آیا گروه «النجبا» پیش‌رو ائتلاف شبه‌نظامیان «مقاومت اسلامی عراق» است؟

حسن المصطفی
حسن المصطفی - العربیه فارسی
منتشر شده در: آخرین به روزرسانی:
فعال‌سازی حالت خواندن
100% Font Size
8 دقيقه (Reading time)

چرا جنبش «النجباء» عراق فورا عملیات نظامی علیه نیروهای آمریکا را اعلام کرد و چه نقشی در گروه‌های نیابتی موسوم به «محور مقاومت» وابسته به سپاه پاسداران ایران دارد و نسبتش با شبه نظامیان «کتائب حزب الله» چیست؟

علی خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی در حساب رسمی خود در رسانه اجتماعی «ایکس» در 31 دسامبر 2023 علنا از تلاش‌های اسماعیل قاآنی فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران در حمایت از گروه‌های نیابتی تمحید کرد و گفت: «خط تقویت جبهه مقاومت باید ادامه یابد.»

این اظهارات خامنه‌ای ضمن اینکه نشان‌دهنده حمایت از تلاش‌های قاآنی است، اما در عین حال، نشان از این دارد که جانشین قاسم سلیمانی، فرمانده سابق سپاه قدس، بر مدیریت بازوی خارجی «سپاه پاسداران» که تاثیرگذارترین بازوی خاورمیانه است، چنان توانمند نیست.

تفاوت‌های شخصیتی

شخصيت قاسم سلیمانی که آمریکا او را در 3 ژانویه 2020 ترور کرد از نظر شخصیتی با اسماعیل قاآنی متفاوت است.

سليمانى دارای شخصیتی تاثیرگذار و نزدیک به فرماندهان شبه‌نظامیان تحت مدیریت خود و حتی سربازان عادی بود. او علاوه بر مدیریت نظامى، شخصیتی مرکب از سیاست، امنیت، اطلاعات و روابط شخصی برای شبکه ماموران برون مرزی ایران را داشت.

این‌ ویژگی‌ها کار جانشین او را دشوارتر کرده است، زیرا قاآنی به گفته برخی منابع، بیشتر شبیه یک شخصیت اجرایی عملیاتی است که علاقه زیادی به احساسات شخصی در ایجاد روابط ندارد.

در پست منتشره شده به انگلیسی در حساب «ایکس» متعلق به خامنه‌ی، عکسی از قاآنی در یک قاب با اسماعیل هنیه، رئیس دفتر سیاسی «حماس»، زیاد نخاله دبیرکل «جهاد اسلامی» فلسطین، و اکرم الکعبی دبیر کل گروه «النجبا» عراق ضمیمه شده است.

انتخاب این عکس که «الکعبی» در آن وجود دارد، خودسرانه نیست، او یک شخصیت مرکزی در «محور مقاومت» و از رهبرانی است که روابط نزدیکی با فرمانده سابق نیروی قدس قاسم سلیمانی داشت و اسماعیل قاآنی نیز در چندین عکس با او دیده می‌شود.

خامنه‌ای با برجسته کردن «الکعبی» تلاش دارد به او نماد عراقی دهد تا نقش «حسن نصرالله» در عراق را بازی کند.

اکرم الکعبی روابط و هماهنگی مستقیمی با حسن نصر الله دبیرکل حزب الله لبنان دارد و چندین بار در مناسباتی با علی خامنه‌ای دیدار داشته است.

جایگاه گروه النجبا

مقدمه بالا برای درک بیشتر جایگاه شبه‌نظامیان «الجنبا» لازم است. اکرم الکعبی، دبیرکل آن هفته گذشته، در حساب رسمی خود در رسانه اجتماعی «ایکس» در 2 فوریه جاری، اعلام کرد: «مقاومت اسلامی در عراق با تمام گروه‌های زیرمجموعه خود تا دستیابی به دو هدف، به فعالیت خود ادامه خواهد داد، یکم، توقف عملیات در غزه، دوم، خروج نیروهای آمریکایی از عراق.»

بیانیه «النجبا» پس از آن صادر شد که «کتائب حزب الله» عراق، عملیات خود علیه نیروهای آمریکایی را با صدور بیانیه‌ای با امضای «ابو حسین الحمیداوی» دبیر کل آن تعلیق کرد. در بیانیه «کتائب» آمده است : «ما تعلیق عملیات نظامی و امنیتی علیه نیروهای اشغالگر را - به منظور جلوگیری از تحت فشار قرار دادن عراق - اعلام می‌کنیم و به روش‌های دیگری از مردم غزه دفاع خواهیم کرد. این بیانیه همچنین افزود که به «مجاهدین شجاع و آزاده کتائب حزب‌الله» توصیه می‌شود در صورت بروز هرگونه اقدام خصمانه آمریکا علیه آن‌ها، «به طور موقت» تنها «موضع دفاعی» بگیرند.

اکرم الکعبی، دبیرکل جنبش «النجبا» هم در بیانیه‌ای گفت: «ما با احترام به تصمیم گردان‌های حزب‌الله از آن‌ها قدردانی می‌کنیم و برای فداکاری آن‌ها در این شرایط، ارزش قائل هستیم، زیرا در آینده شجاعت و از خودگذشتگی خود را در قبال تصمیمی که گرفته‌اند، ثابت خواهد کرد.»

ادامه عملیات

با این حال، ادامه عملیات نظامی « النجبا» در حالی اعلام شد که این جنبش در بیانیه خود حمله به «برج 22» در «پایگاه الرکبان» در ژانویه 2023 را نپذیرفت و در مورد آن کلی‌گویی کرد و تنها به نیروهای آمریکایی هشدار داد.

