.
.
.

پیام متناقض پیروزی رئیسی: تنگ شدن فضا در داخل، گشایش احتمالی در روابط خارجی

منتشر شده در: آخرین به روزرسانی:

سیزدهمین انتخابات ریاست جمهوری ایران همان گونه که از قبل پیش‌بینی می‌شد با پیروزی ابراهیم رئیسی، نامزد محبوب جناح قدرت و رهبر جمهوری اسلامی به پایان رسید.

جمال عرف، معاون وزیر کشور در ایران و رییس ستاد انتخابات اعلام کرد که ابراهیم رئیسی با 17 میلیون و 800 هزار رای رئیس جمهوری چهار سال آینده در ایران خواهد بود. عرف اعلام کرد که 28 میلیون و 600 هزار نفر در انتخابات شرکت کردند.

این آمار با سابقه دستکاری و عددسازی در جمهوری اسلامی قابل اعتماد نیست با این وجود چیزی که اهمیت دارد، اعلام پیروزی ابراهیم رئیسی طبق منویات و خواسته رهبر جمهوری اسلامی است.

یکدستی حاکمیت؛ میز جدید بازی در ایران

از آغاز روند نام نویسی داوطلبین تا اعلام نام نامزدها از سوی شورای نگهبان همه چیز برای رقابت نابرابر و رسیدن رئیسی به مقام ریاست جمهوری در ایران برنامه ریزی و مقدمه چینی شد. بدین ترتیب «میز بازی» برای پیروزی رئیس قوه قضائیه ایران و «یکدست شدن حاکمیت» از سوی نهادها و شخص رهبر جمهوری اسلامی چیده شد.

تلاش دیگر بازیگران از جمله اصلاح‌طلبان و عبدالناصر همتی، نامزد دقیقه نودی آنها برای زدن زیر میز، در راستای شعار حضور حداکثری خامنه‌ای و نهادهای قدرت تفسیر شد چرا که رهبر و بیت او اساسا به هیچ میز دیگری اجازه رونمایی نمی‌دهند تا بتوان بازی دیگری شکل داد.

ابراهیم رئیسی خواهد کوشید هماهنگی حداکثری با رهبر جمهوری اسلامی داشته باشد و عملا به کارگزار او در قوه مجریه تبدیل شود.

در این راستا فشار بر آزادی‌های اجتماعی، فضای مجازی، مطبوعات و جامعه مدنی بیشتر خواهد شد و به احتمال فراوان تضادهای اجتماعی و سیاسی در جامعه ایران افزایش خواهد یافت. چنین شرایطی در نهایت به اعتراضات عمومی دامن خواهد زد.

شعار مبارزه با «فقر و فساد»

ابراهیم رئیسی که عضو «کمیته مرگ» و امضا کننده حکم اعدام زندانیان سیاسی در اواخر دهه شصت شمسی بود پله‌های ترقی را در قوه قضاییه به سرعت طی کرد و تا ریاست آن قوه ارتقا یافت.

او با شعار مبارزه با فساد از سوی علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی به ریاست قوه قضائیه منصوب شد. در دوران ریاست او چندین سلطان از جمله سلطان ارز، سلطان طلا، سلطان مرغ و… بازداشت شدند، اما تمام این اقدامات گام‌هایی برای یک هدف سیاسی مشخص بود: کسب مقام ریاست جمهوری.

رئیسی با همان شعار مبارزه با فساد وارد بازی انتخابات ریاست جمهوری شد. این بار مبارزه با «فقر» نیز به شعار پیشین اضافه شد تا نشان داده شود تنها با کسب قوه مجریه است که می توان توامان با فساد و فقر مبارزه کرد. بدین ترتیب شعار او این گونه صورتبندی شد: «مبارزه با فقر و فساد».

عضو کمیته مرگ، ناقض حقوق بشر

رئیسی به دلیل نقض حقوق بشر از جمله نقش او در کشتارهای دهه 60 شمسی و سرکوب اعتراضات 1388 در لیست تحریم‌های بین‌المللی قرار دارد.

برخی ناظران طولانی شدن مذاکرات اتمی وین تا پس از انتخابات ریاست جمهوری ایران را با هدف اعلام نام رئیسی به عنوان رئیس جمهوری و مذاکره و چانه‌زنی با آمریکا درباره لغو تحریم‌ها از وی دانسته‌اند.

حسن روحانی می‌کوشد تا پیش از تحویل دولت به رئیسی مذاکرات وین را به سرانجام برساند تا حداقل یک «دستاورد خارجی» برای دولت خود کسب کند.

هر چند تیم مذاکره‌کننده ایران و طرف‌های دیگر مذاکره‌کننده نتایج انتخابات را در روند گفت‌وگوهای وین بی‌تاثیر دانسته‌اند اما ابراز امیدواری کرده‌اند که این مذاکرات پیش از تغییر و تحول دولت در تهران اتفاق بیفتد.

بستن فضای داخلی، گشایش در روابط خارجی

کارشناسان مسائل ایران معتقدند پیروزی رئیسی دو روی متضاد دارد بدین معنا که شرایط سیاسی و اجتماعی در داخل با محدودیت های بیشتری روبرو می‌شود اما همزمان از شدت بحران‌ها و مشکلات خارجی تا حدودی کاسته خواهد شد .

در رابطه با لوایح FATF نیز پیش‌بینی می‌شود پس از حضور رئیسی در قوه مجریه این لوایح به سرعت در مجمع تشخیص مصلحت نظام تصویب شوند تا نشان داده شود که نهادهای عالی نظام با آمدن رئیسی هماهنگی بیشتری یافته اند.

تصویب این لوایح اقدامی از سوی دولت جدید ایران برای کاهش فشارهای خارجی و گامی در راستای عادی‌سازی با جامعه بین‌الملل خواهد بود.

دولت برخواسته از اصولگرایان و تندروهای ایرانی تمرکز بیشتری بر برنامه موشکی و نفوذ منطقه‌ای خواهد داشت و احتمالا این پرونده‌ها مانند گذشته از محورهای اختلاف با قدرت‌های جهانی خواهد ماند.

با این حال برخی ناظران خارجی ابراز داشته‌اند موفقیت اصولگرایان در یکدستی قدرت احتمال توافق با غرب و بهبودی در روابط ایران با جهان را تسهیل خواهد کرد.

این ناظران بر این باورند که در شرایط کنونی تضاد منافع در راس هرم قدرت در ایران به طور نسبی کاهش خواهد یافت و این امر می‌تواند تا حدودی رسیدن به توافق در مشکلات بین‌المللی و منطقه‌ای ایران را امکان‌پذیر سازد.