

مسعود پزشکیان که ورود خود به صحنه انتخابات ریاست جمهوری را برای پیروی از توصیه خامنه‌ای و «گرم کردن تنور انتخابات» اعلام کرده بود، در دور اول انتخابات ریاست جمهوری ۸ تیر به ۴۲ درصد آرا و در دور دوم به ۵۴ درصد آرا دست یافت. به این ترتیب و با کسب ۱۶.۳ میلیون رای در انتخابات ۱۵ تیر، نهمین رئیس‌جمهور ایران تنها از حمایت ۱۸.۵ درصد جمعیت ۸۷.۵ میلیون نفری ایران برخوردار است.

با در نظر گرفتن واجدین شرایط رای این میزان این حمایت فقط ۲۶ درصد است. ابراهیم رئیسی بنا برآمار رسمی انتخابات، دارای ۳۰ درصد آرای واجدین شرایط بود که کمترین میزان درصد آرا در بین رای‌دهندگان بالقوه در تاریخ جمهوری اسلامی بود.

بازگشت اصلاح‌طلبان به دولت درحالی که بدنه اصلی حکومت، قوه قضاییه و مجلس، صداوسیما و سپاه پاسداران در اختیار اصولگرایان است سبب افزایش شکاف بین جناح‌ها در درون حکومت می‌شود اما از سوی دیگر به نظر می‌رسد اصلاح‌طلبان باردیگر می‌توانند نقش «سوپاپ اطمینان» خود را در شرایطی که اکثریت جامعه به انتخابات پشت کرده و پس از سرکوب خونین اعتراضات سال ۱۴۰۱ از حکومت فاصله بیشتری گرفته‌، برای خامنه‌ای در حساس‌ترین شرایط داخلی و خارجی ایفا کنند.

مشارکت ۵۰ درصدی و ادامه نگرانی خامنه‌ای

اوایل صبح جمعه ۱۵ تیر، علی خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی درهنگام رای دادن گفت که «شنیده است» مشارکت مردم در دور دوم انتخابات بیشتر شده است، این سخنان توسط برخی از کاربران رسانه‌های اجتماعی به عنوان چراغ سبزی برای بالا بردن آمار مشارکت در انتخابات که در دور اول رسما ۳۹.۹ درصد اعلام شده بود، تعبیر شد.

ستاد انتخابات وزارت کشور کمتر از ۲۴ ساعت بعد آمار مشارکت در انتخابات را ۴۹.۸ درصد اعلام کرد، این درحالی بود که بسیاری از کاربران رسانه‌‌های اجتماعی تصاویری از حوزه‌های رای‌گیری کم جمعیت یا خالی در شبکه ایکس، تلگرام و اینستاگرام منتشر کرده بودند.

در یکی از این ویدئوها، صندوق رای مسجد النبی در تهران که مسئولان حکومتی در آن حضور می‌یابند برای شمارش آرا دیده می‌شود که میزان رای درون صندوق حداکثر ۵ هزار برگه برآورد شده است. مسجد النبی در میدان هفت‌حوض در نارمک و منطقه ۸ در شرق تهران واقع شده است که دوربین‌های صداوسیما در آن مستقر است و خبرنگاران خارجی را برای تهیه گزارش به این محل می‌برند. این منطقه یکی از شلوغ‌ترین مناطق تهران با جمعیتی در حدود ۵۵۰ هزار نفر است.

در ویدئوهای دیگری که در رسانه‌های اجتماعی منتشر شده است، اغلب حوزه‌های رای‌گیری در شهرهای کوچک‌ و متوسط با عدم استقبال مردم روبرو شده است و تردیدها درباره آمار مشارکت مرحله دوم انتخابات را نیز افزایش داده است.

شروین حاجی‌پور، خواننده محبوب ایرانی که با ترانه مشهور «برای...» برنده جایزه گرمی شد در پستی درباره پیروزی پزشکیان به همین نکته اشاره کرده است: «مشارکت زیر ۵۰ درصد، اون هم در انتخاباتی که نماینده اصلاح‌طلب داشته یعنی قبل از هرچیز باید صدای جماعتی که پای صندوق رای نرفته را بشنویم.»

پیش‌بینی رجانیوز از شکست جلیلی

کانال تلگرامی «رجا نیوز»، نیم ساعت پیش از آغاز نخستین نتایج آرا توسط ستاد انتخابات وزارت کشور که دربرگیرنده شمارش ۲.۵ میلیون رای بود، از شکست جلیلی خبر داد. «رجا نیوز» رسانه اصلی جبهه پایداری است. در پست تلگرامی «رجانیوز» میزان رای جلیلی براساس برآوردهای این رسانه ۱۳ میلیون و پزشکیان ۱۶ میلیون اعلام شد. ستاد انتخابات وزارت کشور حدود ۵ ساعت بعد همین آمار را به عنوان نتایج نهایی آرای شمارش اعلام کرد.

با وجود اینکه سایت «رجانیوز» از روز گذشته تا عصر شنبه به روز نشده است، اما کانال تلگرام آن ظهر شنبه پیامی از سعید جلیلی خطاب به پزشکیان منتشر کرده که وظیفه خود را کمک به دولت مستقر اعلام کرده است.

علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، حسین سلامی فرمانده سپاه پاسداران، محمد مخبر سرپرست ریاست جمهوری و سایر مقامات حکومتی نیز به پزشکیان تبریک گفته‌اند. در همین حال حسن روحانی در پیامی رئیس‌جمهور پیشین انتخابات ریاست جمهوری را به «همه‌پرسی» تشبیه کرده و نوشته است: «اکثریت قاطع ملت ایران، چه آن‌ها که با رأی خود، سخنگویی اعتراض به روند موجود را برگزیدند و چه آن‌ها که با عدم مشارکت، اعتراض خود را نشان دادند، خواهان تحول جدی در وضعیتحکمرانی در کشورند.»

حدس و گمان‌ها درباره کابینه احتمالی پزشکیان نیز ادامه دارد و از جواد ظریف وزیرخارجه دولت روحانی به عنوان معاون سیاسی و محمدجواد آذری جهرمی وزیر ارتباطات دولت روحانی به عنوان وزیر ارتباطات یاد می‌شود. این دو نقش موثری در کارزار انتخاباتی پزشکیان داشتند. با اینحال تاریخ دقیق مراسم تحلیف پزشکیان به عنوان رئیس‌جمهور هنوز مشخص نشده است. به گزارش «تابناک»، علیرضا سلیمی سخنگوی هیئت رئیسه مجلس گفته است مجلس اوایل مرداد آماده برگزاری مراسم تحلیف است.

در همین حال پیروزی مسعود پزشکیان در انتخابات با استقبال بازار بورس وکاهش قابل توجه نرخ برابری ارز در بازار آزاد از صبح شنبه روبرو شده است.

بیشترین بازدید موضوعات مهم

بیشترین بازدید