موسسه بین‌المللی «رسانه»: نشست تهران به همکاری روسیه، ترکیه و ایران منجر نشد

موسسه بین‌المللی مطالعات ایران (رسانه) چالش‌های پیش رو در نشست تهران را بررسی کرد

منتشر شده در: آخرین به روزرسانی:
فعال‌سازی حالت خواندن
100% Font Size
4 دقيقه (Reading time)

موسسه بین‌المللی مطالعات ایران «رسانه» در ریاض، در یک گزارش تحلیلی ضمن بررسی نشست «روند آستانه» که با حضور ولادیمیر پوتین، رئيس‌ جمهوری روسیه و رجب طیب اردوغان رئیس‌ جمهوری ترکیه در 19 ژوئیه در تهران برگزار شد، آن را «ائتلافی دشوار» خواند.

شمار زیادی از اختلافات راهبردی میان روسیه، ترکیه و ایران باعث عدم موفقیت این نشست سه‌جانبه شد که مهم‌ترین آن مخالفت علنی مسکو و تهران با حمله ترکیه به شمال سوریه بود.

اگرچه موضوع اصلی نشست آستانه در تهران مسئله سوریه بود، سه طرف حتی بر یک جزء بسیار اندک آن یعنی حمله نظامی احتمالی ترکیه نیز هم‌نظر نبودند. در حالی‌که روسیه و ایران مخالفت خود را با این حمله ابراز کردند، ترکیه از لغو این طرح سخنی به میان نیاورد.

روسیه در صدد است نفوذ خود را در منطقه دریای مدیترانه تقویت نماید و رژیم بشار اسد چنین فرصتی را برای این کشور فراهم ساخته است. به همین دلیل مسکو نسبت به هرگونه اختلافی میان ترکیه و سوریه که باعث تضعیف حکومت دمشق شود، حساس است. تهران نیز در موضعی مشابه با مسکو خواهان حفظ وضع موجود در سوریه است.

مسئله دیگری که به اختلاف راهبردی ترکیه با روسیه و ایران در سوریه دامن می‌زند، نیاز آنکارا به حضور ایالات متحده آمریکا در سوریه است تا میدان را برای تک‌تازی روسیه فراهم نسازد. این مسئله در سخنان علی خامنه‌ای رهبر ایران به پوتین منعکس شد. او در آن دیدار خواستار خروج آمریکا از شرق فرات شد.

علاوه بر مسئله سوریه، هر کدام از سه کشور بصورت دوجانبه با یکدیگر در مورد مسائل امنیتی اختلافات راهبردی قابل توجهی دارند. روسیه از ترکیه بخاطر عضویت در ناتو نگران است. ترکیه عضویت خود در این پیمان را به‌عنوان اهرمی بکار می‌برد تا غرب را به پذیرش خواسته‌های توسعه‌طلبانه خود وادار کرده و همچنین نشان بدهد که می‌تواند نقشی یکتا و حیاتی در بحران اوکراین و به‌ویژه صادرات غله بازی کند.

از سوی دیگر، روسیه به عنوان یک قدرت جهانی تاکنون تلاش می‌کرد که با استفاده از اهرم‌های فشار خود ایران و ترکیه را به پیشبرد منافع راهبردی مسکو وادار کند. اما پس از طولانی‌شدن جنگ اوکراین، این کشور به نیازهای خود برای همکاری با تهران و آنکارا بیش از گذشته پی‌برده است.

اختلافات راهبردی میان ایران و ترکیه نیز پرشمار هستند. از جمله این مسائل می‌توان به مهاجرت غیرقانونی، مسئله قاچاق در مرزهای مشترک و فعالیتهای اطلاعاتی و عملیاتی ایران در خاک ترکیه اشاره کرد.

در این میان، مسائلی چون ملیت ترک در ایران و رابطه ترکیه با رویکرد رو به رشد قومی و جدایی‌طلبی در میان ترک‌های ایران و همچنین سیاست‌های نامتوازن در قبال عراق و آذربایجان از مهمترین نگرانی‌های امنیتی ایران است.

موسسه بین‌المللی مطالعات ایران در گزارش تحیلی خود، پس از بررسی اجمالی چالش‌های راهبردی برای همکاری سه کشور ایران، روسیه و ترکیه، به سناریوهای احتمالی برای آن می‌پردازد.

در این گزارش تحلیلی «سناریوی ائتلاف راهبردی» میان سه کشور با توجه به گرایش‌های توسعه‌طلبانه‌ که هر کدام در سیاست خارجی خود دنبال می‌کنند، بعید به‌نظر رسیده است و احتمال کشیده شدن آنان به سوی یک «معادله برد‌ ـ باخت» در اکثر موارد اختلافی بیشتر دیده می‌شود.

طبق این گزارش سناریوی درگیری میان ترکیه و ایران محتمل دانسته نشده است. اگرچه اقدامات ایران برای عملیات تروریستی علیه شهروندان اسرائیل در ترکیه، می‌توانست عامل قابل توجهی برای درگیری میان دو کشور باشد، اما آنکارا و تهران با توجه به هزینه‌های سنگین این رویارویی، آن را کم‌اهمیت جلوه دادند.

محتمل‌ترین سناریو، سناریوی ائتلاف‌های تاکتیکی و همکاری‌های موقت میان سه کشور ایران، ترکیه و روسیه پیش‌بینی شده که به نوعی ادامه وضع کنونی است.

طبق این سناریو، این کشورها می‌توانند به شکل دوجانبه و سه‌جانبه با یکدیگر همکاری کنند. مشکلات اقتصادی و تحریم‌هایی که هر کدام از این کشورها به نحوی با آن درگیر است، سبب افزایش مبادلات تجاری میان این سه کشور شده است. اما در مسائل اختلافی که در حوزه‌های امنیتی و سیاسی است، توافقات جزئی به دست می‌آید.

بیشترین بازدید موضوعات مهم