این موضع‌گیری پس از عقب‌نشینی «کتائب حزب الله» صورت گرفت، گویا جنبش « النجبا» قصد دارد خود را «سر نیزه» جریان موسوم به «مقاومت اسلامی عراق» جا بزند و از این موقعیت برای ایجاد قدرت و نفوذ بیشتری بهره‌برداری کند. برخی کارشناسان معتقدند نزدیکی «النجبا» به رهبر جمهوری اسلامی ایران، آن را نه تنها یک متحد، بلکه از نظر بسیاری به عنوان بخشی از «نیروی قدس» دسته‌بندی می‌کند.

تفاوت النجبا با کتائب

حسن فحص، پژوهشگر متخصص در امور ایران، در این باره به «العربیه.نت» گفت: «تفاوت‌هایی میان مواضع کتائب حزب‌الله و جنبش النجبا وجود دارد، اول اینکه کتائب حزب الله فعالیت‌های خود در رسانه‌های اجتماعی را متوقف کرد اما جنبش النجبا به حضور و فعالیت خود ادامه می‌دهد.»

به گفته فحص «ادامه اقدامات نظامی این گروه‌هت، شاید برای فشار بر واشینگتن باشد تا پایگاه‌های سپاه پاسداران و گروه‌های مسلح در سوریه و عراق را هدف قرار ندهد یا فشاری بر اسرائیل است تا فرماندهان نیروهای قدس در سوریه را هدف قرار ندهد.»

از سوی دیگر، حمدی مالک، پژوهشگر متخصص در امور شبه نظامیان عراق معتقد است که «گروه‌های مسلح عراقی در این مرحله حساس، پس از کشته شدن 3 سرباز آمریکایی، سردرگم هستند.»

مالک در گفت‌وگو با «العربیه.نت» گفت: «جنبش النجباء با حمایت سپاه قدس از این فرصت استفاده کرده و می‌خواهد خود را به عنوان نیروی اصلی در محور مقاومت و موثرتر از سایر گروه‌ها معرفی کند، به‌ویژه که در بدنه این جریان اختلاف‌هایی وجود دارد هر چند این اختلافات در چارچوب «رقابت برادرانه» باقی مانده و آشکار نشده است.»

با این حال، حسن فحص معتقد است که سیاست «چماق و هویج» که پیش‌تر توسط دولت آمریکا اعمال می‌شد، اکنون ایران آن را اجرا می‌کند چرا که از یک سو اعلام می‌کند که خواهان تشدید تنش نیست و از سوی دیگر به تعدادی از متحدانش دستور عملیات مسلحانه یعنی حمله به پایگاه‌های آمریکا بدون هیچ خسارتی را می‌دهد، بر خلاف عملیات کتائب حزب الله که به کشته شدن سه آمریکایی منجر شد.»

برخی منابع ‌آگاه در همین زمینه به «العربیه.نت» گفتند ایالات متحده با فشار زیاد بر دولت عراق گزینه‌های بسیار محدودی را پیش روی آن قرار داده تا علیه گروه‌های مسلح به ویژه «کتائب حزب الله» که بخشی از نیروهای «الحشد الشعبی» است فشار بیاورد تاعملیات نظامی خود را متوقف کنند.

به گفته این منابع، اگر محمد شیاع السودانی، نخست وزیر عراق نتواند چنین کاری کند، از او درخواست خواهد کرد تا «کتائب حزب الله» را در لیست گروه‌های تروریستی عراق قرار دهد که این یعنی اخراج این‌گروه از الحشد الشعبی است یا اینکه کلیت گروه‌های شبه‌نظامی «الحشد الشعبی» را به عنوان یک «سازمان تروریستی» طبقه‌بندی کند تا «کتائب» وادار شود عملیات نظامی خود را به حالت تعلیق درآورد.

موضع خامنه‌ای

فرناز فصیحی، خبر‌نگار روزنامه «نیویورک‌تایمز»، در گزارشی نوشته که علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، دستور صریح به پرهیز از جنگ مستقیم با آمریکا و دور نگه داشتن ایران از اقدامات این گروه‌ها که باعث کشته شدن آمریکایی‌ها می‌شود را صادر کرده اما در صورت حمله آمریکا به ایران، آماده پاسخ باشند.

خامنه‌ای به نزدیکان خود گفته که مخالف جنگ با آمریکا است زیرا حفظ نظام اسلامی بر قدرت اولویت دارد.

هماهنگی النجبا با تهران

موضع النجبا در راستای دستورات خامنه‌ای است که از طریق «نیروی قدس» به دنبال ارائه سیاستی توام با انعطاف‌پذیری و سخت‌گیری می‌باشد که «کتائب حزب‌الله» عراق، بر اساس آن، توقف عملیات خود را اعلام کردند. این اعلان پیامی برای کاهش تنش میان ایران و آمریکا بود. اما هم‌زمان با آن، النجبا ادامه عملیات را در چارچوب «ضوابط درگیری» اعلام کرد. تهران از طریق بیانیه‌های این گروه‌ها نشان داد که تمام عناصر قدرتی را که در اختیار دارد را در یک معامله سیاسی یا مذاکرات امنیتی با واشنگتن تحویل نمی‌هد بلکه آنها را عامل مکملی برای استفاده در گفتگوی غیرمستقیم می‌داند که از طریق چندین میانجی بین‌المللی و منطقه‌ای در حال انجام است.

بیشترین بازدید موضوعات مهم

بیشترین بازدید